1,5 miljoen Belgen slikken cholesterolverlagers: test of ze wel nuttig zijn voor u

Een kwart van de Belgische 40-plussers slikt cholesterolverlagers. Maar deze zogenoemde statines zijn niet altijd de meest effectieve manier om het risico op een hartaanval of beroerte te doen dalen. “Hun voor- en nadelen moeten goed tegen elkaar worden afgewogen, vooraleer statines voor te schrijven”, zegt het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (KCE). Daarom heeft het centrum een online tool gemaakt om de voordelen en risico's van statines voor elke patiënt vrij eenvoudig te kunnen inschatten.

Terwijl een gezonde levensstijl bij velen de meest effectieve manier blijft om cholesterol te verlagen, hebben vele Belgen de afgelopen decennia pilletjes voorgeschreven gekregen om hun cholesterol te verlagen.

Sinds 2002 is het aantal landgenoten dat cholesterolverlagers slikt gestegen van 400.000 tot 1.500.000. Daarmee zijn cholesterolverlagers één van de meest gebruikte geneesmiddelengroepen in België geworden. Zo’n 25 procent van de 40-plussers neemt nu deze zogenoemde statines. (Lees verder onder de grafiek.)

Dat massale statinegebruik heeft ook een stevig kostenplaatje: de terugbetalingen aan de patiënten kostten in 2016 naar schatting ruim 146 miljoen euro aan de ziekteverzekering. Met 5 procent van het totale geneesmiddelenbudget is het één van de grootste slokoppen.

Onderstaande grafiek toont de evolutie van de RIZIV-uitgaven aan statines. Ondanks het gelijkblijvende gebruik zijn de uitgaven gedaald omdat er vanaf 2012 goedkopere, generieke pillen op de markt zijn gekomen. (Lees verder onder de grafiek.)

Nut

Voor alle duidelijkheid: bij patiënten die al een hartaanval of een beroerte hebben gehad is er geen twijfel over het nut van deze statines. Want doordat zij met de medicatie het cholesterolgehalte in het bloed verlagen, verkleinen ze het risico op een nieuwe attack.

De grote meerderheid van de mensen die statines gebruiken – ruw geschat 88 procent - heeft echter nooit een cardiovasculair probleem gehad. Bij hen zijn de mogelijke voordelen van statines minder groot, en ze variëren naargelang het individuele risico.

Bijwerkingen

Deze voordelen moeten daarom geval per geval worden afgewogen tegen de bijwerkingen, zegt het KCE. Nu hebben statines niet veel mogelijke bijwerkingen, maar ze kunnen wel belangrijk zijn. 

"Spierkrampen zijn een vaak voorkomende bijwerking, maar in zeldzame gevallen kunnen statines ook suikerziekte, nierfalen of blijvende spierletsels veroorzaken", zegt Marijke Eyssen van het KCE.

Het KCE adviseert huisartsen daarom goed de voor -en nadelen af te wegen voor ze statines voorschrijven aan patiënten die geen hart- en vaatziekten hebben. Om dat vrij eenvoudig te kunnen doen, heeft het centrum een gratis online tool gemaakt waarmee artsen de voordelen en risico's van statines bij hun patiënten in kaart kunnen brengen. Deze tool is voor iedereen terug te vinden op www.statines.kce.be.

De tool geeft met smileys duidelijk het risico aan dat je loopt om binnen de 10 jaar te overlijden aan een hartinfarct of beroerte.

KCE-directeur Marijke Eyssen

Als de huisarts de medische gegevens van zijn patiënt invult, krijgt hij een A4'tje dat hij met zijn patiënt kan bespreken zodat ze kunnen beslissen of het nuttig is om cholesterolverlagers te nemen.

"De tool geeft met smileys duidelijk het risico aan dat je loopt om binnen de 10 jaar te overlijden aan een hartinfarct of beroerte", legt Marijke Eyssen uit.

"Enerzijds voor het geval je de medicatie niet zou nemen, anderzijds voor het geval je ze wel zou nemen. Op die manier kan je zelf uitmaken of de voordelen opwegen tegen de nadelen."

Wat kan u doen om uw cholesterolgehalte te verlagen?

Het KCE pleit ervoor om het gebruik van cholesterolverlagers te beschouwen als een element van een breed beleid om hart- en vaatproblemen te voorkomen.

Een wijziging van levensstijl - zoals stoppen met roken, minder drinken, meer lichaamsbeweging en gezond eten - zou daarbij voorrang moeten krijgen.

Tot slot benadrukt het KCE dat het belangrijk is om cholesterolverlagers te blijven nemen, zolang dat nodig is. Want vaak blijkt dat patiënten te vroeg stoppen met de behandeling eens die begonnen is, terwijl de pillen pas na langere tijd effect hebben. 

Bekijk hier het verslag uit "Het Journaal":

Video player inladen...

Meest gelezen