Video player inladen...

Rudi Vranckx neemt je deze maand mee naar drie oorlogen die nooit lijken te eindigen

Eens met andere ogen naar de oorlog kijken: dat is de missie van conflictjournalist Rudi Vranckx deze maand. Voor Eén neemt hij telkens twee boeiende Vlamingen mee naar drie oorlogen die nooit lijken te eindigen: Irak, Somalië en Afghanistan. En op Canvas duikt hij in de geschiedenis van die conflicten. Maar waarom nu net die drie?

Irak, gekaapt door sektarisme

Waarom wordt er nog steeds gevochten? In de jaren na de Amerikaanse inval van 2003 raakte de Iraakse maatschappij steeds verder ontwricht. Met de val van de dictator Saddam Hoessein barstte het al eeuwenlang etterende conflict tussen sjiieten en soennieten weer open. Het verzet tegen de Amerikaanse bezetter werd gerecupereerd door religieuze extremisten: eerst Al-Qaeda en nadien IS. Noch de VS noch de democratisch verkozen politici slaagden er sindsdien in de geest weer in de fles te krijgen.

Dominique Van Malder en Joris Hessels in Mosul, Irak.

Wat heeft Vranckx met Irak? “Dit is hét conflict waar ik nu al dertig jaar mee bezig ben”, legt de conflictjournalist van VRT NWS uit. “Ik heb het van binnenuit beleefd. Irak was ook puur praktisch een logische keuze: de voorbije jaren hebben we veel ervaring opgebouwd over hoe je daar kan functioneren. Daar kon ik het best inschatten hoe je er twee gasten mee naartoe neemt en waar de dunne scheidslijn ligt tussen oorlog en leven: hoe het alledaagse leven voor de mensen eruit ziet.”

Op maandag 6 januari trekt Vranckx met Joris Hessels en Dominique Van Malder van Radio Gaga naar Irak, voor Tussen oorlog en leven op Eén. Op 9 januari zoekt hij uit hoe het kan dat die oorlog nog altijd woedt, in De eeuwige oorlog op Canvas.  

Somalië, de juiste oorlog met de foute uitkomst

Waarom wordt er gevochten? In 1992 kwamen Amerikaanse troepen aan wal op het strand van Mogadishu, in het kader van de VN-missie Restore Hope. Ze moesten er de rust terugbrengen in een land dat in de greep was van hongersnood en een burgeroorlog. Maar wat niemand in het Westen leek te begrijpen, is dat Somalië geen land is. Het is een verzameling van clans die onderling amper overeenkomen. Hoe bouw je dan een natie op? Met wie spreek je als je vrede wil? Net zoals Irak en Afghanistan is Somalië het verhaal van een westerse interventie die met de beste bedoelingen is opgestart, maar meer kwaad dan goed heeft gedaan. Tot tweemaal toe.

Rudi Vranckx en zijn ploeg in de kathedraal van Mogadishu, Somalië.

Wat heeft Vranckx met Somalië? “Toen de oorlog in Somalië losbrak, wilde ik er per se heen. Het is mij pas tien jaar later gelukt. Voor mij is dit de oorlog die om de juiste redenen gevoerd leek te worden - hongersnood verhelpen - maar de foute uitkomst heeft gekregen. Deze oorlog legde de machteloosheid van de westerse oorlogsvoering bloot. In het centrum van Mogadishu staat de ruïne van een Italiaanse kathedraal, compleet stukgeschoten door de extremisten van Al-Shabaab. Nu zitten er vluchtelingen bij elkaar gehokt. Wie weet raken die ooit nog tot bij ons, in bootjes. Dat vat het allemaal samen.” 

Op maandag 13 januari gaan actrice Katrien De Ruysscher (Thuis) en acteur Geert Van Rampelberg (Salamander) mee met Vranckx naar Somalië, in Tussen oorlog en leven op Eén. Op donderdag 16 januari duikt hij in de geschiedenis van het land, in De eeuwige oorlog op Canvas.

Afghanistan, de nieuwe oorlog

Waarom wordt er gevochten? Toen op 11 september 2001 twee vliegtuigen zich in de WTC-torens in New York boorden, besloot de VS Afghanistan te bombarderen. Daar hadden de taliban Al-Qaeda-leider Osama Bin Laden onderdak gegeven. Het werd de langste oorlog uit de Amerikaanse geschiedenis. Op onherbergzaam terrein werd er voor het eerst niet meer gevochten tegen een klassiek leger, maar tegen zogenaamde non-state actors. Bovendien speelden er krachten die niemand in het Westen echt goed kon inschatten, net zomin als in Irak en Syrië trouwens. Vandaag is de positie van de taliban amper verzwakt. 

Radio 2-Madam Cathérine Vandoorne leert rolstoelbasketten in Kabul, Afghanistan.

Wat heeft Vranckx met Afghanistan? “Toen ik er in 2001 plots naartoe gekatapulteerd werd, kwam alle kennis die ik al had opgebouwd over extremisme en Al-Qaeda voor mijn ogen samen. Voor deze twee reeksen wilde ik echt zien hoe het er vandaag aan toe gaat. Neem nu het probleem van de vrouwenrechten onder de taliban. Ten tijde van de invasie werd dat vaak opgevoerd als een van de redenen waarom de oorlog gevoerd werd: tegen extremisme en onverdraagzaamheid. De boerka werd een symbool van repressie en onderdrukking. Nu lijken de vrouwenrechten alweer vergeten. Voor mij is dit een moment om in de spiegel te kijken: hoe voeren wij eigenlijk oorlog?” 

Op maandag 20 januari trekt Vranckx met Cathérine Vandoorne (De Madammen) en ondernemer Wouter Torfs naar Afghanistan, in Tussen oorlog en leven op Eén. Op donderdag 23 januari vertelt hij het verhaal van de mislukte Amerikaanse invasie in De eeuwige oorlog op Canvas.