DAVID CATRY / VDB

Hoe we onrechtvaardige ongelijkheid kunnen uitroeien zonder zelf ongelukkig te worden

De Warmste Week, de jaarlijkse solidariteitsactie van de VRT, is de afgelopen jaren uitgegroeid tot de grootste solidariteitsbeweging in Vlaanderen. Moraalwetenschapper Stijn Geerinck pleit voor het ondersteunen van initiatieven die mensen de mogelijkheden geven om zelf keuzes te maken. Eerder dan de klassieke liefdadigheid die mensen "het initiatief uit handen neemt". Een paar jaar geleden was Stijn Geerinck slachtoffer van een ernstig verkeersongeval waardoor hij lange tijd bezig was met overleven.

opinie
Stijn Geerinck
Stijn is moraalwetenschapper en leerkracht levensbeschouwing in de derde graad van het secundair onderwijs. Eind mei 2017 werd hij het slachtoffer van een ernstig verkeersongeval. Hij schreef hierover het boek "Tussen hoop en hersenletsel".

Net zoals mensen die leven in extreme armoede leefde ik lang in een overlevingsmodus. Door de ernst van het ongeval dat mij overkwam (ik zat op de fiets en een auto reed me omver), was ik lange tijd niet in staat om iets anders te ondernemen dan over–leven.

Ik heb hard moeten strijden om mijn fysiek en mentaal evenwicht te bewaren. Door blijvende beperkingen (onder meer een hersenletsel) zal dat ook voor een deel levenslang zijn. Gelukkig is die situatie wel hanteerbaar en onder controle. 

Welvaart draagt duidelijk bij aan ons geluk, maar niet oneindig

Het grote verschil met extreme armoede en mijn eigen situatie, situeert zich op het vlak van welvaart. Mijn welvaart en die van mijn gemeenschap is zodanig hoog dat een waardevolle doorstart mogelijk bleek. Het biedt mijn eigen kinderen een zinvol perspectief op het leven, ook in moeilijke omstandigheden. Daar hebben ze nood aan en ze hebben er recht op.

Dat zijn omstandigheden die ik iedereen nu en in de toekomst toewens. Door mijn eigen verhaal ben ik gaan beseffen: onze enorme welvaart laat ook toe om extreme armoede en onrechtvaardigheid elders ter wereld weg te werken: kindersterfte, hongersnood, woningnood, behandelbare ziektes en aandoeningen. Als we het verstandig aanpakken, kunnen we een enorme impact hebben. 

Welvaart delen, maakt gelukkig

Ook voor onszelf, want we bereiken intussen een niveau van welvaart waarin ons geluk niet meer evenredig stijgt met de groei van ons materieel bezit. Welvaart draagt duidelijk bij aan ons geluk, maar niet oneindig. Onderzoek wijst zelfs uit dat we gelukkiger worden door onze welvaart te delen met anderen. Het geeft een goed gevoel en daar is niets mis mee. Het lijkt me een waardevolle en gezonde uiting van welbegrepen eigenbelang: zowel ons eigen geluk als dat van mensen in extreem kwetsbare posities varen er wel bij. Geen reden om ongericht te twijfelen dus! Doen… 

Welvaart delen, lijkt me een waardevolle en gezonde uiting van welbegrepen eigenbelang

Dit inzicht wordt bevestigd door mijn eigen ervaring. De vaststelling die nu volgt is anekdotisch maar toch relevant: ik heb hulp gekregen van specialisten in medische technologie. Daardoor ben ik nu een "neurochirurgische spitsvondigheid". Ook de mensen die mijn gelaatschirurgie (faciale chirurgie) hebben gerealiseerd, leverden een topprestatie. Niet alleen op technisch vlak, maar ook op menselijk vlak, door mijn leven grotere diepgang te geven. Mijn chirurgen van het UZGent (Jelle, Hubert en Phillip) genoten echt van hun werk. Vooral tijdens de opvolgingsconsultaties, waar ze enorm inzetten op persoonlijk contact.

