Video player inladen...

Hoe groot is de kans dat het coronavirus zich nu in ons land zal verspreiden? Een antwoord op de meestgestelde vragen

Wereldwijd raken steeds meer mensen besmet met het coronavirus. Het virus is niet meer weg te denken uit het nieuws. Maar wat is dat eigenlijk? Hoe besmettelijk en gevaarlijk is het? Hoe groot is de kans dat het zich na de eerste besmetting in ons land hier zal verspreiden? Het antwoord op enkele veelgestelde vragen.

Klik op de vragen om de antwoorden te lezen. Het artikel werkt niet in de nachtmodus van onze app.


Waar komt het coronavirus vandaan?

Eind vorig jaar kwamen er in en om de miljoenenstad Wuhan, in de oostelijke Chinese provincie Hubei, veel meldingen van mensen met een longinfectie. Ze hadden hoge koorts en moesten hoesten. Soms kregen ze ademhalingsproblemen en een longontsteking. Uit onderzoek bleek dat de ziekte veroorzaakt werd door een tot dan toe onbekend coronavirus. Het kreeg de naam 2019-nCoV.

Het virus ontstond vermoedelijk op een groothandelsmarkt in Wuhan waar voornamelijk vis, schaal- en schelpdieren verhandeld worden, maar ook andere exotische dieren. Dieren zijn drager van coronavirussen. Die virussen kunnen soms overspringen naar mensen. Waarschijnlijk is dat in dit geval op die markt gebeurd.

Wat zijn coronavirussen?

Coronavirussen zijn een grote groep virussen die verschillende aandoeningen aan de luchtwegen veroorzaken bij mens en dier, gaande van simpele verkoudheden tot dodelijke infecties. Van slechts zes coronavirussen is bekend dat ze ook mensen kunnen besmetten. Het nieuwe virus, met de voorlopige illustere naam 2019-nCoV, zou het zevende zijn.

Vorige bekende coronavirussen waren SARS (Severe acute respiratory syndrome, dat eind 2002 in China opdook) en MERS (Middle East respiratory syndrome, dat voor het eerst in 2012 uitbrak). De naam "corona" verwijst naar de vorm van het virus: als je het onder een elektronenmicroscoop ziet lijkt het een beetje op een kroon. Het Latijnse woord voor kroon is corona.

Meestal zijn zoogdieren de verspreiders van coronavirussen. Bij MERS waren het kamelen, bij SARS de vleermuis en civetkat. Het is heel waarschijnlijk dat het nieuwe coronavirus is overgesprongen van een dier naar de mens Welk dier exact de bron is van deze besmetting, is nog niet duidelijk.

Hoe gevaarlijk is het nieuwe coronavirus?

Het onbekende coronavirus veroorzaakt symptomen die ernstiger zijn dan een gewone verkoudheid, maar ook weer niet zo erg als SARS of MERS. Het is wat ernst betreft dus niet dramatisch. De meeste mensen worden gewoon weer beter, een kwestie van uitzieken dus.

Een kwart van de patiënten wordt opgenomen in het ziekenhuis. Daar kunnen ze extra beademing en vloeistof krijgen. Geen antibiotica, want het is een virus, dan helpen antibiotica niet. Hoe snel het herstel verloopt, hangt af van het afweersysteem van de patiënt. Meestal kan hij of zij na enkele dagen het ziekenhuis verlaten.

Op dit moment lijkt het erop dat oudere mensen die al in een zwakke gezondheid verkeren, het meeste risico op besmetting en complicaties lopen, zoals ook het geval is bij de "gewone" griep.

2 tot 4 procent van de patiënten overlijdt. Onderzoekers zien dat de mensen die overlijden aan het virus vaak al onderliggende hart- of longproblemen hebben. Het zijn dus vooral oudere, kwetsbare mensen die aan het virus overlijden.

Hoe besmettelijk is het nieuwe coronavirus?

