AFP or licensors

Protest, geweld en polarisering: wat zit er achter de woede van de Indiërs?

Op zondag 5 januari viel een groep gemaskerde mensen binnen op een universiteit in New Delhi, de hoofdstad van India. De meute viel een groep studenten aan die protesteerde tegen hogere prijzen voor huisvesting aan de universiteit. Er vielen minstens dertig gewonden. De voorbije weken kwam India ook al in het nieuws, de beelden van politiegeweld bij protesten tegen de nieuwe burgerschaps­wet gingen de wereld rond. "Twee aparte incidenten, maar het ene staat niet los van het andere", licht Idesbald Goddeeris toe, professor aan de KU Leuven. Wat is er aan de hand in India?

"Het is niet de eerste keer dat er oproer is aan de JNU (Jawaharlal Nehru Universiteit) in New Delhi", vertelt professor en India-expert Idesbald Goddeeris. "De laatste jaren zijn er regelmatig clashes geweest, die al een paar keer in geweld zijn geëindigd." In 2016 kwam de universiteit ook onder de aandacht door de zaak van Najeeb Ahmed, een student die verdween na schermutselingen tussen verschillende studentenverenigingen.

Ook nu spelen die verenigingen een centrale rol. De groep die vorig weekend een protestactie aanviel in de JNU zou verbonden zijn met een rechtse studentenvereniging die banden heeft met de hindoenationalistische partij BJP van premier Narendra Modi. De aanvallers vielen protesterende studenten aan met stokken en ijzeren staven. Dertig mensen werden naar het ziekenhuis gebracht. Zelf verklaart de rechtse studentenvereniging dat het omgekeerd was: volgens hen was het een linkse rivaliserende studentenvereniging die hén aanviel.

Universiteit als strijdtoneel

De JNU, die beschouwd wordt als een links bastion, botst ideologisch met de BJP van Modi. De universiteit is de laatste jaren dan ook een strijdtoneel geworden tussen overtuigd linkse professoren en de rechtse overheid, die zich mengt in het bestuur van de JNU. Professor Goddeeris kent de universiteit goed: "Er is een nieuwe rector aangesteld die de partij van Modi gunstig gezind is. Professoren worden ook bijvoorbeeld gekoeioneerd met veel extra administratie."

Protest tegen de burgerschapswet en de aanval van zondag aan de JNU in New Delhi, 9 januari 2020.
AFP or licensors

Maar ook de studenten, die erg politiek geëngageerd zijn, zijn niet gediend van het nieuwe beleid aan de JNU. Eerder waren er ook al kleinere protesten, bijvoorbeeld tegen de verplichting om aanwezig te zijn in de les. Zondag voerden de studenten actie tegen een verhoging van de prijs voor studentenhuisvesting. Dat er geweld werd gepleegd tegen een vreedzame betoging, verwondert professor Goddeeris echter niet.

"De laatste jaren is er steeds meer een klimaat van toelating voor hindoenationalistische groepen die geweld gebruiken", weet Goddeeris. De regering van Modi speelt hier een belangrijke rol in. "Het hindoenationalisme van de BJP heeft voor een kentering gezorgd in India. De stroming is niet nieuw, maar is onder zijn bewind geradicaliseerd."

De laatste jaren is er steeds meer een klimaat van toelating voor hindoe­nationalistische groepen die geweld gebruiken

Idesbald Goddeeris, professor aan de KU Leuven en India-expert

"India is een enorm divers land. Er zijn verschillende godsdiensten, en onder vorige regeringen heerste er veelal een klimaat van secularisme. Dat wil zeggen dat alle godsdiensten als gelijkwaardig worden beschouwd. Zo zijn bijvoorbeeld alle feestdagen uit verschillende religies officiële feestdagen in India", legt Goddeeris uit.

Onder Modi is hier verandering in gekomen. Andere godsdiensten dan het hindoeïsme worden steeds meer gemarginaliseerd. Een recent voorbeeld hiervan is de omstreden nieuwe burgerschapswet. Die maakt het makkelijker voor religieuze minderheden (zoals bijvoorbeeld sikhs, christenen en boeddhisten) om het Indiase staatsburgerschap te krijgen. De wet geldt echter niet voor moslims.

Tegen de burgerschapswet is uit verschillende hoeken veel protest gekomen. "Minderheden, studenten, intellectuelen en politieke tegenstanders van Modi komen allemaal op straat om actie te voeren tegen wat ze de volgende stap noemen in de discriminatie van Indiase moslims", zegt professor Goddeeris. De politie treedt hard op tegen de manifestanten. Bij de protesten tegen de burgerschapswet in verschillende steden over heel India vielen al minstens 17 doden. 

Al langer polarisatie aan de gang

Al decennialang tonen verschillende gebeurtenissen aan dat het water tussen hindoenationalisten en moslims erg diep is. In 1992 werd een belangrijke moskee in de stad Ayodhya vernield door militante hindoes. In religieuze rellen die daarop volgden, vielen honderden doden, vooral moslims. Begin november 2019 heeft de regering beslist dat er een hindoeïstische tempel gebouwd zal worden waar de moskee stond. "Een kaakslag voor de moslims", legt Goddeeris uit.

Na het zoveelste incident aan de JNU op zondag werd een dag later ook actie gevoerd aan verschillende universiteiten in India. "Er zijn de laatste jaren nog veel meer hindoenationalistische maatregelen genomen die de samenleving polariseren", aldus professor Goddeeris. De vraag is of het protest verder zal escaleren en de studenten het voortouw zullen nemen in een grotere beweging tegen de regering.

Meest gelezen