Helpen maakt gelukkig. Door een verschil te maken voor een ander, word je bevestigd in de waarde van je eigen leven. Tijdens onze vele gesprekken achteraf bevestigt Hubert dat dit aspect van zijn werk hem gedreven maakt voor deze veeleisende job. Ook de grondig uitgebouwde therapeutische zorg realiseert een betekenisvol verschil. 

De wereld efficiënt verbeteren met Effectief Altruïsme (EA)

Ondanks extreme pech, kon ik toch gebruikmaken van gunstige omstandigheden. Dat heeft voor mij het verschil betekend tussen verder leven zonder meer en een werkelijk waardevol bestaan. En dat wens ik dat iedereen toe. Hieraan kunnen bijdragen, zodat iedereen er beter van wordt (ook wijzelf), is voor mij een enorme motivatie. Door wat mij overkwam, weet ik hoe het is. Een zinvolle doorstart in die omstandigheden voelt aan als een basisrecht. En ook vanuit rationeel oogpunt is het uiterst verdedigbaar. 

Effectief Altruïsme tracht zo efficiënt mogelijk bij te dragen aan de verbetering van de wereld

Maar hoe dan? De principes van het Effectief Altruïsme (EA) vormen volgens mij de kortste weg naar dit resultaat. Ik leerde EA kennen tijdens het vele lezen gedurende de lange, aan het bed gekluisterde maanden van mijn revalidatietraject. Ik las onder meer boeken van Stijn Bruers en Maarten Boudry, en stukken op de site van EA Vlaanderen. 

Met de ondersteuning van wetenschappelijk onderzoek en grondige resultaatscontrole, tracht EA zo efficiënt mogelijk bij te dragen aan de verbetering van de wereld: terugdringen van onnodig lijden en uitbouwen van algemene welvaart en welzijn. 

Eight geeft rechtstreekse hulp (door directe cash transfers) aan extreem arme mensen, zonder voorwaarde en zonder advies

De uitroeiing van extreme armoede (een doelstelling van de Verenigde Naties tegen 2030) is hierbij voor mezelf de absolute prioriteit, samen met de uitdaging van klimaatopwarming en het verminderen van dierenleed.

Het initiatief Eight zal op mijn steun kunnen rekenen, als de financiële compensaties voor het mij aangedane onrecht gerealiseerd worden. Ik wil anderen helpen zoals ikzelf ook geholpen werd. Eight geeft rechtstreekse hulp (door directe cash transfers) aan extreem arme mensen, zonder voorwaarde en zonder advies. En wat blijkt: vertrouwen werkt, aangezien de meeste mensen "gewoon" goede intenties hebben en hard werken om op lange termijn gunstige omstandigheden te realiseren.

Mensen de mogelijkheden geven om zelf keuzes te maken, werkt beter dan ze het initiatief uit handen te nemen

In ieder geval werkt het beter dan liefdadigheidsstructuren die vertrekken vanuit een "wantrouwende, afwachtende" houding. Als hulpverlener voel je je zelf wel goed en waardevol, maar daar blijft het dan spijtig genoeg grotendeels bij. Mensen de mogelijkheden geven om zelf keuzes te maken, werkt beter dan ze het initiatief uit handen te nemen. Het is efficiënter, realistischer en humaner. 

Via EA probeer ik om de zinvolle doorstart van mijn gekwetste leven een groot bereik geven, om een extreme pechsituatie toch "een soort van" meerwaarde te geven. Voor het geluk van anderen en ook voor het welzijn van mezelf. Zo wil ik één plus één drie laten worden. Laat ons ervoor gaan. De omstandigheden om onrechtvaardige ongelijkheid uit te roeien, zonder er zelf ongelukkig of hulpbehoevend van te worden, zijn nog nooit zo groot geweest. Goede ondersteuning en omkadering kan voor (bijna) iedereen bereikbaar worden gemaakt. Let’s go! 

Daar wens ik een bijdrage aan te leveren. Als dat ooit lukt, zal het me blij maken

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.