Copyright 2020 The Associated Press. All rights reserved

Van Itavia 870 tot MH17: deze vijf passagiersvliegtuigen zijn ook uit de lucht geschoten

Iran bevestigt nu toch dat het "door een menselijke fout" en "per ongeluk" het Oekraïense passagiersvliegtuig heeft neergehaald dat woensdag neerstortte. Het gaat niet om een uniek geval. Zelden zijn ze doelbewust het doelwit van een militaire aanval, maar passagiersvliegtuigen zijn de voorbije decennia wel vaker het slachtoffer geweest van een raketaanslag of militair ingrijpen. Meestal gaat het om ongelukken, maar ze zetten de relaties tussen landen ook telkens onder druk. 

Itavia 870 (1980)

Op 27 juni 1980 stijgt een McDonnell Douglas DC-9 op vanop de luchthaven van de Italiaanse stad Bologna richting de Siciliaanse hoofdstad Palermo in het zuiden van het land. Aan boord van deze routinevlucht zitten in totaal 81 mensen. Het vliegtuig stort neer in de Tyrreense Zee.

De crash is jarenlang het onderwerp van verschillende onderzoeken en complottheorieën. Uiteindelijk zullen de Italiaanse autoriteiten tot de conclusie komen dat een raket (over de afzender komt er nooit duidelijkheid, maar de Italianen wijzen naar de Fransen) het toestel heeft neergehaald.

De officiële onderzoekers en specialisten komen echter tot een totaal andere conclusie. Volgens dat onderzoeksrapport is een bom aan boord de oorzaak van de crash.

In januari 2013 oordeelt het Italiaanse Hof van Cassatie dat het vliegtuig wel degelijk door een raket is neergehaald. De Italiaanse overheid zal in de loop der jaren ook meer dan 100 miljoen euro aan schadevergoedingen betalen aan de nabestaanden van de slachtoffers van het Bloedbad van Ustica.

Video player inladen...

Korean Air Lines 007 (1983)

1 september 1983 is een datum die bij veel Koreanen nog vers in het geheugen ligt. Een Boeing 747 op weg van de Amerikaanse stad New York (met een tussenlanding in Anchorage, Alaska) naar de Zuid-Koreaanse hoofdstad Seoel wordt neergehaald door het leger van de Sovjet-Unie.

Het toestel wijkt tijdens de vlucht op een bepaald moment tijdelijk van zijn route af waardoor de 747 in een verboden zone van het luchtruim van de Sovjet-Unie terechtkomt.

Dat land is op dat moment verwikkeld in zware diplomatieke worstelingen met de Verenigde Staten. Die Koude Oorlog leidt ertoe dat de zenuwen strak gespannen staan wanneer de Sovjets de Boeing 747 van Korean Air Lines zien verschijnen op hun radar.

Al snel vermoeden ze dat het gaat om een spionagevliegtuig van de Amerikanen en besluiten ze het toestel neer te halen, de 747 stort uiteindelijk neer in de Japanse Zee. Aan boord zitten 269 mensen, onder wie een Amerikaans Congreslid. Tot 1993, tien jaar na de feiten, houdt de Sovjet-Unie de zwarte dozen van het toestel achter.

Video player inladen...

Iran Air 655 (1988)

In de zomer van 1988, op 3 juli, stort een Airbus A300 van Iran Air in volle Iran-Irakoorlog neer. Het toestel is op weg van de Iraanse hoofdstad Teheran naar Dubai in de Verenigde Arabische Emiraten. Het toestel wordt geraakt door een raket afgevuurd vanop het Amerikaanse marineschip USS Vincennes.

De Amerikanen claimen dat ze het vliegtuig identificeerden als een gevechtsvliegtuig en het daarom beschoten. Er zijn ook verschillende pogingen geweest via radiotelefonie om het toestel te contacteren, maar zo zeggen de Amerikanen, zonder resultaat. De Iraniërs spreken dat resoluut tegen en beweren dat de Amerikanen maar al te goed wisten dat het om een passagiersvliegtuig en niet om een gevechtsvliegtuig ging.

Aan boord zitten in totaal 290 mensen. Uiteindelijk zullen de VS en Iran voor het Internationaal strafhof tot een minnelijke schikking komen. De Amerikanen betalen een vergoeding van goed 60 miljoen dollar. Ze zullen zich nooit formeel verontschuldigen en ook juridisch geen verantwoordelijkheid opnemen voor de ramp.

Video player inladen...

Siberian Airlines 1812 (2001)

De wereld is nog maar net opgeschud door de zware terreuraanslagen van 11 september 2001 in de Verenigde Staten, wanneer op 4 oktober 2001 een Tupolev TU 154 van Siberian Airlines neerstort in de Zwarte Zee. Het toestel is opgestegen in Tel Aviv, Israël, en zet koers richting Novosibirsk, Rusland. Aan boord zitten 78 mensen.

Na de ramp wordt al vrij snel gedacht aan een terreuraanslag, maar onderzoek zal uiteindelijk aantonen dat een raket afgevuurd vanop de Krim, een schiereiland in Oekraïne, de crash veroorzaakt heeft. De president van Oekraïne en een aantal topgeneraals van Defensie zullen zich uiteindelijk verontschuldigen voor de "fatale vergissing" en betalen aan de nabestaanden van de slachtoffers 200.000 dollar per overleden passagier.

Video player inladen...

Malaysia Airlines 17 (2014)

17 juli 2014 wordt een gitzwarte dag voor Nederland. Vanop de luchthaven van Schiphol, bij Amsterdam, stijgt een Boeing 777 van Malaysia Airlines op richting Kuala Lumpur, Maleisië. Het toestel stort goed vier uur na het opstijgen neer in het oosten van Oekraïne.

Op dat moment is een bloedige oorlog aan de gang tussen enerzijds het Oekraïense leger en anderzijds separatistische rebellen die aansluiting zoeken bij Rusland. Na onderzoek blijkt dat vlucht MH17 is neergeschoten door een Russische Boek-raket nabij Donetsk, in het oosten van Oekraïne.

De raket wordt de dag van de ramp getransporteerd vanuit Rusland naar Oekraïne. Dat is uiteindelijk een van de resultaten van het speurwerk van een Nederlands onderzoeksteam.

Aan boord zaten 298 passagiers, onder wie 4 Belgen en maar liefst 193 Nederlanders. Rusland en de Russische president Vladimir Poetin zullen elke betrokkenheid internationaal blijven ontkennen.

Video player inladen...