De vijf boeken die het leven van actrice Marie Vinck hebben veranderd

Het coronavirus gooit ook de planning van actrice Marie Vinck overhoop. Met haar bekroonde theatergezelschap FC Bergman stond ze nu normaal gezien op de planken tijdens een internationaal theaterfestival in Bologna. Niet dus, want alles werd afgelast. Gelukkig speelt ze later deze maand nog in de voorstelling "JR", in Paleis 12. Dit zijn de favoriete boeken van Marie Vinck, met ook een goede tip voor de jeugdboekenmaand die vandaag begint.

Marie Vinck leest het liefst in een koffiebar of op vakantie, en ze leest véél: "De onderste plank van mijn boekenkast bevat al mijn lievelingsboeken. Die plank is drie meter breed en nóg heb ik te weinig plaats."

Ik word niet graag om de tuin geleid met rozengeur en maneschijn

"Een top vijf opstellen is heel moeilijk. Ik zou zo een ander lijstje kunnen geven, maar deze vijf zijn het vandaag geworden. Misschien zou het er morgen al ietsje anders uitzien", lacht Vinck.

Toch springt er iets in het oog. Elk boek in de lijst heeft rechtstreeks of onrechtstreeks een band met eenzaamheid of kwetsbaarheid: "Ik ben een heel gelukkig mens, maar ik heb ook een donkere kant in mij. Als ik die donkere kant terugvind in boeken, voel ik me minder alleen. Het troost me."

"Ik ben ook een nuchter iemand, dus word ik niet graag om de tuin geleid met rozengeur en maneschijn", vervolgt Vinck. "Ik wil niet dat schoonheid mij opgedrongen wordt, ik ga er liever zelf naar op zoek." Die smaak komt ook terug in de toneelstukken die ze het liefst zelf speelt of regisseert. Welke boeken raken Marie Vinck?

1. "Matilda" - Roald Dahl

Maart is jeugdboekenmaand, en Roald Dahl is toch wel dé schrijver van de kindertijd van Marie Vinck. Wat is volgens haar de succesformule van zijn boeken? "Dahl schrijft niet alleen sprookjes. Hij schuwt ook pijn niet, iets waar kinderen toch nieuwsgierig naar zijn en waar ze ook af en toe mee geconfronteerd worden. Die erkenning van pijn is belangrijk voor kinderen."

Matilda was mijn persoonlijke heldin

"De heksen" en "De grote vriendelijke reus" vindt Vinck fantastische boeken: "Zeker met "De GVR" heb ik mij ontzettend geamuseerd. Mijn moeder en ik citeren het nog altijd: als we elkaar missen, dan zeggen we "Waar is jij?" tegen elkaar. De reus zegt dat ook altijd tegen Sofie."

Toch is "Matilda" het meest wezenlijke boek van Dahl volgens Vinck. "Het staat dichter bij de realiteit dan zijn andere boeken. "Matilda" heeft een soort van intuïtief inzicht in hoe mensen zijn, en dat op kinderniveau. Dat is prachtig." Het helpt natuurlijk ook wel dat Vinck zich als kind herkende in het hoofdpersonage: "Matilda was een voorbeeld, een persoonlijke heldin, ook al was ze zo eenzaam."

2. "Een korte geschiedenis van de tijd" - Stephen Hawking

"Ik heb dit boek al vijf keer gelezen en ik ben van plan om dat nóg eens vijf keer te doen", vertelt Vinck over "Een korte geschiedenis van de tijd".

"Terwijl ik dit boek lees, heb ik de hele tijd een eurekagevoel. Dan lijk ik in verbinding te staan met de oorsprong van het leven, dan begrijp ik voor heel even het universum. Als ik het boek wegleg, dan glipt dat gevoel jammer genoeg snel uit mijn handen."

