Personeelstekort leidt tot meer onverwachte overlijdens in ziekenhuizen, stelt onderzoek van universiteit Antwerpen

De helft van de onverwachte overlijdens in onze ziekenhuizen heeft te maken met een tekort aan verpleegkundigen. Dat blijkt uit een onderzoek van de Universiteit Antwerpen. Nu overlijden gemiddeld drie op de duizend patiënten in het ziekenhuis onverwacht, bijvoorbeeld na een plotse infectie. De koepel van de Vlaamse algemene ziekenhuizen is niet verbaasd over de resultaten en zegt "dat er voor goede zorgen voldoende handen nodig zijn."

In een nieuwe studie tonen onderzoekers van de Universiteit Antwerpen het verband aan tussen het aantal verpleegkundigen in ziekenhuizen  en het overlijden bij de patiënten die ze verzorgen. De universiteit verzamelde gegevens uit de medische dossiers van 34.267 patiënten in vier Vlaamse, één Waals en twee Brusselse ziekenhuizen.

Uit die gegevens blijkt dat ongeveer 3 op de 1.000 patiënten 'onverwacht' sterft in onze ziekenhuizen. Een overlijden wordt als onverwacht gezien als een patiënt plots overlijdt tijdens een actieve behandeling, zonder dat een zorgplan voor het levenseinde werd opgestart.

“We weten uit voorgaand onderzoek dat een deel van deze onverwachte overlijdens vermijdbaar is, een situatie die steeds schrijnend is voor de familie én zorgverleners”, zegt onderzoeker Filip Haegdorens  van de Antwerpse Universiteit. “Als zorgsector moeten we alles in het werk stellen om deze vermijdbare sterfte te voorkomen.”

Gemiddeld heeft een verpleegkundige in ons land 9,7 patiënten onder zijn hoede. Bij 89% van alle afdelingen bleek het aantal verpleegkundigen per hospitalisatiedienst te laag om kwalitatief goede zorg te kunnen verzekeren. “In vergelijking met bijvoorbeeld Australische ziekenhuizen, waar wettelijke minima bestaan, kunnen deze Belgische cijfers beter”, aldus Haegdorens.

Internationaal pleit men al langer voor meer hoogopgeleide verpleegkundigen aan het bed van de patiënt

De studie legt ook een verband tussen het niveau van de opleiding van de verpleegkundigen en het aantal onverwachte overlijdens. “In sommige hospitalisatiediensten vonden we dat meer verpleegkundigen met een hoog opleidingsniveau de kans op onverwacht overlijden zou verlagen”, zegt onderzoeker Haegdorens.

“Verpleegkundigen in België hebben twee verschillende opleidingsniveaus: het hoger beroepsonderwijs en de professionele bachelor (hogeschool)”, legt Haegdorens uit. “Internationaal pleit men al langer voor meer hoogopgeleide verpleegkundigen aan het bed van de patiënt in de ziekenhuizen, want daardoor verbetert de kwaliteit van zorg.”

"Noodzaak aan optimalisatie verpleegkundigen"

In België heeft ongeveer 59 procent van de ziekenhuisverpleegkundigen een bachelorsdiploma.”De verpleegkundige zorg is de afgelopen jaren sterk veranderd en vraagt een doorgedreven klinische kennis en inzicht in ziekteprocessen naast verzorgende taken”, zegt Haegdorens. “Omdat de zorg complex is geworden, wordt  er ook veel meer kennis en kunde verwacht. Daarom zijn hoogopgeleide verpleegkundigen vandaag een noodzaak geworden om kwalitatief goede zorg te kunnen leveren.”

Volgens de onderzoekers zou een optimalisatie van het verpleegkundig personeel in de zorginstellingen een doelstelling moeten zijn voor de overheden in België. “De situatie is echter complex en vraagt dus ook om een doordachte oplossing”, verduidelijkt Haegdorens. “We vonden in ons onderzoek dat sommige diensten baat hadden bij meer verpleegkundigen ongeacht het opleidingsniveau, en dat andere diensten nood hadden aan meer hoogopgeleide verpleegkundigen. In ieder geval blijft onze conclusie dat er nood is aan een betere personeelsbezetting om de kwaliteit van zorg te verzekeren.”

Vlaamse algemene ziekenhuizen zijn niet verbaasd over resultaten

De Vlaamse algemene ziekenhuizen zeggen niet verbaasd te zijn over de resultaten van het onderzoek van de Universiteit Antwerpen.

"Deze studie bevestigt vroegere studies die aantonen dat er een verband is tussen het aantal handen aan het bed en de kwaliteit, de patiëntenveiligheid en dus ook de mortaliteit", zegt Margot Cloet, gedelegeerd bestuurder van Zorgnet-Icuro, de koepel van de Vlaamse algemene ziekenhuizen.

Zorgnet-Icuro beklemtoont dat er voor goede zorgen voldoende handen nodig zijn. "Het is daarom dat we al jaren ijveren voor een betere financiering en dus meer zorgpersonen, zodat we de veiligheid van de patiënten en de kwaliteit kunnen bewaken en er ook voor kunnen zorgen dat er minder mortaliteit is", zegt Margot Cloet.