Check: Komen er jaarlijks 50.000 migranten naar België via gezinshereniging, zoals Francken en Van Camp suggereren?

50.000 gezinsherenigingen per jaar, dat zijn er zeer veel”, zei de voormalige staatssecretaris voor asiel en migratie Theo Francken bij VTM Nieuws. Hij en zijn collega N-VA-Kamerlid Yoleen Van Camp willen een nieuwe verstrenging voor gezinsherenigingen, specifiek voor ‘subsidiair beschermden’. In 2018 ging dat om 399 mensen. Hoe komen Francken en Van Camp dan aan 50.000? En wat zijn subsidiair beschermden eigenlijk?

De voorwaarden voor gezinshereniging staan vaak ter discussie. In 2011 en 2016 werd de wetgeving hervormd en zijn die voorwaarden strenger geworden. Nu pleit N-VA voor een nieuwe verstrenging voor mensen met een tijdelijk statuut, de zogenaamde 'subsidiair beschermden'. 

Concreet wil N-VA een tijdelijke stop van 2 jaar voor gezinshereniging voor subsidiair beschermden. "Zoals Duitsland het doet." Nadien willen ze ook een maandelijkse limiet instellen van 50 goedgekeurde visa-aanvragen voor familieleden van subsidair beschermden (intussen gecorrigeerd door Yoleen Van Camp, zie onder). 

Waarom? "Onze limieten zijn bereikt en overschreden", zegt Yoleen Van Camp. Gezinshereniging is volgens haar "het kanaal waarlangs jaarlijks 50.000 vreemdelingen per jaar instromen".  Maar dat klopt niet helemaal.

Het recht op een gezinsleven wordt algemeen aanvaard als een mensenrecht. Het staat ook in de Europese verklaring van de rechten van de mens als artikel 8. Concreet betekent het dat je recht hebt om met je echtgenoot en kinderen samen te leven en dus herenigd te worden als jij en je gezin niet in hetzelfde land wonen.

De Dienst Vreemdelingenzaken telde in 2018 in totaal 53.109 mensen die een eerste verblijfskaart kregen om familiale redenen. Dat komt ongeveer overeen met de 50.000 waar Theo Francken en Yoleen Van Camp naar verwijzen. Maar dat zijn niet allemaal migranten die "instromen" zoals Francken en Van Camp suggereren. 

Zo worden de in België geboren kinderen van buitenlanders, in 2018 waren er 17.940, ook meegeteld onder gezinshereniging. Dat terwijl ze in feite niet “geïmmigreerd” zijn en ook nooit gescheiden waren van hun ouders. Bij die kinderen is "gezinshereniging" dus eerder administratief. 

In de cijfers vonden we zelfs kinderen van Belgen die in België zijn geboren. Volgens Myria, het federaal migratiecentrum, kan dat bijvoorbeeld in gevallen waar de Belgische vader het kind dat hij had met een buitenlandse, pas later erkent. 

Als we de in België geboren kinderen niet meerekenen, dan komen we op een reëel aantal gezinsherenigingen van 35.169 voor 2018. Dat is ook het cijfer dat Myria gebruikt wanneer het gaat over gezinsherenigingen.

Er stromen dus geen "50.000 vreemdelingen per jaar" ons land binnen via gezinsherenigingen. Want kinderen die hier zijn geboren, waren er al. In 2018 was het reële aantal gezinsherenigingen 35.169. Ook de jaren daarvoor was dat aantal niet veel hoger of lager. Daarom is deze claim van Francken en Van Camp eerder onwaar

Maar laten we toch wat dieper de cijfers induiken.

Bijna de helft gezinsherenigingen door EU-burgers

44% van alle mensen die via gezinshereniging een verblijfskaart kregen in 2018, was EU-burger. Roemenen en Nederlanders staan op kop met respectievelijk 3.228 en 2.454 gezinsherenigingen. Ook veel Fransen, Italianen en Bulgaren komen via gezinshereniging naar ons land. 

De groep niet-Europeanen die gezinshereniging kregen, zijn met 19.627, oftewel 56% van het totaal. Binnen die categorie zijn de Marokkanen de grootste groep met 2.882 gezinsherenigingen. Ook Indiërs, Afghanen, Amerikanen en Turken staan in de top 5. 

Binnen de groep niet-Europeanen zijn er 2.722 mensen die een gezinshereniging kregen met iemand met een vluchtelingenstatus. De meesten daarvan zijn erkende vluchtelingen. In 399 gevallen werd een gezinshereniging toegekend aan 'subsidiair beschermden'

Wat zijn ‘subsidiair beschermden’ eigenlijk?

Wie zijn land ontvlucht en in België aankomt, kan asiel aanvragen. Als de overheid oordeelt dat je niet naar je land kan terugkeren omdat het er te gevaarlijk is, krijg je asiel of bescherming. Er zijn twee statuten mogelijk.

Een erkend vluchteling mag hier blijven omdat hij of zij in eigen land gefolterd of vervolgd wordt. Bijvoorbeeld omwille van een ‘verkeerde’ religie of seksuele geaardheid of politieke overtuiging. Wie niet om persoonlijke kenmerken gevaar loopt, maar bijvoorbeeld wel omdat er oorlog is in het land van herkomst, krijgt het statuut van subsidiaire bescherming.

De statuten zijn verschillend: als erkend vluchteling krijg je een tijdelijke verblijfsvergunning van 5 jaar. Bij een subsidiaire bescherming krijg je een tijdelijke verblijfsvergunning van 1 jaar. Elk jaar moet die vergunning opnieuw aangevraagd worden. 

De N-VA-Kamerleden Francken en Van Camp willen dat het voor die laatste groep mensen, zo’n 1 procent van het totale aantal, moeilijker wordt om hun directe familieleden over te brengen.

Ze willen op termijn ook het aantal aanvragen voor gezinshereniging voor subsidiair beschermden beperken tot zo’n 50 aanvraagdossiers per maand.  

Reactie van Kamerlid Theo Francken

Voormalig staatssecretaris voor migratie Theo Francken laat weten dat hij zelf altijd gevraagd heeft aan de dienst Vreemdelingenzaken om de cijfers voor gezinshereniging strikter te interpreteren. Soms gaat het inderdaad om kinderen die in België geboren zijn en heel vaak gaat het inderdaad om Europese burgers. De Dienst Vreemdelingen­zaken heeft evenwel vastgehouden aan de definitie die nu eenmaal door Eurostat, het Europees statistisch bureau, wordt opgelegd. 

Reactie van Kamerlid Yoleen Van Camp

N-VA-Kamerlid Yoleen Van Camp laat aan onze redactie weten dat zij een vergissing heeft gemaakt in haar communicatie over het wetsvoorstel. Op haar website en die van de N-VA stond namelijk te lezen dat N-VA het aantal visa-aanvragen in het kader van een gezinshereniging voor subsidiar beschermden wil beperken tot "een maximum aantal van 50 goedgekeurde visa-aanvragen".  "Dat was een vergissing", zegt Van Camp. "De tekst op mijn website is nu aangepast.  Ons wetsvoorstel gaat wel degelijk over het maximum aantal ingediende visa-aanvragen". 

Noot: door een menselijke fout is een eerdere, onafgewerkte versie van dit artikel deze namiddag enkele minuten online verschenen. Het artikel werd voltooid en opnieuw gepubliceerd. In het artikel werd aanvankelijk gesproken over een maximum van 50 goedkeuringen per maand. Dat moet aanvragen zijn. Dit werd aanvankelijk door N-VA zelf foutief gecommuniceerd.