Gevangeniswezen heeft genoeg van de stakingsacties: "Dit gaat al lang niet meer over de rechten van gedetineerden"

Rond tien uur gisteravond is in alle Belgische gevangenissen een 24 urenstaking begonnen. De vakbonden willen vanaf nu elke week 24 uur het werk neerleggen. Ze protesteren zo tegen de manier waarop de minimale dienstverlening wordt ingevoerd bij stakingen. Maar het gevangeniswezen is de acties beu: "Het is moeilijk te vatten dat iemand die kiest om deze job te doen, zo omgaat met mensen", zegt woordvoerder Kathleen Van De Vijver.  

We keren even terug in de tijd. Al zo'n drie jaar zijn er tussen de vakbonden en het kabinet van ontslagnemend minister van Justitie Koen Geens (CD&V) onderhandelingen over de minimale dienstverlening die Geens wou invoeren. Eerst was het een plan, en dan een feit. Want in maart 2019 is het uiteindelijk ook door de Kamer goedgekeurd. Sindsdien zijn er onderhandelingen over de concrete uitvoering ervan. Maar de onderhandelingen hebben nooit van een leien dakje gelopen.

Dit is bijna machtsvertoon van personeel en vakbonden die op de werkvloer staan en zomaar beslissen: wij doen dit niet

Kathleen Van De Vijver, gevangeniswezen

"Er is maanden overleg gebeurd tussen de minister, de vakbonden en de lokale directies", zegt de woordvoerder van het gevangeniswezen Kathleen Van De Vijver. "De vakbonden zijn sinds midden september uitgenodigd op overlegmomenten. Ze zijn daar met moeite op aanwezig geweest. En nu reageren ze door willekeurig onaangekondigde acties te voeren in de gevangenissen." De staking in de gevangenissen wordt in elk geval goed opgevolgd, zeker in Vlaanderen. Daar is maar zo'n derde van het personeel aan het werk gegaan. In Wallonië iets meer dan de helft.

Het gevangeniswezen is meestal terughoudend in communicatie als het over de stakingen gaat. Maar nu wordt er erg fel gereageerd. "Men pretendeert dat men dit doet voor de rechten van de gedetineerden. Maar daar gaat het al lang niet meer over", zegt Van De Vijver. "We zijn ook kwaad dat men zegt dat dit een aanval is op het stakingrecht. Maar dit gaat over minimale dienst­verlening. Dat betekent enkel maar dat een gedetineerde twee keer per week kan douchen, één keer per week bezoek kan hebben en dat hij één uur kan buiten gaan. Dat is het strikt minimale regime die je een gedetineerde kan geven."

Lees verder onder de foto:

Een stakingsmededeling op een poort van de gevangenis van Gent afgelopen dinsdag.

"Alle regels die er bestaan omtrent vakbondsacties en stakingen lapt men op dit moment aan zijn laars", vult Van De Vijver aan. We worden overgeleverd aan een willekeur. Dit is bijna machtsvertoon van personeel en vakbonden die op de werkvloer staan en zomaar beslissen: wij doen dit niet. We gaan zondagsregime draaien, we gaan niet buiten. Het is voor ons heel moeilijk te vatten dat iemand die kiest voor een job om te werken met mensen, zo omgaat met mensen."

Gisterenmiddag kreeg ik nog telefoon van bezorgde moeders om te vragen waarom hun zonen om 14 uur nog steeds geen eten hadden gehad

Kathleen Van De Vijver, gevangeniswezen

Volgens het gevangeniswezen hebben de acties enorme gevolgen. "Als de stakingen er ook zijn om de rechten van de gedetineerde te verdedigen, dan toont men hier echt wel het tegenovergestelde", zegt Van De Vijver. "Gedetineerden weten niet of ze bezoek, een wandeling of een douche kunnen krijgen. Gisterenmiddag kreeg ik nog telefoon van bezorgde moeders om te vragen waarom hun zonen - in de gevangenissen van Sint-Gillis en Antwerpen - om 14 uur nog steeds geen eten hadden gehad."

"Maar ook hun onderwijs en hun tewerkstelling komt in het gedrang", gaat Van De Vijver verder. In de gevangenissen zijn in totaal 4.000 gedetineerden aan het werk. De helft daarvan werkt in werkplaatsen, voor de overheid of privé-bedrijven. "Maar die contracten komen nu in het gedrang", zegt Van De Vijver. "De klanten vragen om hun opdrachten op tijd klaar te hebben. En dat kan nu niet." Met de inkomsten van het werk wordt onder meer betaald voor telefoontoestellen op cel. Op die manier kunnen gevangenen op elk moment vanuit hun cel iemand opbellen, mits betaling van het telefoongesprek uiteraard. Het betekent ook een voordeel voor het personeel: cipiers hoeven geen gevangenen meer te begeleiden naar een telefoon in de gang. "Zij krijgen daardoor dus minder werklast en kunnen andere taken uitvoeren. Maar als we de contracten voor telefonie op cel niet langer kunnen betalen, zal het personeel er ook onder lijden", aldus Van De Vijver.

Vakbonden "razend" om harde woorden

De vakbonden zijn niet te spreken over de harde woorden van het gevangeniswezen. "Wat er op tafel ligt is gewoon een pure aanval op het stakingsrecht", zegt vakbondsafgevaardigde Gino Hoppe van ACOD. Eerder lieten de bonden al verstaan dat ze het idee afwijzen om een gevangenis­directeur bij een staking zélf te laten beslissen hoeveel personeelsleden er nodig zijn, binnen een minimum- en maximumgrens. Dat is de verantwoordelijkheid afschuiven op de directeur, klonk het. 

Maar wat het gevangeniswezen nu zegt, komt hard aan. "Uiteraard zijn we niet op lokaal niveau aan tafel gekomen. Het was allemaal al bepaald. Die guideline voor directeurs, daar was vooraf geen overleg over geweest. We hebben zelf een degelijk voorstel, maar dat wordt niet aanvaard", zegt Hoppe. Daarnaast worden de gevolgen van de stakingsacties voor de gedetineerden overschat volgens de vakbondsman. "Verhalen over gedetineerden die te laat eten krijgen, die kloppen niet volgens onze informatie. Wandelingen, bezoek, douches, wij voorzien alles voor de gevangenen. Het is uiteraard een groot probleem dat ze niet kunnen werken. Maar dreigen met het niet verder uitrollen van het telefoniesysteem? De gevangenen werken daarvoor. Moeten ze plots zelf instaan voor iets waar ze recht op hebben? Dat neigt naar slavenarbeid", aldus Hoppe.

Impasse

De onderhandelingen lijken dan ook in een impasse te zitten. In elk geval lijkt het voor het gevangeniswezen en het kabinet Geens menens: de onderhandelingen leiden volgens hen tot niks. De vraag is nu of de minister eigenhandig zijn plan rond de uitwerking van de minimale dienstverlening zal opleggen.

Meest gelezen