Flip Feyten

Slordig handschrift verraadt auteur van 16e-eeuwse vertaling: Engelse Queen Elizabeth I

Een professor geschiedenis die op zoek was naar Britse vertalingen van de Romeinse geschiedschrijver Tacitus schrok zich onlangs een hoedje. Hij stootte op een handschrift uit de jaren 1590, dat vol doorhalingen, verbeteringen en kanttekeningen stond. En die waren geschreven in een bijzonder slordig handschrift, dat onmiskenbaar toebehoort aan niemand minder dan de toenmalige Queen: Elizabeth I. 

Professor John-Mark Philo heeft de ontdekking van zijn leven gedaan. Hij was op zoek naar oude vertalingen van de Romeinse geschiedschrijver Tacitus in de bibliotheek van Lambeth Palace, het aartsbisschoppelijk paleis in Londen.

Hij stootte op een handschrift van 42 pagina's over de monarchie en de weldaden en gevaren van koninklijk of keizerlijk landsbestuur. De vertaling uit het Latijn was netjes genoteerd door een secretaris, maar de tekst stond vol doorhalingen, verbeteringen en bijschriften in een bijzonder slordig handschrift. 

En dat herkende professor Philo meteen: de toevoegingen zijn onmiskenbaar eigenhandig toegevoegd door de toenmalige koningin: Queen Elizabeth I. De tekst was bovendien geschreven op een heel speciale papiersoort die bijzonder vaak gebruikt werd aan het hof. En hij bevatte drie watermerken: een klauwende leeuw, de initialen G.B. en een kruisboog. Maar de hanenpoten van Elizabeth gaven de doorslag. 

Of wat ze schreef leesbaar was, was niet haar probleem, vond de Queen.

Prof. John-Mark Philo, historicus

"Hoe hoger je destijds opklom in de koninklijke hiërarchie, hoe slordiger je handschrift mocht worden. Of wat ze schreef leesbaar was, was niet haar probleem, vond de Queen", zegt professor Philo.

Vermoedelijk vond Elizabeth I de tekst interessant, omdat je hem kan lezen als een soort handleiding voor een goede regeerstijl. Tacitus werd algemeen wel beschouwd als een gezagsondermijnende geschiedschrijver. De latere koning Charles I zag in hem zelfs een vijand van de monarchie. 

Lambeth Palace

Maar misschien zocht Elizabeth in de tekst wel voorbeelden van slecht koninklijk bestuur, zodat ze zou vermijden om dezelfde fouten te maken. Of misschien was de vertaling van de tekst gewoon een hobby, want het was bekend dat Elizabeth een zwak had voor klassieke geschiedenis. 

Het handschrift lag al in het aartsbisschoppelijk paleis in Lambeth sinds de 17e eeuw, maar het is de eerste keer dat vastgesteld is wie de auteur is. Elizabeths vertaling is sinds vandaag 29 november gepubliceerd in het tijdschrift "Review of English Studies".

Lambeth Palace