Jonas Hamers / ImageGlobe

Waarom de carpoolstroken op de E411 nog geen succesverhaal zijn

In mei 2019 opende de Waalse overheid twee carpoolstroken op de E411. Eéntje richting Brussel en de tweede richting Luxemburg. Probleem: de strook richting Brussel stopt aan de grens met Vlaanderen en de strook naar Luxemburg houdt op aan de grens met het Groothertogdom. Richting Luxemburg win je vandaag als carpooler ongeveer 15 min maar dat zou makkelijk een half uur kunnen zijn als ons buurland zou meewerken en de carpoolstrook tot Luxemburg-Stad zou doortrekken. Ook richting Brussel zou die winst groter kunnen zijn. 

analyse
Hajo Beeckman
Hajo Beeckman is expert Verkeer bij VRT NWS.

Een carpoolstrook is een afgescheiden rijstrook die gereserveerd is voor voertuigen met een chauffeur en één of meer passagiers. Maar ook kleine en grote bussen mogen er doorgaans gebruik van maken. Soms ook taxi’s en motorrijders. Vaak worden ook bestaande busstroken opengesteld voor carpoolers.

De collega’s van RTBF namen vorige week met enkele van hun kijkers de proef op de som. Een ritje van Léglise – een gemeente  even ten westen van Aarlen – naar Luxemburg-Stad via de E411 duurt in de ochtendspits met de auto doorgaans één tot anderhalf uur, van deur tot deur. De reistijd is afhankelijk van de dag van de week en eventuele incidenten onderweg. 

Momenteel kunnen carpoolers – mits ze minstens met drie in de wagen zitten – vanaf Aarlen langs de file rijden. Tussen Aarlen en de grens is de pechstrook sinds mei 2019 immers een carpoolstrook geworden. Je moet je er wel aan een maximumsnelheid van 50 km/u houden. Dat werkt. Maar je tijdswinst is hooguit een kwartier. Vanaf de grens moet je namelijk weer mee met het fileverkeer richting Luxemburg. 

Carpoolen met drie? Vaak te ingewikkeld

Carpoolstroken bestaan vooral in de Verenigde Staten. Maar ook in sommige Europese steden zijn ze succesvol. Onder meer in Madrid, Bristol en Trondheim. In sommige steden moet je minstens met drie in de wagen zitten om van de carpoolstrook gebruik te mogen maken. In sommige dan weer twee. In Wallonië is het minimum drie, en dat is volgens regelmatige gebruikers een minpunt. 

Met twee is het al plannen, met drie is het echt puzzelen

Carpoolen betekent immers elke dag afspraken maken: met twee is het al plannen, met drie is het echt puzzelen. Wat als je de minimumvereiste voor de carpoolstrook tot twee personen zou terugbrengen? Dat zou het succes van de strook misschien verhogen.

De carpoolstrook moet voorbij de grens gewoon doorlopen

Luxemburg-Stad is een economische boomtown. Het is samen met Straatsburg en Brussel een van de steden waarin zich veel Europese instellingen bevinden. Onder meer door het gunstige fiscale regime zitten er ook heel wat banken en bedrijven die internationaal actief zijn. En dat trekt massa’s werknemers van over de grens aan. Naar schatting 3.000 Belgen pendelen dagelijks – hoofdzakelijk met de auto – naar de stad. Elke ochtend staan er files tot op het Belgische grondgebied. De carpoolstrook zou méér tijdswinst opleveren als Wallonië en het Groothertogdom zouden samenwerken om de strook door te trekken tot aan de afritten naar Luxemburg-Stad.

Belga

In oktober 2017 was er al een akkoord tussen de Waalse en Luxemburgse ministers van Mobiliteit maar het gedeelte van de strook aan de overkant van de grens is er dus nooit gekomen. Uit de RTBF reportage van vorige week bleek ook dat er vooralsnog geen overleg is geweest tussen de huidige Waalse minister van Mobiliteit Philippe Henry (Ecolo) en zijn Luxemburgse collega. De woordvoerder van de minister bevestigt aan VRT NWS wel dat die gesprekken nu snel zullen starten. Sowieso komt er (ten vroegste) in mei 2020 een evaluatie van de carpoolstrook.

En wat richting Brussel?

De carpoolstrook richting Brussel begint in Waver en stopt aan de gewestgrens in Overijse maar op dat stuk staan minder vaak files dan op het Vlaamse gedeelte van de E411. De speciaal gebouwde strook ligt er dan ook quasi verlaten bij. De dure camera’s die detecteren hoeveel personen er in de wagens zitten die van de carpoolstrook gebruik maken, zijn nagenoeg werkloos.

Belga

Navraag bij het kabinet van Vlaams minister van Mobiliteit Lydia Peeters (Open VLD) leert dat er over de carpoolstrook richting Brussel met het Waals Gewest evenmin al overleg heeft plaats gevonden maar dat zulks nog op de agenda staat. De voormalige Minister van Mobiliteit Ben Weyts (N-VA) liet in mei 2019 nog weten dat Vlaanderen niet weigerachtig stond t.o.v. een carpoolstrook op voorwaarde dat Wallonië toegevingen deed in andere dossiers, zoals een lager nachttarief voor de kilometerheffing voor vrachtwagens. Een akkoord tussen de Vlaamse en Waalse ministers is er voor de verkiezingen echter niet meer gekomen.