Video player inladen...

Proces tegen gevallen filmproducent Harvey Weinstein begint: waar gaat het over? En welke straf riskeert hij?

Vandaag start in New York het proces tegen de gevallen filmproducer Harvey Weinstein (67). Hij riskeert een levenslange gevangenisstraf voor verkrachting en seksueel misbruik. De bal ging aan het rollen in oktober 2017, toen verschillende actrices en ex-medewerksters hem beschuldigden van seksueel grensoverschrijdend gedrag, verkrachting en intimidatie. De zaak deed Hollywood op zijn grondvesten daveren en bracht wereldwijd de #MeToo-beweging in een stroomversnelling. Wat moet je weten om dit proces te kunnen volgen? We zetten het op een rijtje.  

Wie is Harvey Weinstein?

Harvey Weinstein was een van de machtigste filmproducers in Hollywood. Samen met zijn broer Bob richtte hij de filmmaatschappij Miramax op en later The Weinstein Company. Hun specialiteit was om kleine, onafhankelijke films op de kaart te zetten en dat deden ze met succes.

Films uit hun stal deden de bioscoopkassa's rinkelen en regen de Oscars aan elkaar, denk maar aan “Pulp fiction”, “The English patient”, “Good Will Hunting”, “Shakespeare in love”, “Chicago” en “The king’s speech”. 

Weinstein lanceerde de carrières van jonge acteurs en actrices, zoals Gwyneth Paltrow, Matt Damon, Michelle Williams en Jennifer Lawrence. Ook regisseur Quentin Tarantino heeft veel aan hem te danken. Daarnaast was Weinstein ook een belangrijke sponsor van de Democratische partij in de Verenigde Staten. Zo steunde hij de campagnes van president Barack Obama en presidentskandidate Hillary Clinton. Hij was ook gul voor verschillende goede doelen en wierp zich op als een voorvechter van vrouwenrechten. 

Gwyneth Paltrow, Hillary Clinton en Harvey Weinstein in 1998. AP1998

Maar achter de schermen was het niet allemaal goud wat blonk. Weinstein stond bekend als een bullebak. Hij deinsde er niet voor terug om regisseurs te verplichten filmscènes te schrappen of opnieuw te monteren. Ook zijn gedrag tegenover vrouwen was niet onbesproken. Veel mensen in Hollywood wisten dat hij actrices en medewerksters lastigviel, maar niemand durfde dat openlijk aan de kaak te stellen. Hij kon carrières maken en breken.

Weinstein deed er alles aan om zijn wangedrag toe te dekken. In minstens acht gevallen gaf hij zwijggeld aan actrices en ex-medewerksters die een klacht wilden indienen. Hij liet vrouwen schaduwen die tegen hem konden getuigen en verzamelde informatie om hen zwart te maken. Hij saboteerde ook journalisten die het verhaal naar buiten wilden brengen.

Hoe kwam hij ten val?

In oktober 2017 is het rijk van Weinstein uit. Dan publiceren de Amerikaanse krant The New York Times en het magazine The New Yorker artikels waarin actrices en ex-medewerksters Weinstein beschuldigden van seksueel grensoverschrijdend gedrag, verkrachting en intimidatie. De actrice die de ban breekt is Ashley Judd met haar getuigenis in The New York Times. Daarna bevestigen sterren als Gwyneth Paltrow, Angelina Jolie en Salma Hayek dat ook zij lastig gevallen werden door Weinstein. Meer dan 80 vrouwen komen met hun verhaal naar buiten. 

Rose McGowan, Annabella Sciorra, Asia Argento en Mimi Haleyi.

Weinstein zou actrices ontvangen hebben in zijn hotelkamer voor zakelijke gesprekken. Daar verscheen hij dan in badjas of naakt en vroeg hen om een massage. Vaak drong hij ook aan op seks en probeerde hij hen te kussen of hun kleren uit te doen. Actrices Rose McGowan, Annabella Sciorra en Asia Argento zeggen dat ze verkracht zijn door hem. Ex-medewerkster Mimi Haleyi beschuldigt hem ervan dat hij haar dwong tot orale seks.

