Dragers brengen materiaal en ijskernen naar beneden van de boorsite op de Dasuopu-gletsjer.
Vladimir Mikhalenko

Menselijke activiteit verontreinigde Himalaya-gletsjer lang voor er mensen kwamen

Mensen veroorzaakten veranderingen op een van de hoogste toppen in de Himalaya honderden jaren voor iemand ooit de top beklommen heeft, zo blijkt uit een nieuwe studie. Uit een analyse van boorkernen blijkt dat afvalproducten van het verbranden van kolen in Europa vanaf het einde van de 18e eeuw hun weg vonden naar de Dasuopu-gletsjer en daar neersloegen.    

Het onderzoeksteam van het Byrd Polar and Climate Research Center en de School of Earth Sciences van de Ohio State University, dat de nieuwe studie gepubliceerd heeft, maakte deel uit van een groter internationaal team dat in 1977 naar de Dasuopu trok om ijskernen uit de gletsjer te halen. Die kernen bieden een overzicht van de sneeuwval, de circulatie in de atmosfeer en veranderingen in het milieu in de loop van de tijd. Het Byrd Center heeft een van de grootste verzamelingen ijskernen ter wereld. 

Dasuopu is met zijn hoogte van 7.200 meter boven zeeniveau de hoogste site ter wereld waarvan onderzoekers klimaatgegevens hebben op basis van ijskernen. De Dasuopu-gletsjer ligt op de Shishapangma, een van de 14 hoogste bergen ter wereld, bergen die allemaal in de Himalaya liggen. 

Voor deze studie analyseerde het team één ijskern die in 1997 uit Dasuopu gehaald werd, op sporen van 23 verschillende metalen. 

De ijskernen vormen een soort van tijdlijn, en ze tonen de vorming van nieuwe ijslagen in de loop van de tijd. De onderzoekers zijn in staat om bijna het precieze jaar te achterhalen waarin een laag gevormd werd in de gletsjer,  dankzij aanwijzingen uit het milieu zoals de sneeuwval of bekende natuurrampen of door de mens veroorzaakte rampen. Het team stelde vast dat het ijs dat het voor deze studie onderzocht, gevormd werd tussen 1499 en 1992. 

Het doel was na te gaan of menselijke activiteit het ijs op een of andere manier beïnvloed had en zo ja, wanneer de effecten voor het eerst zichtbaar waren. Hun analyse toonde aan dat dat het geval was: het team vond hogere niveaus dan er van nature zouden zijn van een aantal giftige metalen, onder meer van cadmium, chroom, nikkel en zink, in het ijs vanaf 1780 ongeveer - het begin van de industriële revolutie in het Verenigd Koninkrijk. Die metalen zijn allemaal bijproducten van het verbranden van kolen, wat een sleutelrol speelde in de industrie aan het einde van de 18e eeuw en in de 19e en de 20e eeuw. 

De onderzoekers ontdekten dat die metalen waarschijnlijk meegevoerd werden door de winterwinden die rond de aardbol blazen van west naar oost.

"De industriële revolutie was een revolutie in het gebruik van energie", zei Paolo Gabrielli, de belangrijkste auteur van de studie en een onderzoeker aan het Byrd Center en de School of Earth Sciences. "En dus begon het verbranden van kolen ook uitstoot te veroorzaken waarvan we denken dat die door de wind getransporteerd werd naar de Himalaya." De Dasuopu-gletsjer ligt in het centrale deel van de Himalaya, de Grote Himalaya, en in vogelvlucht bedraagt de afstand tot Londen, de geboorteplaats van de industriële revolutie, 10.300 kilometer. 

Luchtfoto van de Shishapangma (links), waarop de Dasuopu-gletsjer ligt.
Public domain

Bosbranden

Het team denkt dat het mogelijk is dat een deel van de metalen, in het bijzonder zink, afkomstig waren van grootschalige bosbranden, waaronder ook de bosbranden die op het einde van de 18e eeuw en in de loop van de 19e en de 20e eeuw aangestoken werden om land vrij te maken voor boerderijen. 

"Wat er in die tijd aan de hand was, is dat bovenop de industriële revolutie de menselijke bevolking ontplofte en zich uitbreidde", zei Gabrielli. "En dus was er een grotere behoefte aan landbouwgronden en de manier waarop ze aan die velden kwamen, was nu eenmaal door bossen in brand te steken."

Het verbranden van bomen brengt metalen, vooral zink, in de atmosfeer. Gabrielli zei wel dat het moeilijk is om uit te maken of de verontreiniging van de gletsjer afkomstig is van door de mens aangestoken of van natuurlijke bosbranden. En er zijn wereldwijd weinig rapporten over grootschalige branden op grote hoogte, wat maakt dat dit soort van verontreiniging moeilijker op te volgen is.

Satellietfoto van de Himalaya.
NASA/Public domain

Zwaarste vervuiling tussen 1810 en 1880

De verontreiniging van de ijskernen was het hevigst tussen ongeveer 1810 en 1880, zo bleek uit de analyse. Volgens Gabrielli komt dat waarschijnlijk doordat de winters in die periode in het gebied natter waren dan normaal, wat betekent dat er zich meer sneeuw en ijs vormde. Die sneeuw en dat ijs zouden verontreinigd geworden zijn door vliegas van het verbranden van kolen of bomen die terechtkwam in de westenwinden - en grotere hoeveelheden ijs en sneeuw betekenen meer verontreiniging van de gletsjer. 

Gabrielli vindt het opmerkelijk dat de verontreiniging opduikt lang voor mensen de bergen in de buurt van Dasuopu beklommen hebben. 

De eerste bergbeklimmers bereikten de top van de Mount Everest, met  8.848 meter de hoogste berg ter wereld, in 1953. Shishapangma, met 8.027 meter de op 13 na hoogste berg, werd voor het eerst bedwongen in 1964. De site waar de ijskernen werden verzameld op de Dasuopu-gletsjer ligt zo'n 820 meter onder de top. 

De Chinese expeditie die in 1964 als eerste de Shishapangma bedwong, op de top van de berg.
Public domain

Verontreiniging en vervuiling

Gabrielli zei dat het belangrijk is het verschil op te merken tussen 'verontreiniging' en 'vervuiling'. 

"De niveaus aan metalen die we gevonden hebben, lagen hoger dan ze van nature zouden zijn, maar ze waren niet hoog genoeg om echt toxisch of giftig te zijn", zei hij. "Het is echter mogelijk dat in de toekomst bioaccumulatie de metalen uit het smeltwater concentreert tot gevaarlijk toxische niveaus in de weefsels van organismen die in ecosystemen onder de gletsjer leven." 

Deze studie toont aan dat menselijke activiteit de atmosfeer in de Himalaya veranderde vanaf het einde van de 18e eeuw. Maar uit een eerdere studie van het Byrd Polar Center uit 2015 bleek dat in andere delen van de wereld, met name in Peru, het delven van zilver door mensen de lucht in Zuid-Amerika al verontreinigde 240 jaar voor de industriële revolutie. 

"Wat tevoorschijn komt uit onze studies, zowel in Peru als in de Himalaya, is dat de impact van mensen op verschillende tijden begonnen is in verschillende delen van de planeet", zei Gabrielli. 

De studie van het team van het Byrd Polar and Climate Research Center en de School of Earth Sciences van de Ohio State University is verschenen in Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS). Dit artikel is gebaseerd op een persbericht van Ohio State University. 

De Shishanbangma (links midden) gezien vanop het Tibetaans plateau.
Gerth Michael Duitstalige Wikipedia/Wikimedia Commons/CC BY-SA 3.0

Meest gelezen