Video player inladen...

Spaanse Hooggerechtshof laat veroordeelde Catalaanse leider Junqueras niet vrij, nieuwe spanningen in Catalonië? 

Het Spaanse Hooggerechtshof wil de veroordeelde Catalaanse leider Oriol Junqueras niet vrijlaten. Volgens het Europees Hof van Justitie was Junqueras tijdens zijn proces Europarlementslid, en dus onschendbaar. Maar het Spaanse Hooggerechtshof legt die uitspraak naast zich neer. De beslissing veroorzaakt beroering in Catalonië en komt ook op een politiek gevoelig moment.

Oriol Junqueras zit een celstraf uit van 13 jaar, voor zijn aandeel in de organisatie van een verboden referendum over Catalaanse onafhankelijkheid, ruim twee jaar geleden. Op 14 oktober 2019 werd hij samen met 8 andere Catalaanse leiders veroordeeld door het Spaanse Hooggerechtshof.

Het Europees Hof van Justititie oordeelde drie weken geleden echter dat Junqueras tijdens dat proces wel degelijk al Europees Parlementslid was, omdat hiij tijdens de verkiezingen in mei verkozen was geraakt. Dat betekende dat hij niet eerst trouw had moeten gaan zweren aan de grondwet bij de Spaanse kiescommissie (zoals is voorgeschreven voor nieuwe Spaanse Europarlementsleden), én dat hij als nieuwbakken parlementslid onschendbaarheid genoot.

Maar wat nu precies de juridische gevolgen van die Europese uitspraak waren, bleef een groot vraagteken. Junqueras zelf eiste meteen de nietigverklaring van zijn proces en zijn onmiddellijke vrijlating. Het Europees Parlement erkende dat Carles Puigdemont en Antoni Comín, twee andere Catalaanse leiders die naar ons land vluchtten voor ze veroordeeld konden worden, wel degelijk ook verkozen waren als Europarlementslid, ze kregen een voorlopige badge waarmee ze de gebouwen binnen mogen. Die badge was hen eerder geweigerd.

Juridisch kluwen

Maar hoe moest het verder met Junqueras? Het arrest van het Europees Hof zei niets meer - maar ook niets minder - dan dat het Spaanse gerecht Junqueras had moeten vrijlaten om zijn zetel in te nemen in het Europees Parlement na zijn verkiezing, of dat het de opheffing had moeten vragen van zijn onschendbaarheid. Dat was niet gebeurd. Het was nu aan het Spaanse Hooggerechtshof om dit arrest uit te voeren.

Copyright 2018 The Associated Press. All rights reserved.

De advocaat van de Spaanse regering - die ook burgerlijke partij was tijdens het proces tegen Junqueras - had het Hooggerechtshof aanbevolen om Junqueras nu maandag naar de eerstvolgende plenaire zitting van het Europees Parlement te laten gaan.  Maar daar ging het Hooggerechtshof niet op in.

Op details over de motivatie is het nog even wachten, maar het Hof oordeelt dat Junqueras wegens inbreuken tegen de Spaanse wetgeving veroordeeld is, waardoor hij onder andere geen politiek mandaat meer mag opnemen. Hij kan dus ook geen Europees Parlementslid zijn. Hij wordt dus niet vrijgelaten, ook niet om naar de zitting van het Europees Parlement te gaan.

Politiek gevoelig

Dat de beslissing tot beroering zal leiden in Catalonië, is zo goed als zeker.  Actiegroepen roepen nu al op om maandag - de dag van die zitting - te gaan demonstreren bij het gebouw van het Hooggerechtshof in Barcelona. Tegelijk komt dit arrest ook op een politiek erg gevoelig moment.

Dinsdag slaagde een coalitieregering van de socialisten van premier Sánchez en het radicaal-linkse Podemos er in om het vertrouwen van het Spaanse parlement te krijgen. De stemming was erg nipt. Zonder de gedoogsteun van de Catalaanse pro-onafhankelijkheidspartij ERC was de regering niet van start kunnen gaan.

ERC is de partij van Oriol Junqueras. Ze zit samen met de partij van Carles Puigdemont in de Catalaanse regering. ERC nam een groot risico door tegen de zin van haar regeringspartner in de nieuwe Spaanse regering te steunen. Ze deed dat in ruil voor de belofte van een politieke dialoog tussen de Spaanse en Catalaanse regering, over de Catalaanse kwestie. Junqueras zelf had vanuit zijn cel zijn partijleden nog opgeroepen om te weerstaan aan de druk en de Spaanse regering wel degelijk te steunen.

Politiek versus gerecht

Ook de Spaanse premier Sánchez nam een risico, en een bocht. Na de eenzijdige onafhankelijkheidsverklaring in Catalonië in 2017 had hij nog de beslissing gesteund van zijn voorganger Mariano Rajoy om de Catalaanse regering onder curatele te stellen. Ook in de vervolging van de Catalaanse leiders had hij nooit graten gezien.

"We moeten een politieke oplossing zoeken voor een politiek probleem, en de gerechtelijke weg achter ons laten", zegt hij nu. Vandaag nog raakte bekend dat Sánchez en de Catalaanse minister-president Quim Torra, een partijgenoot van Puigdemont, hebben afgesproken om elkaar te zien nadat de Spaanse regering de eed heeft afgelegd.

Maar het Spaanse gerecht velt nu opnieuw een arrest dat controverse zal veroorzaken. En trekt dus de facto weer de zaak naar zich toe. Ongetwijfeld zal dit een zure appel zijn voor ERC, en zeker voor de achterban. Mogelijk zet het ook de toch al gespannen relatie tussen de twee Catalaanse regeringspartijen nog verder op scherp. En de start van de al moeizaam tot stand gekomen nieuwe Spaanse regering wordt er niet makkelijker op.