Video player inladen...

Jambon maakt eerste Ultima bekend: Luc Tuymans wordt bekroond voor zijn hele carrière. Wat is zijn geheim?

Kunstenaar Luc Tuymans krijgt de Ultima voor Algemene Culturele Verdienste, een erkenning voor zijn hele carrière. De Ultima’s zijn de cultuurprijzen die de Vlaamse Gemeenschap jaarlijks uitreikt aan een aantal kunstenaars en culturele organisaties die het afgelopen jaar opvielen. Waarom krijgt net Luc Tuymans die prijs?

Op 18 februari neemt kunstenaar Luc Tuymans een Ultima in ontvangst voor Algemene Culturele Verdienste. De Vlaamse regering zal ook nog 11 andere Ultima's uitreiken aan kunstenaars en culturele organisaties die het afgelopen jaar opgevallen zijn, maar die worden pas bekendgemaakt tijdens het cultuurfeest in het concertgebouw van Brugge volgende week dinsdag.

De Ultima's worden naar jaarlijkse gewoonte uitgereikt door de Vlaamse minister van Cultuur, nu dus Jan Jambon (N-VA). De minister zei in "De wereld vandaag": "Luc Tuymans behoort tot de grootste hedendaagse kunstenaars. De vakjury heeft ook geoordeeld dat zijn twee tentoonstellingen van afgelopen jaar de bekroning zijn van zijn carrière."

De Ultima voor Algemene Culturele Verdienste is de belangrijkste prijs, want het is een erkenning voor een volledige carrière. Dat die naar Luc Tuymans gaat, is niet verwonderlijk: de internationaal gerenommeerde kunstenaar pakte het afgelopen jaar nog uit met een grote overzichtstentoonstelling in Venetië én een in Nederland, hij beleefde zo een artistiek hoogtepunt.

Dat vindt de jury van de Ultima's duidelijk ook. Tuymans krijgt de prijs "omdat hij ontegensprekelijk op het toppunt van zijn carrière staat, een zeer grote impact heeft op de internationale scène en zelden voor het voetlicht treedt met zijn generositeit in de richting van jonge kunstenaars en kunstinitiatieven".

"Er zijn een paar hedendaagse kunstenaars die aan de top staan in ons land, maar Tuymans steekt er toch bovenuit", zegt Sophie Lauwers, hoofd tentoonstellingen van BOZAR in Brussel. "De tentoonstelling in Venetië vorig jaar is daar een bewijs van." Dat François Pinault, de steenrijke eigenaar van het Venetiaanse "Palazzo Grassi", ook de belangrijkste privéverzamelaar is van Tuymans - hij bezit zo'n 25 werken van hem - hielp misschien wel een handje.

De komeet Tuymans zweeft al langer aan het firmament

Peter Bernaerts, veilingmeester

Frank Demaegd van Zeno X Gallery, de galerie van Tuymans, legt uit: "Onze goede samenwerking is al zo'n 27 jaar geleden begonnen, maar als galeriehouder blijf je beter op de achtergrond. Wel hadden Luc en ik van in het begin een duidelijk plan: de beste werken moeten bij internationale verzamelaars terechtkomen, en die werken moeten ook worden getoond. Dat maakt François Pinault net zo interessant. Dat soort privéstichtingen zijn interessantere plekken dan grote musea, die het werk van Tuymans niet altijd kunnen tonen."

Lees verder onder deze afbeelding van "Rumour", het tot nu toe hoogst geveilde schilderij van Luc Tuymans:

"Tuymans is een eersteklas strateeg en een slimmerik", beaamt Peter Bernaerts van het gelijknamige veilinghuis. "En strategie is vandaag op de kunstmarkt minstens zo belangrijk als vaktechnische kwaliteiten. De komeet Tuymans zweeft al langer aan het firmament, en dat is opmerkelijk. Er zijn weinig kunstenaars die de aandacht zo lang kunnen vasthouden. Hoewel hij qua prijs ondertussen is voorbijgestoken door Michaël Borremans." Het zal geen toeval zijn dat Frank Demaegd ook de galeriehouder is van Borremans.

Een combinatie van talent en de juiste kansen grijpen

Chantal Pattyn, netmananger van Klara en kunstkenner

"Luc Tuymans heeft natuurlijk het voordeel dat hij zijn carrière goed heeft kunnen uitbouwen", verklaart Chantal Pattyn, netmanager van Klara en kunstkenner, het succes van de schilder. "Het is een combinatie van talent en op het juiste moment deelnemen aan de juiste tentoonstellingen, zoals Documenta in 1992. Ook zijn galeriehouder Frank Demaegd heeft dat altijd goed begeleid en uitgebouwd."

"Ik wilde niet de "fout" maken door, zoals veel andere Belgische galerieën, bij een eerste succes snel te verkopen aan Belgische verzamelaars", legt Demaegd verder uit. "Het is heel gemakkelijk om achter de hoek te verkopen, maar dat is niet goed voor een internationale carrière."

In de kunstwereld klinkt her en der ook bedekte kritiek: Tuymans zou over zijn hoogtepunt heen zijn en schilderijen brachten tijdens recente veilingen minder op dan verwacht, of geraakten zelfs helemaal niet verkocht. (€ 93.611 voor een groot werk zoals "Yellow" in 2019 lijkt veel, maar is heel wat minder dan "Rumour", dat in 2013 werd verkocht voor € 1.771.690.)

Dat wordt sterk gerelativeerd door Chantal Pattyn, die hem vorig jaar ruim 5 uur lang kon interviewen: "Verzamelaars staan in rijtjes aan te schuiven bij Tuymans, hij moet bij wijze van spreken werken verstoppen. Zijn bedje is gespreid." "Belgische verzamelaars zijn soms boos, omdat ik niet meteen wil verkopen", vult Frank Demaegd aan. 

Sophie Lauwers van BOZAR besluit: "Hij zit sowieso op het hoogtepunt van zijn carrière, de expo in Venetië was vooral een bevestiging van waar hij staat, het benadrukt zijn naam als de bekendste hedendaagse kunstenaar in Vlaanderen."

Dat bijzonder succesvolle jaar 2019 wordt nu dus bekroond met deze Vlaamse prijs, die komende dinsdag wordt uitgereikt in Brugge. Dat de huidige Vlaamse regering Luc Tuymans op deze manier in de bloemetjes zet lijkt opmerkelijk, want Tuymans sloot zich recent nog aan bij de protesten tegen de besparingen in de cultuursector. De kunstenaar zelf wilde vandaag nog niet reageren op de bekendmaking van deze prijs, maar wordt volgende week wel in Brugge verwacht.