Video player inladen...

Facebook, Google, Twitter en co schouder aan schouder in strijd tegen valse informatie over coronavirus

De strijd tegen het coronavirus (Covid-19) gaat voort en ook online gebeurt hetzelfde, maar dan tegen de massale valse informatie over het virus. Alle socialemediabedrijven doen mee. Zo toont Twitter in ons land bijvoorbeeld een link naar de overheidsdienst Volksgezondheid als je zoekt naar informatie over het coronavirus.

Wie op Twitter zoekt naar het coronavirus krijgt een mededeling dat alle officiële informatie over het virus te vinden is op de website van de Federale Overheidsdienst Volksgezondheid. De melding is al even te zien, maar blijft prominent opduiken bovenaan de zoekresultaten. Onder de noemer "Know the facts" wordt in 23 landen hetzelfde bericht getoond met een link naar een betrouwbare gezondheidsorganisatie.

Sinds de uitbraak van het virus zijn meteen duizenden valse berichten met gevaarlijke veiligheidstips, gemanipuleerde video's of uit de context getrokken foto's verspreid. Net als complottheorieën. Factcheckers wereldwijd doen hun best om die valse informatie te bestrijden, maar het blijft maar opduiken, waardoor ze overuren draaien.

Twitter is niet het enige sociale medium dat de strijd tegen valse informatie over het coronavirus blijft aanhouden. Ook op Facebook circuleren foute berichten en uit de context getrokken foto's en video's. 

Zo wordt er op dit moment onder meer druk een video gedeeld met beelden van moslims die bidden tijdens het vrijdaggebed. In de tekst bij het bericht wordt geclaimd dat niet-moslims zich bij het gebed aansluiten uit angst voor het coronavirus. Dit is voor alle duidelijkheid niet waar, en dat toont Facebook ook zeer duidelijk met de mededeling dat de video is onderzocht door factcheckers. 

Als we zoeken aan de hand van stilstaande beelden uit de video op Google, komen we uit bij een video op Facebook van juni 2019. De video is gemaakt aan het einde van de ramadan, vlak aan de moskee in de stad Yiwu in het oosten van China.

Dat blijkt als we een screenshot uit de video (rechts) vergelijken met een archiefbeeld van de moskee. De locatie klopt alvast en ook het massale vrijdaggebed in juni 2019 vond daar plaats. De verspreiding van de misleidende beelden begint in februari 2020. Een situatie van enkele maanden geleden wordt dus uit zijn context gehaald en foutief voorgesteld als een actuele gebeurtenis.

Links een archiefbeeld van de moskee, rechts een beeld uit de video. Dat bevestigt dat het gebed niet op een willekeurige plek plaatsvindt.

Facebook beperkt bereik valse informatie

Facebook laat weten dat als factcheckers video's met valse informatie vinden, het bereik ervan wordt beperkt. "Bovendien tonen wij mensen de juiste informatie die onze factcheckers hebben gevonden. We sturen ook meldingen naar mensen die de inhoud al hebben gedeeld, of proberen te delen, om hen te waarschuwen dat het bericht is gecontroleerd en fout is."

Facebook is ook volop bezig met het verwijderen van misleidende berichten of samenzweringstheorieën die mensen in de war brengen en zelfs schadelijk kunnen zijn als ze worden geloofd: "We leggen de focus op claims die bedoeld zijn om behandeling te ontmoedigen of om de juiste voorzorgsmaatregelen te nemen. Het gaat bijvoorbeeld over claims die foute informatie geven over behandelingen, zoals het drinken van bleekmiddel dat het coronavirus zou genezen." Het drinken van bleekmiddel is voor alle duidelijkheid allesbehalve een goed idee en kan serieuze gezondheidsproblemen veroorzaken.

Wereldgezondheidsorganisatie werkt intens samen met techbedrijven

De topman van de Wereldgezondheidsorganisatie WHO waarschuwde onlangs nog dat de de stroom aan valse informatie online de strijd tegen het virus in de echte wereld zo veel moeilijker maakt. Hulpverleners krijgen voortdurend te maken met mensen die in contact komen met foute informatie. De WHO en de technologiebedrijven werken daarom samen om zo veel mogelijk mensen de juiste informatie te tonen, door onder meer zoekresultaten met de correcte informatie als eerste te tonen. En dat gebeurt overal, ook op het digitale prikbord Pinterest, op chatapp TikTok, en ook op berichtenblog Reddit.

Wie daarnaast op Google de zoekterm "coronavirus" intypt, krijgt naast de gewone zoekresultaten ook prominent links te zien naar websites van de Wereldgezondheidsorganisatie. En veiligheidstips ook, zoals goed je handen wassen, eieren en vlees goed te koken en je hand voor je mond te houden als je hoest.

"Als je op Google zoekt naar informatie over het virus, dan krijg je boven de zoekresultaten ook een SOS-melding te zien. SOS-meldingen zijn een reeks functies in Google en Google Maps waardoor gebruikers meteen begrijpen wat er aan de hand is tijdens bepaalde crisissituaties. In het geval van het coronavirus leidt de SOS-melding gebruikers naar de site van de Wereldgezondheidsorganisatie, omdat zij de autoriteit zijn op het vlak van het virus. Het doel is om juiste informatie te verstrekken, dat is cruciaal in crisistijden", vertelt een woordvoerder van Google.

YouTube, ook eigendom van Google, haalt dan weer video's offline waarin samenzweringstheorieën aan bod komen. Zo is een video waarin het gerucht werd verspreid dat het coronavirus een chemisch wapen van China is, intussen al niet meer te zien. De video had al meer dan 1,2 miljoen kijkers, berekende de Amerikaanse website Buzzfeed. 

YouTube heeft naar eigen zeggen hard geïnvesteerd om schadelijke misinformatie aan te pakken en ervoor te zorgen dat vertrouwde, toonaangevende YouTube-kanalen prominenter naar voren komen. Alleen al in 2019 is volgens Google de toestroom naar betrouwbare nieuwskanalen met 60 procent gestegen. Daarnaast wordt bij video's over wereldgebeurtenissen, zoals bijvoorbeeld de maanlanding, ook extra informatie gegeven. Of wordt er doorverwezen naar officiële informatiebronnen om samenzweringstheorieën tegen te gaan.

Ondanks alle inspanningen bij de technologiebedrijven is de stroom aan valse informatie niet te stoppen. Die desinformatie zal bij grote gebeurtenissen alleen nog maar toenemen. Desinformatie is het bewust verspreiden van valse informatie om mensen in de war te brengen. En natuurlijk ook onbewust door gebruikers van sociale media, ook met de beste bedoelingen. Vaak beseffen mensen ook niet dat ze bijvoorbeeld foute preventietips verspreiden. 

Die desinformatie aanpakken is één van de grootste uitdagingen voor de technologiebedrijven. En van overheden wereldwijd. Want hoe reguleer je bijvoorbeeld sociale media en dit soort valse informatie zonder de vrijheid van meningsuiting in te dijken? Een gevoelige, relevante en moeilijke discussie. 

Bekijk hier het verslag van "Het Journaal":

Video player inladen...

Meest gelezen