Alexander Dumarey

Koninklijke Schenking laat een deel van haar patrimonium verloederen

Een deel van het vastgoed van de Koninklijke Schenking ligt te verloederen en is dringend aan renovatie toe. En wanneer er renovaties gebeuren, dan is dat vaak op kosten van overheden. Dat stellen VRT NWS, Apache, De Tijd en Knack vast.

Het onderzoeksdossier "Immo Royal" brengt voor het eerst in 90 jaar het patrimonium van de Koninklijke Schenking in kaart. De Schenking beheert vandaag in België een patrimonium dat groter is dan Brussel-Stad, Ukkel en Anderlecht samen. Veel van dat patrimonium heeft een belangrijke historische waarde.

Een van de voorwaarden waartegen Leopold II zijn eigendommen begin 1900 aan de Belgische staat schonk, was dat ze hun oorspronkelijke uitzicht moesten bewaren. Bij het Koninklijk Besluit van 1930 werd dat nog eens benadrukt.

“We gaan al die mooie dingen toch niet laten verloederen”, zei Paul Buysse, voorzitter van de Koninklijke Schenking, afgelopen woensdag nog in "Terzake". Wij bezochten het patrimonium en konden vaststellen dat een deel ervan ligt te verloederen en dringend aan renovatie toe is. “De Koninklijke Schenking doet haar best met de middelen waarover zij beschikt”, reageert afgevaardigd beheerder Philippe Lens.

Enkele voorbeelden:

1. De serres van Stuivenberg

In Laken, naast de Tuinen van de Bloemist, liggen 17 serres, eigendom van de Koninklijke Schenking. Architect Henri Maquet, de architect van één van de Koninklijke serres van Laken, bouwde ze in 1897. Ze liggen er vandaag compleet vervallen en door planten overwoekerd bij. Leefmilieu Brussel huurt de serres van de Koninklijke Schenking, met recht van opstal.

Brussel kreeg het domein in beheer in 1993, toen de serres al in slechte staat waren. Het dossier rond de renovaties van de serres gaat al vele jaren mee. Begin oktober werd beslist dat de 17 serres binnenkort zullen worden afgebroken, zes ervan gaan worden heropgebouwd. Het is Leefmilieu Brussel die de kosten van de renovatie, naar schatting 3,5 miljoen euro, zal dragen.

De serres aan de Tuinen van de Bloemist Alexander Dumarey

2. Boerderijen in de Ardennen

De Koninklijke Schenking bezit 13 boerderijen in Rochefort en Houyet, waarvan ze er elf verhuurt. Sommige daarvan zijn prachtige middeleeuwse hoeves maar die verkeren niet allemaal in even goede staat. Ter plekke zagen we daken die lekken, gescheurde en verzakte muren, rotte ramen en vloeren, problemen met de verwarming ... Een landbouwer die we spraken, getuigt anoniem: “De winter is zwaar. We verwarmen met mazout en hout, maar krijgen de eerste verdieping amper warm. Boven is er zelf geen verwarming. Ik betwijfel of jij hier zou kunnen wonen.”

Eigenlijk doen ze er alles aan om hun huurders het gebouw te laten onderhouden

anonieme landbouwster

Andere boeren verzuchten dat ze te veel investeringen zelf moeten doen en dat er geen duidelijke beheervisie is: “Eigenlijk doen ze er alles aan om hun huurders het gebouw te laten onderhouden. Ook de zaken die zij moeten doen”, zegt een landbouwster anoniem. “Ze (de Koninklijke Schenking nvdr.) hebben te weinig geld om alles te onderhouden en zetten het geld in waar ze willen”, klinkt het, verwijzend naar het goed onderhouden kasteel en buitenverblijf van de koning in Ciergnon. De slechte staat van de boerderijen staat in schril contrast met de goed onderhouden kastelen in Fenffe en Ferage,  die de Schenking verhuurt aan welstellende families.

Bij bail à la ferme (de Waalse pachtwet) staat dat de structurele werken aan de buitenkant voor de eigenaar zijn en onderhoudswerken binnen voor de huurder. “De gebouwen zijn in slechte staat, er wordt niet in geïnvesteerd, hoogstens noodzakelijke instandhoudingswerken", zegt een anonieme bron ons.

Volgens de lokale directeur van de Schenking, Mikael Stassen, “worden de eigendommen verhuurd onder de best mogelijke omstandigheden. De opbrengsten moeten de Koninklijke Schenking in staat stellen om de kosten te dekken, zoals voorgeschreven in de wet”. Hij benadrukt dat de Schenking tegemoet probeert te komen aan de verzuchtingen van de huurders “volgens de prioriteiten en middelen waarover zij beschikt”.

Philippe Lens, de afgevaardigd beheerder van de Koninklijke Schenking, laat weten dat het buitenschrijnwerk van een reeks boerderijen in de Ardennen vervangen is: “Bovendien hebben we voor het Domein van Ardenne een campagne gelanceerd met het oog op restauratie van de daken van de kasteelboerderijen. Het geschatte budget voor 2020 bedraagt 300.000 euro. En dit ondanks het feit dat onze huurders dikwijls het gebruik van hun oude stallen hebben opgegeven om nieuwe loopstallen in te richten, meer aangepast aan de hedendaagse uitbatingsnormen.”

Vierkantshoeve Mont-Gaulthier
Vierkantshoeve Ferme du Roi Alexander Dumarey

3. Japanse Toren en Chinees Paviljoen

Vlak naast het Koninklijk Domein van Laken liggen het Chinees Paviljoen en de Japanse Toren, eigendom van de Koninklijke Schenking, maar in beheer gegeven aan de staat. Ze zijn momenteel in gebruik door de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis. Sinds 2013 zijn ze om veiligheidsredenen gesloten. Een instabiel dak, beschadigde balkons ... de lijst te renoveren dingen is lang.

Het is de Regie der Gebouwen die verantwoordelijk is voor de renovatie, aangezien het beheer overgedragen is aan de staat. Er worden momenteel aannemers gezocht voor de renovatie. Tegen eind 2023 zou de renovatie klaar moeten zijn. 

Het Chinees Paviljoen in Laken

4. Voormalige site van Inter Nos

In Strombeek-Bever vinden we 2,6 hectare aan vervallen sportterreinen die tot enkele jaren geleden in gebruik waren door de FOD Financiën. Ambtenaren konden er gaan tennissen, voetballen, petanquen of iets drinken in de bar.

Vandaag ligt het domein er uitzichtloos bij. Momenteel staat de Anderlechtse leegstandsbeheerder Entrakt in voor de bescherming tegen krakers, door de site van tijdelijke bewoning te garanderen. De Schenking doet ondertussen wel nog het onderhoud van het groen.

Voormalige site Inter Nos Alexander Dumarey

5. De Noorse Stallingen in Oostende

De meer dan 100 jaar oude stallingen zijn gebouwd in een Scandinavische art-nouveau-interpretatie van de Vikingstijl. De stad Oostende huurt ze voor slechts 2.100 euro per jaar. Momenteel zitten er zes lokale sportclubs.

Binnenin heeft het gebouw zijn beste tijd gehad, de stallingen zijn toe aan een grondige renovatie. De stad Oostende schat de renovatie op 10,6 miljoen euro. Daarvan zal 80 procent met erfgoedsubsidies worden betaald, de rest door de stad Oostende.