Meer Palestijnse vluchtelingen terugsturen naar de Gazastrook is onverantwoord

Catherine De Bock, humanitair medewerker bij Oxfam-Solidariteit, vindt het Belgisch terugkeerbeleid voor Palestijnse vluchtelingen onverantwoord. Een recente beslissing van de Raad voor Vreemdelingenbetwistingen (RvV) maakt het mogelijk om meer Palestijnse vluchtelingen terug te sturen naar de Gazastrook. De Bock noemt de gazastrook "de grootste openluchtgevangenis ter wereld, waar geen uitweg is wanneer geweld rond de oren kletst".

opinie
Catherine De Bock
Catherine De Bock is humanitair medewerker bij Oxfam-Solidariteit vzw

Op de internationale dag voor solidariteit met Palestina lopen verschillende Palestijnen in ons land het risico om teruggestuurd te worden naar de Gazastrook. De Raad voor Vreemdelingenbetwistingen (RvV) besliste vorige week dat terugkeer naar de Gazastrook mogelijk is, ook al is de veiligheidssituatie er “precair”. De uitspraak doet zich voor ongeveer een jaar nadat het Commissariaat Generaal voor Vluchtelingen en Staatlozen (CGVS) haar beleid rond terugkeer van Palestijnse vluchtelingen naar Gaza aanpaste. Ondertussen raadt de Belgische overheid Palestijnen af om naar België te komen.

Een illegale blokkade zorgt er echter nog steeds voor ongeziene armoede en werkloosheid. Dodelijk geweld is er daarenboven nooit ver weg. Dat terugkeer praktisch mogelijk is omdat de grens met Egypte regelmatiger open zou zijn, is daarenboven arbitrair en kan elke dag veranderen. Het is enkel een klapdeur naar wat velen de grootste openluchtgevangenis ter wereld noemen.

Operationeel minimum

In haar beslissing stelt de RvV ook dat UNRWA voldoende operationeel is in Gaza en dus de eerste instantie moet zijn om de opvang van vluchtelingen uit Gaza te faciliteren. Een opvallende uitspraak als je weet dat de hulporganisatie vandaag worstelt om de Palestijnse vluchtelingen in Gaza, zo’n 70% van de bevolking, te voorzien van voldoende en kwalitatief onderwijs, gezondheidszorg, nood- en voedselhulp. 

Dodelijk geweld is in de Gazastrook nooit ver weg 

UNRWA kampt al een tijdje met financiële moeilijkheden. Zo besliste de VS in 2018 om haar financiële steun aan de organisatie stop te zetten. Komt daarbij dat afgelopen zomer België en andere Europese lidstaten hun steun aan UNRWA opschortten omwille van een intern rapport waarin de top van de organisatie beschuldigd wordt van onder meer machtsmisbruik. 

Ondertussen stijgen de noden van de Palestijnse bevolking alleen maar: vandaag hebben meer dan een miljoen mensen in Gaza - ongeveer de helft van de bevolking - noodhulp nodig om hun dag door te kunnen komen. In 2000 waren dat er “slechts” 80.000. 

Deze week waarschuwde Christian Saunders, huidig Commissaris-Generaal voor de UNRWA, dat de organisatie minstens 167 miljoen dollar nodig heeft om het hoofd boven water te kunnen houden tot het einde van dit jaar. Dit bedrag is nodig enkel en alleen om een onaanvaardbaar minimum vast te houden.

Opvallend is dat de Raad voor Vreemdelingenbetwistingen in haar laatste beslissing geen nadruk legt op de aanhoudende Israëlische blokkade die al meer dan 13 jaar aansleept

Neem bijvoorbeeld onderwijs. Dit jaar telden de UNRWA scholen in Gaza 7000 studenten meer dan vorig jaar. Het aantal scholen bleef echter gelijk. Gevolg: gemiddeld 39 tot 41 studenten per klas. Scholen hanteren twee tot drie shiften per dag omdat zoveel leerlingen niet allemaal samen in de gebouwen kunnen. Sommige kinderen vertrekken dus om 7u naar school maar zijn voor 11 uur alweer thuis. Levensbelangrijke lesuren gaan verloren en zullen nooit teruggewonnen worden. De internationale gemeenschap keert hier duidelijk haar rug naar de kinderen van Gaza. 

