Copyright 2018 The Associated Press. All rights reserved

Stormloop op mondmaskertjes in China, maar helpen ze echt tegen het verspreiden van ziektes?

Het is dezer dagen een bekend beeld: mensen in China die mondmaskertjes dragen uit bescherming tegen het nieuwe coronavirus dat er de kop opsteekt. Ook bij andere uitbraken van ziektes in het verleden zagen we de mondmaskertjes volop in het straatbeeld. Maar helpen ze wel echt de verspreiding van ziektes tegen te gaan?  

Mondmaskertjes werden voor het eerst in ziekenhuizen gebruikt aan het einde van de 18e eeuw. Het grote publiek ontdekte ze bij de uitbraak van de Spaanse griep in 1919, die wereldwijd meer dan 50 miljoen slachtoffers maakte.

Zeker in Aziatische landen is het gebruikelijk om mondmaskers te dragen om zich te beschermen tegen infecties. Bij een uitbraak van een nieuw virus of van een besmettelijke ziekte, grijpen de inwoners volop naar de mondmaskers. En nu China en de rest van de wereld beducht zijn voor het tot nog toe onbekende virus dat een longontsteking veroorzaakt, zien we ze weer volop. Producenten van producten als mondmaskers en beschermende kledij beleven gouden tijden.

Maar hoe effectief zijn die mondmaskers om besmetting tegen te gaan? Virologen durven daaraan te twijfelen, zeker als het gaat om de verspreiding van virussen via de lucht. Maar er zijn wel aanwijzingen dat ze kunnen helpen om besmetting van hand tot mond te verhinderen.

Hand-tot-mondbesmetting

"Mondmaskertjes zoals die standaard verkocht worden, bieden geen effectieve bescherming tegen virussen of bacteriën die verspreid worden via de lucht", zegt professor David Carrington, viroloog aan het St. George-ziekenhuis in Londen, aan de BBC. "Ze zitten te los, hebben geen luchtfilter en de ogen blijven onbedekt."

Maar ze kunnen wel het risico helpen verminderen om een virus op te lopen dat verspreid wordt via speeksel- of snotdruppeltjes, door een hoest- of niesbui. Ze bieden ook enige bescherming tegen de overdracht van virussen via de handen naar de mond. En op die manier worden ook heel wat virussen verspreid. Een studie uit 2016 stelt dat mensen ongeveer 23 keer per uur hun gezicht aanraken.

Het is een hele uitdaging om een masker lange tijd correct te dragen.

Viroloog Jonathan Ball

Daarnaast worden mondmaskers dikwijls gedragen tegen luchtvervuiling, ook weer vooral in Azië. Het gaat dan niet om medische mondmaskers, maar om maskers met een speciale luchtfilter voor fijnstof. Eén ziekenhuisstudie wees uit dat een gewoon mondmasker even goed beschermt tegen virussen als het speciale mondmasker.

Maar als je kijkt naar de effecten op langere termijn, is het bewijs minder overtuigend. "Het is een hele uitdaging om een masker lange tijd correct te dragen", zegt Jonathan Ball, professor moleculaire virologie aan de University of Nottingham.

Richtlijnen

"De overtuiging bestaat dat mondmaskers gunstig zijn om besmetting tegen te gaan, maar er is in feite weinig bewijs van wijdverspreide bescherming als het grote publiek op straat ze gebruikt, los van een ziekenhuiscontext", zegt Jake Dunning, afdelingshoofd van de dienst nieuwe infecties en zoönoses (ziektes die overdraagbaar zijn van dier op mens, red) van Public Health England.

De maskers moeten correct gedragen, regelmatig vervangen en veilig weggegooid worden. "Onderzoek toont aan dat mensen lakser worden met het naleven van die richtlijnen hoe langer ze die maskers dragen", zegt Dunning.

Conclusie? Je zet het best in op een goede persoonlijke hygiëne, en vooral handhygiëne, als je wil vermijden dat je ziek wordt.

Wat zijn effectieve methodes om besmetting tegen te gaan?

  • Blijf thuis als je ziek bent
  • Vermijd in de mate van het mogelijke contact met een zieke
  • Was regelmatig je handen met warm stromend water en zeep, zeker na niezen, hoesten of contact met een zieke persoon
  • Reinig voorwerpen die in contact komen met een zieke persoon
  • Bedek je neus en mond terwijl je niest met een (papieren) zakdoek of nies in de plooi van je elleboog
  • Nies niet in je handen, dat is de belangrijkste manier waarop virussen zich verspreiden
  • Vermijd zoveel mogelijk je mond en ogen aan te raken
  • Eet en leef gezond

Bron: Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en Sciensano (het vroegere Wetenschappelijk Instituut voor Volksgezondheid)

WHO