Als ik dit boek lees begrijp ik voor heel even het universum

Marie Vinck is enthousiast over de manier waarop Stephen Hawking ingewikkelde materie toch heel helder kan uitleggen. En naast fascinerend noemt ze het boek ook troostend: "Het confronteert mij met mijn eigen nietigheid. Dat vind ik een aangenaam gevoel. Zo worden die dagelijkse problemen toch wel wat relatiever."

3. "De mensheid zij geprezen" - Arnon Grunberg

Vinck las "De mensheid zij geprezen" als prille twintiger: "Toen was ik heel cynisch over "de grote waarheden", en daarom sprak dit boek me zo aan. Het is een harde ontmaskering van alle menselijke illusies zoals hoop, liefde en rechtvaardigheid. En Grunberg schreef het als een ongelooflijk bijtende satire op "Lof der zotheid" van Erasmus. Je kan het een pleidooi voor wreedheid en haat noemen, maar het is natuurlijk ironisch bedoeld."

Ik neig altijd naar het donkere, dat geeft me meer troost dan het lichte

"Het is gewoon ook een heel grappig essay, en briljant geschreven met ontzettend poëtische en slimme metaforen", vervolgt Vinck. "Het gaat niet over het leven of de wereld haten, ik zie het als een oefening in hoe je de zwartheid van ons bestaan kan weergeven met schoonheid."

Vinck is een grote fan van Arnon Grunberg, en ook "De asielzoeker" en "Tirza" behoren tot haar favoriete boeken, allebei niet bepaald rooskleurige verhalen: "Tja, ik neig toch altijd naar het donkere, moet ik toegeven. Dat geeft me meer troost dan het lichte."

4. "De metamorfose" - Franz Kafka

"De laatste keer dat ik "De metamorfose" heb gelezen, ben ik in tranen uitgebarsten", vertelt Marie Vinck. "Het was twee uur 's nachts en ik heb mijn papa gebeld, de enige persoon waarvan ik zeker wist dat hij nog wakker zou zijn. Ik had echt nood aan een babbel, ik was tot in mijn ziel geraakt. Het is toch wel straf dat zwarte lettertjes op papier je zo diep kunnen roeren."

Toen het boek uit was, heb ik mijn papa om twee uur 's nachts in tranen gebeld

In "De metamorfose" van Franz Kafka ontdekt een man op een ochtend dat hij in een kever veranderd is. "Kafka zet een heel naïeve, kwetsbare, weerloze figuur neer, en dat personage laat mij niet los", zegt Vinck. "In "De vanger in het graan" van J. D. Salinger, een compleet ander boek, zit diezelfde stille wanhoop. Dat is ook een echte aanrader."

5. "Een zachte vernieling" - Hugo Claus

"Nog meer dan Kafka is Hugo Claus een schrijver die melancholie en tristesse tot in zijn woorden kan laten doordringen", vindt Marie Vinck. "Van alle schrijvers die ik heb opgesomd, is hij de allergrootste taalkunstenaar. Hij is een schrijver van wereldniveau."

Een duidelijk voorbeeld dat een boek je leven kan veranderen

Marie Vinck las "Een zachte vernieling" vlak na een relatiebreuk en in aanloop naar een nieuwe liefde: "Dit is voor mij een heel duidelijk voorbeeld dat een boek je leven kan veranderen. Het heeft mij gedwongen om ingrijpende beslissingen te nemen."

"Ik heb het boek ook gekregen van mijn huidige liefde (acteur Stef Aerts, red.), dat maakt het natuurlijk extra bijzonder", lacht Vinck.

Bekijk hieronder beelden van "JR" met Marie Vinck, nog tot 22 maart in Brussel:

Video player inladen...

Zin in meer boekentips? Ga dan naar de website langzullenwelezen.be. Neus rond in de boekenkast van bekende boekenwurmen, vrienden, familie, buren, collega’s en ontdek wat zij van hun boeken vinden. Maak ook zelf je eigen boekenkast en geef bij elk boek je ongezouten mening en score. Kijk op jeugdboekenmaand.be voor meer info over dit initiatief van Iedereen Leest.

Meest gelezen