Verwoeste economie en politieke isolatie

De recente beslissing legt het lot van Palestijnse vluchtelingen in Europa terug in de handen van een VN-hulporganisatie die opgericht werd in een heel andere context. De politieke en humanitaire crisis die zich vandaag in Gaza voordoet kan niet vergeleken worden met de oorspronkelijke missie die de organisatie opgelegd werd in 1948.

UNRWA bevindt zich ook zelf in het midden van de aanhoudende crisis en doet net zoals andere lokale en internationale organisaties wat het kan om hulp te bieden. Maar het is vechten tegen de bierkaai. Opvallend is dat het RvV in haar laatste beslissing geen nadruk legt op de aanhoudende Israëlische blokkade die al meer dan 13 jaar aansleept.De beperkte in- en uitgang van mensen en commerciële goederen hebben een verwoestende humanitaire en economische impact. Prijzen schieten, net zoals de armoede, de hoogte in. Bijna 97% van het water is vervuild. Een kind van 13 jaar maakte nooit een volledige dag met elektriciteit mee. 

De Raad voor Vreemdelingenbetwistingen gaat voorbij aan het feit dat de blokkade rond Gaza als een oorlogsmisdaad kan gezien worden

Een context van “de-development”, waarbij ontwikkeling niet enkel stagneert maar effectief teruggeschroefd wordt, doet zich al jaren voor. De werkloosheid steeg er tot 52%, het hoogste cijfer ooit gemeten. Dit aantal loopt op tot 74% voor vrouwen en 69% voor de jongeren. Armoede wordt zichtbaar in het straatbeeld van Gaza. Mensen worden in negatieve coping-mechanismen geduwd. Het lenen van geld en voedsel is er een noodzaak geworden. Schulden lopen op.

De RvV impliceert dat niet iedereen het even moeilijk heeft maar gaat voorbij aan het feit dat de blokkade rond Gaza een collectieve bestraffing van de gehele Palestijnse bevolking betreft. Iets wat, ook volgens de VN, als een oorlogsmisdaad gezien kan worden. Ook België vroeg recent nog de opheffing van de blokkade in de VN Veiligheidsraad.

Geen toekomst

Tenslotte wordt de deur opengezet om vluchtelingen terug te sturen naar een situatie die allesbehalve “veilig” genoemd kan worden. UNRWA mag dan wel basisnoden opvangen, de organisatie heeft geen mandaat om de bevolking effectief te beschermen tijdens escalaties. De veiligheidssituatie in Gaza is onzeker en grensovergangen sluiten willekeurig. Ook in tijden van geweldopflakkering. Mensen kunnen dan geen kant uit.

We kunnen ons de vraag stellen wie van ons de moed zou hebben om in dergelijke realiteit te blijven als het geen veiligheid en toekomst biedt voor onze kinderen

Maar ook in “rustigere” periodes verkeert de bevolking in gevaar. Volgens het laatste rapport van de Wereldgezondheidsorganisatie is er bijvoorbeeld een groot tekort aan levensnoodzakelijke medicatie. Zo’n 46% van essentiële medicijnen zouden niet meer in stock zijn in het centrale magazijn van het Ministerie van Volksgezondheid in Gaza. Kinderen die naar een ziekenhuis buiten Gaza overgebracht moeten worden, worden gescheiden van hun ouders en overlijden soms alleen en ver van huis. Volwassen patiënten moeten vaak heel lang wachten op een toelating van Israëlische autoriteiten om de Gazastrook te verlaten. In 2017 alleen stierven 54 mensen omdat ze deze toelating nooit kregen.

In dergelijke situatie van isolatie en blokkade, aangevuld met spanningen tussen Palestijnse politieke fracties, zien jongeren geen toekomst meer. We kunnen ons de vraag stellen wie van ons de moed zou hebben om in dergelijke realiteit te blijven als het geen veiligheid en toekomst biedt voor onze kinderen. Als er geen uitweg is wanneer geweld rond de oren kletst. Wie van ons zou dan terug willen keren? Is een terugkeer hiernaar terug uberhaubt verantwoord?

AFP or licensors

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.