Lee Se-dol neemt het op tegen computerprogramma AlphaGo in 2016.

Wereldkampioen bordspel Go stopt ermee: "Artificiële intelligentie is te slim, ik ga nooit aan de top staan"

Lee Se-dol, een van de beste professionele Go-spelers van de laatste decennia, heeft zijn pensioen aangekondigd. Met als voornaamste reden: de opkomst van artificiële intelligentie, die volgens hem niet meer te kloppen is. "Zelfs al word ik nummer 1, dan nog zal ik nooit aan de top staan." Lee Se-dol is de enige mens die ooit een spelletje Go kon winnen tegen AlphaGo, het zelflerende computerprogramma van Googles AI-afdeling Deepmind.

Go is een eeuwenoud Aziatisch strategisch bordspel, tactisch véél moeilijker dan schaken, en vooral populair in China, Japan en Korea. Twee spelers spelen met zwarte of witte stenen op een bord dat lijkt op dat van dammen. Het is de bedoeling om het meeste terrein te veroveren door lege plaatsen op het bord te bezetten. Het bord is veel groter dan dat van dammen of schaken, 19 op 19 lijnen groot. Er zijn dus 361 "kruispunten" en mogelijke zetten. Het aantal mogelijke bordopstellingen is haast eindeloos.

Het is een van de moeilijkste strategische bordspelen ter wereld. Zelfs voor een computer was het onmogelijk om alle opstellingen enkel en alleen op rekenkracht uit te rekenen. Tot AlphaGo zijn intrede deed: een "zelflerend" computerprogramma gebaseerd op artificiële intelligentie, gemaakt door Deepmind, een afdeling van Google. Met een neuraal netwerk, een simulatie van het neuronennetwerk in de hersenen, kon AlphaGo de computer sturen in het kiezen van beloftevolle zetten en de varianten doorrekenen. AlphaGo leerde al spelend ook bij.

In het voorjaar van 2016 nam AlphaGo het op tegen Lee Se-dol, de toenmalige Zuid-Koreaanse Go-wereldkampioen. AlphaGo slaagde erin om vlotjes vier van de vijf spelletjes te winnen. Lee Se-dol kon één eerreddend spel in de wacht slepen en was danig onder de voet van zijn nederlaag. Vooraf had hij gedacht dat hij makkelijk zou kunnen winnen.

De overwinning van AlphaGo veroorzaakte opschudding, en niet alleen in Go-middens. De verwachting was dat het nog jaren zou duren voor een computerprogramma de mens kon verslaan. De winst van AlphaGo betekende een grote doorbraak voor de ontwikkeling van artificiële intelligentie.

Na zijn zege tegen Lee Se-dol heeft AlphaGo zich nog meer verfijnd en gespecialiseerd. Geen enkele mens is er na Lee Se-dol nog in geslaagd om AlphaGo te verslaan in een professionele wedstrijd. In 2017 kwam Deepmind met opvolger AlphaGo Zero, die nog sneller en slimmer was. Dat programma kon zich helemaal uit zichzelf de finesses van Go in amper drie dagen tijd eigen maken.

Lee Se-dol analyseert zijn vijfde en laatste wedstrijd tegen AlphaGo, een nederlaag.

"Er is een organisme dat niet verslagen kan worden"

Drie jaar later kondigt Lee Se-dol, intussen 36 jaar, zijn pensioen als profspeler aan. Zijn voornaamste motivatie? "De opkomst van artificiële intelligentie die niet te kloppen is." "Er is een organisme dat niet verslagen kan worden. Zelfs al word ik door krankzinnige inspanningen nummer één, dan nog zal ik nooit aan de top staan", verklaarde hij aan het Zuid-Koreaanse persagentschap Yonhap.

Zelfs al word ik door krankzinnige inspanningen nummer één, dan nog zal ik nooit aan de top staan.
Lee Se-dol

Lee Se-dol wordt beschouwd als een van de beste Go-spelers in moderne tijden. Zijn professionele carrière overspant 24 jaar. Hij begon op zijn 5e met Go en werd al prof op zijn 12e. In totaal werd hij 18 keer wereldkampioen en won hij 32 binnenlandse tornooien. Lee Se-dol blijft ook de enige mens die erin geslaagd is om AlphaGo een keertje te verslaan in een professionele wedstrijd.

"Namens het hele AlphaGo-team bij Deepmind wil ik Lee Se-dol feliciteren voor zijn legendarische 10 jaren aan de top", zegt Demis Hassabis, directeur bij Deepmind. "In de wedstrijden tegen AlphaGo toonde hij een echte vechtersmentaliteit. Hij hield ons op het puntje van onze stoel in spanning, helemaal tot op het einde. We wensen hem het allerbeste voor de toekomst."

In december nog een wedstrijd, maar "ik ga toch verliezen"

Ondanks zijn pensioen zal Lee Se-dol het in december nog een keertje opnemen tegen een ander zelflerend programma, HanDol. Dat is ontwikkeld door het Zuid-Koreaanse bedrijf NHN Entertainment Corp. HanDol heeft al vijf van de beste Go-spelers in Zuid-Korea verslagen.

Lee Se-dol krijgt een voordeel van twee stenen in het eerste spel, maar maakt zich weinig illusies. "Zelfs met die voorsprong ga ik ervan uit dat ik het eerste spel ga verliezen. Dezer dagen volg ik nog weinig nieuws over Go. Ik wil comfortabel spelen tegen HanDol omdat ik al met pensioen ben. Maar ik zal wel mijn best doen."

Documentaire

In 2017 verscheen "AlphaGo", een documentaire over de legendarische wedstrijd tussen AlphaGo tegen Lee Se-dol. "AlphaGo" toont niet alleen de radeloosheid van Lee Se-dol, maar ook hoe moeilijk het is om met zulke slimme computers om te gaan en hoeveel vragen het oproept.

De volledige documentaire is te zien op Netflix en is ook beschikbaar via iTunes en Google Play. Bekijk hier alvast de trailer.