Video player inladen...

Glippen buitenlandse voertuigen door de mazen van het net bij controles lage-emissiezones?

Op 1 januari treden de nieuwe regels voor lage-emissiezones (LEZ) in werking: in Antwerpen en Brussel worden de normen strenger, in Gent komt er voor het eerst een LEZ. Belgen moeten checken of ze nog wel binnenmogen met hun voertuig, om onaangename verrassingen te vermijden, maar wat als je met een buitenlandse nummerplaat rijdt? Kan je dan ontsnappen aan een boete? 

Kunnen buitenlanders ontsnappen aan een boete?

Herinnert u zich nog de boetes voor te snel rijden in pakweg Frankrijk? Als u op weg naar de Ardèche of Bretagne geflitst werd, of ergens fout parkeerde, hoefde u daar niet meteen wakker van te liggen, want er was geen (of een slechte) gegevensuitwisseling. Maar intussen is dat aangepast, en moet u de boete betalen. 

Met een zelfde soort probleem kampen de lage-emissiezones in ons land. In de grote steden Brussel, Antwerpen en Gent kunnen bepaalde bestuurders door de mazen van het net glippen, omdat ze met een buitenlandse nummerplaat rijden. De steden hebben dat "gat" opgemerkt en werken eraan om het te dichten. Alleen is de vraag hoe snel dat kan gebeuren, en hoe efficiënt zo'n systeem zal zijn. 

Buitenlandse bestuurders kunnen op twee manieren niet in orde zijn: omdat ze zich niet hebben laten registreren (iedere buitenlander moet dat doen, ook al mag de auto de zone nog binnen) of omdat het voertuig intussen effectief te oud en te vervuilend is geworden. 

Elke buitenlander zou er dus mee kunnen wegkomen?

Met je wagen de LEZ binnenkomen terwijl dat niet mag omdat je voertuig te vervuilend is, is een verkeersovertreding. "Een achttal verkeersovertredingen zijn op Europees niveau geregeld (qua uitwisseling van gegevens van de overtreder, red.) maar de LEZ zit daar nog niet bij", vertelt ons Sarah Hollander, departementshoofd Leefmilieu Brussel.

En daar zit momenteel dus het probleem. Brussel werkt samen met Antwerpen en andere steden aan een oplossing, maar Europees zou er pas een aanpassing komen over enkele jaren - er is sprake van 2023. Naast de adresgegevens van de eigenaar van het voertuig, hebben de steden nog meer gegevens nodig, zoals de euronorm van het voertuig en het brandstoftype. "En dat is niet evident", benadrukt Hollander. 

Toch is niet elke buitenlandse bestuurder daarom zomaar 'veilig': België heeft op nationaal niveau al bilaterale akkoorden met Nederland en Frankrijk om gegevens te kunnen inkijken van bestuurders (al blijft Frankrijk soms nog een probleem wegens de voertuiggegevens). Bovendien ondernemen de steden zelf ook al individueel actie om bestuurders die niet uit die landen zouden komen, toch te kunnen beboeten bij een overtreding. Wat doen ze precies? 

Antwerpen probeert het met gerechtsdeurwaarders in het buitenland

De stad Antwerpen begon met een lage-emissiezone in februari 2017 en beboette in het verleden al regelmatig Nederlanders en Fransen. Meer nog, het aantal boetes voor Fransen en Nederlanders was in de eerste helft van dit jaar ongeveer drie keer zo hoog als het Belgische cijfer. Er zitten ook veel Duitsers bij de beboete buitenlanders. 

"Wij merken dat veel buitenlanders nog niet goed op de hoogte zijn", zegt Tom Meeuws, schepen voor Leefmilieu in Antwerpen. "Bij deze een oproep aan alle buitenlanders om zich correct te registreren." Want het is niet de bedoeling dat buitenlanders ermee zouden wegkomen, benadrukt hij. "We hebben een alziend oog via onze camera's. Bij de buitenlanders doen we nu extra inspanningen. Geen straffeloosheid. Alle vervuilers moeten betalen." 

Bij de Belgen daalt het aantal boetes langzaam maar zeker. Het cijfer lag in de eerste vier maanden van 2019 gemiddeld rond de 2.000, maar daalde tot onder 1.500 in november. Ook bij de Nederlanders is er een duidelijke dalende trend. Het aantal Fransen en Duitsers blijft vooralsnog een stuk hoger liggen 

Het aantal Nederlanders en Belgen in overtreding zit in dalende lijn, maar het aantal Fransen en Duitsers blijft hoog

Hoe ging dat in zijn werk?

Voor buitenlanders uit andere landen was er oorspronkelijk een "blinde vlek". Om daar iets aan te doen, ging Antwerpen samenwerken met gerechtsdeurwaarders om overtreders in het buitenland te gaan opsporen en de boete alsnog te laten innen. Die hebben hiervoor een netwerk in het buitenland uitgebouwd om persoonsgegevens van overtreders te verkrijgen. En dat systeem begint dus steeds meer zijn vruchten af te werpen.