Weinstein ontkent alle beschuldigingen. Volgens hem gebeurde alles met wederzijdse toestemming. Hij biedt wel zijn excuses aan voor de pijn die zijn gedrag veroorzaakt heeft en gaat in therapie. Maar zijn reputatie is onherroepelijk beschadigd. De onthullingen richten zowel zijn huwelijk als zijn bedrijf ten gronde. Hij wordt geschrapt als lid van de Academy die de Oscars uitreikt. Ook Barack Obama, Hillary Clinton en andere politici die op zijn steun konden rekenen, keren zich van hem af.

Volgens acteur Tom Hanks is er geen weg terug voor Weinstein. “Dit is een keerpunt, een fundamentele verandering. Zijn familienaam zal een zelfstandig naamwoord en een werkwoord worden. Een label voor iets waarbij er een vóór was en een ná”, zegt Hanks kort nadat de zaak aan het licht komt aan BBC.

Wat is de inzet van het proces?

Na de onthullingen worden er gerechtelijke onderzoeken geopend in New York, Los Angeles en Londen. Hoewel heel veel vrouwen naar voren kwamen met beschuldigingen, blijkt de vervolging van Weinstein niet zo eenvoudig. Sommige feiten zijn al verjaard en niet alle vrouwen kiezen ervoor om officieel klacht in te dienen. Bovendien kan seksuele intimidatie in de Verenigde Staten niet strafrechtelijk vervolgd worden, er moet sprake zijn van verkrachting of aanranding. 

Tientallen vrouwen proberen daarom om via de burgerlijke rechtbank een schadevergoeding af te dwingen. Hier heeft Weinstein al twee grote minnelijke schikkingen getroffen. Dit betekent dat de slachtoffers een schadevergoeding krijgen, maar dat de zaken niet meer voor de rechtbank komen. 

In New York komt het nu toch tot een strafrechtelijk proces. Net vandaag wordt hij ook in Los Angeles aangeklaagd. Daar wordt hij beschuldigd van de verkrachting van een vrouw en de seksuele aanranding van een andere. Sinds eind mei 2018 is hij vrij op borgtocht en draagt hij een enkelband. 

Weinstein verschijnt met een looprekje tijdens een gerechtelijke zitting. Naar eigen zeggen werd hij geopereerd aan zijn rug na een auto-ongeval. AFP or licensors

De zaak is opgebouwd rond de aanklachten van Mimi Haleyi, een ex-medewerkster van Weinstein en een nog anonieme vrouw. Haleyi zegt dat Weinstein haar tot orale seks gedwongen heeft in 2006. De andere vrouw beschuldigt Weinstein ervan dat hij haar verkracht heeft in 2013. 

De aanklacht van een derde vrouw, actrice Lucia Evans, werd geschrapt, omdat ze twee verschillende versies van de feiten gegeven had. Op het proces zal ook actrice Annabella Sciorra getuigen dat ze verkracht werd door Weinstein in 1993, maar haar zaak is al verjaard. 

Weinstein pleit onschuldig en blijft erbij dat er telkens wederzijdse toestemming was. Als hij schuldig bevonden wordt door de volksjury riskeert hij een levenslange gevangenisstraf. Een veroordeling zou worden beschouwd als een grote overwinning voor de #MeToo-beweging en alle mensen die strijden tegen seksisme en discriminatie.

Wanneer kunnen we een uitspraak verwachten?

Naar alle waarschijnlijkheid zal het proces twee maanden duren. De eerste stap is de samenstelling van de jury. Die zou morgen starten. Volgens experten wordt het een uitdaging om onpartijdige juryleden te vinden.

"Enerzijds heb je de mensen die de #MeToo-beweging steunen en willen dat hij naar de gevangenis gaat", zegt Roy Futterman, een New Yorkse specialist die advocaten helpt bij de selectie van juryleden. "Anderzijds heb je mensen die vinden dat #MeToo te ver gegaan is en het leven van onschuldige mannen heeft geruïneerd. Beiden zullen proberen om hun vooroordelen te verbergen om toch in de jury te kunnen zitten."

De juryleden zullen ondervraagd worden over hun kennis en mening over de zaak. Er zal ook gevraagd worden of ze zelf slachtoffer geweest zijn van seksueel misbruik of dat ze ooit werden aangeklaagd. Ook de socialmediaprofielen van de mogelijke juryleden zullen onder de loupe genomen worden. De samenstelling van de jury kan twee weken duren. 

Bekijk hier de toelichting van VS-correspondent Björn Soenens in "Het Journaal":

Video player inladen...