Het nieuwe virus is “airborne”. Dat wil zeggen dat het via de lucht van mens op mens wordt overgedragen, net zoals een gewone griep. Dat gebeurt onder meer via druppeltjes in de lucht wanneer iemand hoest of niest. Dat mensen het op die manier aan elkaar kunnen doorgeven, versnelt de verspreiding. De incubatieperiode (de periode waarin mensen besmet zijn maar nog geen symptomen vertonen) duurt ook redelijk lang, één tot twee weken. En mensen kunnen het virus al doorgeven voor ze zelf ziek worden.

In wetenschappelijke termen: de besmettingsgraad van een virus wordt uitgedrukt in het “reproductiegetal” van het virus. Volgens de eerste berekeningen van de Wereldgezondheids­organisatie (WHO) lag het reproductiegetal van het nieuwe coronavirus tussen 1,4 en 2,5. Dat wil zeggen dat 1 patiënt gemiddeld tussen 1,4 en 2,5 andere mensen besmet. Maar Britse wetenschappers hebben intussen berekend dat het reproductiegetal hoger moet liggen: tussen 1,5 en 3,5. Wetenschappers uit Hongkong denken zelfs dat het nog hoger ligt: tussen 3 en 5.

Ter vergelijking: het reproductiegetal van SARS lag tussen 2 en 5. De klassieke seizoensgriep heeft een reproductiegetal tussen 2 en 3.

Wat zijn de symptomen?

Patiënten krijgen te maken met hoge koorts en hoesten. In sommige gevallen krijgen mensen ademhalingsproblemen. Scans van de borstkas kunnen een longontsteking tonen. Dat zijn net dezelfde symptomen als bij een gewone griep. Maar het kan enkel om het coronavirus gaan als je in China bent geweest of contact hebt gehad met iemand die ziek is geworden.

Wanneer moet ik naar de dokter?

Moet je sowieso denken aan corona bij koorts, hoesten en ademhalingsproblemen en naar de dokter snellen? Neen. Als je je ziek voelt en geen nauw contact had met iemand die ziek was en onlangs in China geweest is, hoef je je geen zorgen te maken. Mogelijk is het een wintergriep, raadpleeg dan gewoon je huisarts.

Als je in China geweest bent en je voelt je ziek, of er is iemand in je nabije omgeving ziek, bel dan je huisarts. Je hoeft niet in de wachtkamer zitten tussen andere patiënten, ook niet bij een gewone griep trouwens. Laat de dokter indien mogelijk op huisbezoek komen. Dan is de kans het kleinst dat andere mensen besmet raken met een verkoudheids- of griepvirus.

Wat kan je doen om te voorkomen dat je ziek wordt?

Jezelf beschermen tegen luchtweginfecties is uit zichzelf al erg moeilijk. De maatregelen die je kan nemen, zijn de standaardmaatregelen om een besmetting met griep te vermijden. Het belangrijkste is geregeld handen wassen met water en zeep, dure alcoholgels zijn niet nodig.

Verder: vermijd plaatsen waar veel mensen ziek zijn, blijf thuis als je zelf ziek bent, nies niet in je handen, wel in een zakdoek of in de plooi van je elleboog en vermijd zoveel mogelijk je handen of ogen aan te raken. Of zoals het bij de WHO staat:

https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public

Hebben mondmaskertjes zin?

Om jezelf te beschermen, helpen gewone mondmaskers maar weinig. Gewone basishygiëne zoals handen wassen is veel belangrijker om ziekte te voorkomen. Als je zelf ziek bent, kan een mondmasker wel helpen om ervoor te zorgen dat jij niemand anders besmet Op voorwaarde dat je het correct gebruikt: over je mond, kin en neus bevestigen en goed aangedrukt houden, bijvoorbeeld.

Gezondheidswerkers gebruiken speciale maskers die wel beperkt kunnen helpen, dat zijn dan mondmaskers met een speciale filter, in de categorie FFP2, FFP3 of N95. Buiten ziekenhuizen en laboratoria heeft het dagelijks gebruik van deze maskers geen zin. Je moet ook deze maskers correct gebruiken: druk het goed aan tegen de neus en laat het goed aansluiten op je gezicht. Neem het niet af om te bellen en kom er niet met je handen onder. De maskers hebben als nadeel dat je er moeilijk mee kan ademen.