Het systeem zat er al langer aan te komen, maar liep veel vertraging op in zijn praktische uitwerking. Maar vooral Duitsers ondervinden dus dat het werkt, en er worden momenteel ook meer boetes verstuurd naar onder meer Polen en Britten, en de deurwaarders werken nog verder op o.a. Spanje en Italië. 

"We weten nog niet hoe succesvol dit zal zijn", zegt Antwerpen - want met het vinden van de overtreder is de boete nog niet betaald, red. - maar ze maken zich sterk dat ze potentieel achter elke overtreder aan kunnen gaan. Tegelijk zou de stad er niet in investeren als ze op voorhand wisten dat dit de zaak niet zou vooruithelpen. Buitenlandse overtreders zijn dus niet per se veilig.   

In steeds meer landen gaan deurwaarders actief op zoek naar overtreders

De stad Antwerpen wijst er nog op dat mensen die het goed menen, nog kunnen ingrijpen: wie bijvoorbeeld met een oude wagen de LEZ binnenrijdt om daar te overnachten in een B&B en niet goed geïnformeerd was, kan zich binnen de 24 uur alsnog een dagpas kopen om zo een boete te vermijden.

Ook buitenlanders die achteraf via het netwerk van deurwaarders alsnog een boete in de bus krijgen, kunnen nog rekenen op een zekere vorm van genade in de zin dat ze slechts 75 euro retributie (in plaats van 150) moeten betalen als ze kunnen bewijzen dat ze echt niet op de hoogte waren van de lage-emissiezone (en met een propere auto reden die aan de norm voldeed).

Het kabinet wijst er ook op dat de maatregel een positief effect heeft op de luchtkwaliteit in de stad, wat uiteindelijk de bedoeling was van het hele plan. En dat het aantal Belgische overtredingen serieus daalt. Het zit nu op ongeveer 0,5 procent van het aantal gecontroleerde auto's, en daarmee zijn er relatief gezien minder overtredingen dan bij pakweg een BOB-controle.  

Brussel stuurt mobiele ploegen uit voor checks

Niet elke stad gaat op dezelfde manier te werk om de mazen in het net te dichten. Brussel wil, in afwachting van een Europese regeling, net als Antwerpen actie ondernemen maar dan niet met deurwaarders.

"Wij gaan specifieke mobiele ploegen uitsturen voor controles", zegt Sarah Hollander. Brussel wil dat doen op korte termijn, er is sprake van een paar maanden, of ten laatste tegen eind 2020: "Er zal een actieplan worden uitgewerkt tussen Brussel Mobiliteit en Brussel Fiscaliteit om de controle van de LEZ (én van de verkeersbelastingen) toe te voegen aan de controle van de kilometerheffing voor vrachtwagens." 

Mobiele controleploegen kunnen overgaan tot onmiddellijke inning en kunnen zelfs het voertuig immobiliseren zolang er niet betaald is. De boete bedraagt 150 euro als de nummerplaat niet geregistreerd is, en 350 euro als de auto buiten de norm valt, maar de vraag is hoe hoog de pakkans zal zijn, en wanneer het systeem dus effectief operationeel wordt. 

Hollander zegt nog dat "het inzetten van een mobiele ploeg de snelste/meest efficiënte manier lijkt" voor Brussel om buitenlandse voertuigen te beboeten. 

In Brussel kunnen mobiele ploegen overtreders meteen doen betalen

Ook Gent wil gerechtsdeurwaarders inschakelen

Gent begint pas met een LEZ en is te rade gegaan bij de collega's in Antwerpen en Brussel: "We zijn dit al heel lang aan het voorbereiden, al sinds midden 2017", zegt Dirk Bogaert van Stad Gent. In Gent zal het er in de eerste plaats op aankomen om het systeem goed te laten werken en zo veel mogelijk de mazen in het net te dichten. En het is niet de bedoeling dat mensen met een te vervuilende auto hun boete zouden ontlopen. Ook Gent zal daarvoor met gerechtsdeurwaarders en mobiele controles werken. 

"Alle vastgestelde overtredingen van buitenlandse kentekenhouders lopen meteen via de gerechtsdeurwaarder", zegt Christophe Rogolle van Stad Gent. Voor Frankrijk en Nederland wil Gent daarbij de samenwerkingsovereenkomst gebruiken voor inzage in de naam-, adres-, en woonplaatsgegevens, "voor andere landen vertrouwen wij op contacten tussen de gerechtsdeurwaarder en de respectievelijke buitenlandse, externe inningspartner om de nodige data aan te kopen."

Gent wil voorts ook mobiele controles uitvoeren met eventueel onmiddellijke inning van boetes.

Voor concrete vragen over de LEZ-zones kunt terecht op volgende websites:

Antwerpen: slimnaarantwerpen.be

Brussel: lez.brussels

Gent: de website van de stad Gent

Herbekijk hier de journaalreportage:

Video player inladen...

Meest gelezen