Video player inladen...

Vranckx over de-escalatie VS-Iran: "Ideale scenario om weg te gaan van afgrond, maar veel verandert dit niet"

Met de gematigde reactie van de Amerikaanse president Donald Trump na de Iraanse vergeldingsaanval lijkt de crisis tussen de VS en Iran te zijn gedeëscaleerd. "Ze hebben beide een stap gezet wég van de afgrond", zegt Rudi Vranckx. "Maar heeft dit nu iets veranderd aan de toestand in het Midden-Oosten? Ik vrees van niet."

"Je kunt zeggen dat Iran en de VS nu allebei een stap wég van de afgrond hebben gezet", zegt Rudi Vranckx. "Ze kunnen nu beide de overwinning opeisen. Vannacht was een sleutelmoment. Wat zou er nu volgen: praten of escaleren? Het is gelukkig praten geworden. Al valt het nog af te wachten welke betekenis dat krijgt." 

Vranckx blikt nog even terug op het sleutelmoment, de Iraanse aanval van de voorbije nacht op twee luchtmachtbasissen in Irak waar veel Amerikaanse militairen verblijven. "Dat lijkt wel een getelefoneerde aanval te zijn geweest", zegt hij. "De Iraakse premier wist op het laatste moment dat er iets zou gebeuren, en er zijn geen slachtoffers gevallen". Dat laatste is hét beslissende element om al dan niet tot een vergelding over te gaan.

"Dit lijkt de ideale represaille te zijn geweest", zegt Vranckx. "Amerika heeft een belangrijke Iraanse generaal uitgeschakeld, Iran wou nu voor het eerst in 40 jaar Amerika rechtstreeks militair treffen. Dat is gebeurd, maar zonder gevolgen. Dit is het ideale scenario om nu allebei weg te gaan van die afgrond."

"Wat is er nu veranderd? Weinig, vrees ik"

In zijn toespraak, waarin hij enerzijds harde taal had voor Iran, maar anderzijds probeerde te de-escaleren, hoorden we een gematigde Trump. "Trump wil geen open oorlog, Iran ook niet. De hoeksteen van Trumps beleid is dat hij zich gradueel wil terugtrekken uit het Midden-Oosten. Hij heeft dan ook gezegd dat de NAVO daar meer een rol zal moeten opnemen." 

Maar het meest cruciale aan Trumps verklaring is voor Vranckx wat de president zei over de nucleaire deal uit 2015. "Hij vindt dat alle ondertekenaars opnieuw aan één zeel moeten trekken tégen Iran, en een betere deal uit de wacht slepen."

Maar veranderen de gebeurtenissen en woorden van de voorbije dagen nu iets aan de toestand in het Midden-Oosten? "Ik vrees van niet", meent Vranckx. "Voor Amerika blijven dezelfde doelen overeind, dat is ook gebleken uit de speech van Trump. Iran mag geen nucleaire capaciteit ontwikkelen. Bovendien vraagt Trump dat Europa de nucleaire deal opzegt. Er komen extra sancties. De stok is er, maar ik zie niet welke wortel Trump Iran voorhoudt om toegevingen te doen. 

Iran op zijn beurt wil dat de VS zich terugtrekt uit Irak en het Midden-Oosten. Die politiek kan blijven doorgaan, via milities die zich in Irak bevinden. Er zijn Iraakse milities die al gedreigd hebben dat zij nog géén vergelding hebben gekregen, want hun leider is ook bij de Amerikaanse aanval gedood. Maar er zijn ook andere stemmen in Irak, die zeggen dat het genoeg is geweest. Zij willen niet dat hun land wordt meegesleept in die waanzin. Laten we hopen dat die stemmen het halen."

Hoe reëel is de kans op een Derde Wereldoorlog?

Is het gevaar nu echt geweken, nu Iran en de VS weg van de afgrond zijn gegaan. De voorbije dagen werd wel eens de vrees geuit voor een Derde Wereldoorlog. Hoe reëel is die angst?

"Voor mij is het enige echt riskante: wat als die nucleaire capaciteit er komt? Dat was ook de eerste zin van Trump toen hij binnenkwam: "Iran zal nooit nucleaire capaciteit hebben".  Als Iran daaraan werkt, dan pas dreig je wel een echte open oorlog te krijgen. Hoe je dat mechanisme gaat controleren terwijl je alle akkoorden opzegt? Dat wordt een moeilijke proef." 

Video player inladen...
Video player inladen...