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) adviseert ook tegen het dragen van handschoenen. Je handen wassen is véél belangrijker om besmetting tegen te gaan, zegt de WHO. Mensen die handschoenen dragen, zijn veel minder geneigd om hun handen te wassen.

Het coronavirus is in België, hoe groot is de kans dat het zich in ons land verder verspreidt?

Dat het coronavirus vroeg of laat in ons land zou opduiken, was niet uit te sluiten. Op 4 februari raakte bekend dat er een besmetting vastgesteld was bij een Belg, een van de negen landgenoten die twee dagen eerder uit de Chinese stad Wuhan gerepatrieerd waren. De patiënt vertoont geen symptomen en verkeert in goede gezondheid. De acht andere Belgen testten negatief.

De Belgen die uit Wuhan zijn geëvacueerd, zijn bij aankomst in ons land onmiddellijk in quarantaine geplaatst. Dat betekent dat ze in een afgezonderde ruimte zitten waar ze net zo lang worden vastgehouden tot vaststaat dat ze niet met het virus besmet zijn. Het is via die medische check-ups dat de besmetting kon worden vastgesteld, nog voor de patiënt symptomen vertoonde.

De kans dat het virus zich nu verder bij ons verspreidt, is vrij klein. De besmette patiënt moet nog 14 dagen in quarantaine blijven. Dat is de tijd dat het virus kan worden overgedragen op andere mensen. Daarna is hij virusvrij. Voor de acht andere Belgen, die dus negatief testten, gelden uit alle zekerheid nog voorzorgen. Zo dragen ze nog mondkapjes.

Mensen die recent in China waren en terugkeerden op andere manieren dan via repatriëring door de overheid, worden niet getraceerd of opgevolgd, die controle is heel moeilijk. Ze kunnen gewoon terug naar school of gaan werken. Volksgezondheid vraagt dat mensen die binnen de 14 dagen na hun terugkeer uit China symptomen vertonen, hun huisarts bellen.

Ons land heeft procedures uitgewerkt die voorschrijven wat er in het geval van een besmetting moet gebeuren. Alle huisartsen en ziekenhuizen hebben die procedures gekregen en weten hoe ze moeten handelen. De KU Leuven heeft een referentielaboratorium dat in staat is het virus snel te herkennen. Er zijn twee referentieziekenhuizen (Sint-Pieters in Brussel en het Universitair Ziekenhuis in Antwerpen) waar patiënten die met het virus besmet zijn in veilige omstandigheden kunnen worden opgevangen en behandeld.

Kan je besmet raken door een pakje uit China?

Online pakjes bestellen in China is populair. Maar wat als het virus met zo'n pakje meereist tot bij ons? De kans dat dat gebeurt, is zo goed als uitgesloten. Want coronavirussen verspreiden zich via mensen en dieren. Buiten het lichaam kunnen ze niet lang overleven, en al zeker niet op karton, verpakkingsmateriaal of andere spullen. In het algemeen overleven verkoudheidsvirussen minder dan 24 uur buiten het menselijk lichaam. Het nieuwe coronavirus vereist nauw contact met een andere persoon om zich te kunnen verspreiden.

Is er een vaccin dat tegen het virus beschermt?

Neen, zo'n vaccin bestaat nog niet, al wordt er wel volop aan gewerkt, onder meer aan de KU Leuven, maar ook in het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten.

China heeft de genetische code van het virus al heel snel vrijgegeven. Wetenschappers zijn die nu aan het bestuderen en gebruiken de kennis die ze vergaren om een vaccin te ontwikkelen.

Maar een vaccin zal nog niet voor meteen zijn. Want vooraleer het veilig verklaard kan worden voor gebruik bij mensen, moet het eerst verschillende strenge testen ondergaan.

Op 4 februari beantwoordde viroloog Marc Van Ranst in een VRT NWS Live uw vragen over het nieuwe coronavirus. Herbekijk het hier:

Video player inladen...

Meest gelezen