Felix the Cat, de eerste tekenfilmheld, is 100

Op 14 december 1919 duikt de schrandere Felix the Cat voor het eerst op in de Amerikaanse bioscoop. De zwarte kat is een van de oudste tekenfilmfiguurtjes en ook een pionier inzake merchandising. Later komt "Felix the wonderful, wonderful cat" ook op tv, in de jaren 60 en 70 ook bij ons.

Al sinds het begin van de 20e eeuw zijn er experimenten met animatiefilm, zowel in Europa als in Amerika. In november 1919 lanceert de Amerikaanse filmstudio Paramount "Feline Follies", een tekenfilm met een beweeglijke zwarte kat, Master Tom. Op 14 december verandert hij van naam en wordt "Felix the Cat". Felix is afgeleid van felis catus, de Latijnse, wetenschappelijke naam van de huiskat.

Wie is de uitvinder van Felix the Cat?

Wie Felix eerst tekende blijft voer voor discussie. De Australische tekenaar en producer Pat Sullivan beweerde altijd dat hij de kat had bedacht. Maar vele jaren na zijn dood zei zijn medewerker, de bescheidener Amerikaan Otto Messmer, dat hij de pen had vastgehouden.

AP1982

Hollandse "Two-Lips"

Felix the Cat wordt snel beroemd in de jaren van de stomme film, met honderden filmpjes over allerlei onderwerpen. De drooglegging (het alcoholverbod) in de Verenigde Staten bijvoorbeeld. Felix maakt  ook een reis naar Nederland, waar hij natuurlijk tulpen ("Two-Lips") en windmolens tegenkomt.

Gemodelleerd naar Charlie Chaplin

Felix is zwart, met een witte snoet, een brede glimlach en vooral een beweeglijke staart. Die leidt bijna een eigen leven en kan zowel in de knoop raken of soms een uitroepteken worden. In 1928 krijgt Felix rondere vormen. Hij bekijkt de wereld met verwondering zoals een kind. Hij is schrander, ziet overal oplossingen en als hij het niet weet, richt hij de blik op de kijker. Of hij loopt voorovergebogen na te denken. Niet toevallig: Otto Messmer nam Charlie Chaplin als model. Zoals hier te zien is:

Felix the Cat verliest aan populariteit wanneer de gesproken films eraan komen. Vanaf de jaren 50 is hij ook op televisie te zien, met langere poten, bijna als een mannetje in kattenpak. Felix sloop ook over het scherm van de BRT.  Op dit moment is de zeer herkenbare kat eigendom van het Amerikaanse mediabedrijf NBCUniversal.

Eeuweling Felix is de eerste echte tekenfilmheld, nog negen jaar ouder dan Mickey Mouse uit 1928. Betty Boop en Popeye komen nog later, in de jaren 30. Ook inzake merchandising is de Amerikaanse kat een pionier: hij verschijnt al snel op kleren, speelgoed en allerlei andere producten. Allemaal samen: "Felix the Cat, the wonderful, wonderful cat. Whenever he gets in a fix, he reaches into his bag of tricks..."

1952 AP
2016 Invision

Meest gelezen