STEPHANIE LECOCQ

Waarom sterven meer mannen aan coronavirus? Kan mijn huisdier besmet worden? Het antwoord op uw medische vragen

Wat heb ik als gezonde dertiger te vrezen? En loop ik als hooikoortspatiënt meer risico? Jullie blijven ons massaal veel vragen sturen. Met deze bundeling proberen we een antwoord te bieden op alle vragen die betrekking hebben op het medische luik van het coronavirus. We blijven jullie vragen voortdurend opvolgen en proberen daar ook in de toekomst een duidelijk en helder antwoord op te bieden. 

Alle vragen en antwoorden over het coronavirus hebben we gebundeld in een groot coronavragenboek. Klik op een vraag om het antwoord te weten te komen, in tekst of soms wat uitgebreider in video. Voor de antwoorden raadpleegden we infectiologe Erika Vlieghe van het UZA, viroloog Marc Van Ranst van KU Leuven, Steven Van Gucht, viroloog bij het gezondheidsinstituut Sciensano en voorzitter van het wetenschappelijk comité rond het coronavirus, virologe Leen Delang van KU Leuven en professor Dirk Devroey (VUB). 

Vragenboek corona

 Klik op de balkjes om de antwoorden te lezen.

Nieuwe vragen

1

Viroloog Steven Van Gucht kan niet meteen verklaren hoe het komt dat er meer mannen zijn bij de overlijdens in ons land. “Dat zou te maken kunnen hebben met een verschil in de hormonale huishouding of een verschil in het immuunsysteem tussen mannen en vrouwen, maar dat is nog niet bewezen.”

De Wereldgezondheidsorgansatie boog zich over Chinese cijfers en daaruit bleek dat 51 procent van de besmettingen betrekking heeft op mannen. Chinese onderzoekers lieten eerder al weten dat voor elke 100 vrouwen die Covid-19 hadden, er 106 mannen waren, maar uit andere cijfers bleek het verschil nog groter te zijn.

Wellicht omdat mannen vaker tot de risicogroepen behoren, ligt bij hen het sterftecijfer ook hoger dan voor vrouwen. In China roken ook veel meer mannen dan vrouwen, en roken is ook een verzwarende factor.

2

Er is in ons land momenteel één kat vastgesteld met het coronavirus. Wereldwijd zijn er slechts twee andere gevallen bekend: ook twee honden in Hongkong bleken met het virus te zijn besmet. Alle dieren hebben het virus opgelopen van een mens met het virus, niet van een ander dier. De honden vertoonden geen ziektesymptomen. De Belgische kat had ademhalings- en spijsverteringsstoornissen, maar maakt het intussen goed. Haar baasje was besmet met het coronavirus. “Het gaat om een alleenstaand geval”, benadrukt viroloog Steven Van Gucht. Als een huisdier besmet is geraakt, moet het net als de patiënt in quarantaine worden gehouden. Het risico op overdracht van het virus van huisdieren naar de mens is verwaarloosbaar in vergelijking met het risico op overdracht door direct contact tussen mensen.

3

Dat er nog steeds zieken bijkomen, hoeft niet direct te betekenen dat dit komt door mensen die de maatregelen van de regering niet hebben opgevolgd. De incubatietijd, dat is de periode tussen het moment dat je besmet wordt met het virus en het moment dat je symptomen vertoont, ligt tussen de 2 en 12 dagen. Maar het duurt meestal ook nog een aantal dagen voor mensen echt heel ziek worden en in het ziekenhuis worden opgenomen. Omdat de meeste mensen pas getest worden wanneer ze naar het ziekenhuis gaan en dus dan pas weten of ze besmet zijn met het coronavirus, zijn er dus ook nu nog nieuwe besmettingen.

Viroloog Steven Van Gucht: “Meestal begint de ziekte vrij mild met een beetje koorts en hoesten. Sommige mensen herstellen vervolgens 1 of 2 dagen en dan plots kan het verslechteren. Dat is ook het moment waarop mensen in het ziekenhuis terechtkomen. Dat kan dus nog een extra week betekenen. Het kan dus perfect dat de incubatietijd 10 dagen duurt, dat er dan nog een week is met milde ziekteverschijnselen en dat deze mensen dan pas in het ziekenhuis belanden.”

4

Nee, het coronavirus wordt niet verspreid door muggen. Viroloog Marc Van Ranst: “Dit is niet een van de virussen die door muggen wordt overgedragen. Er zijn er veel anderen, maar het coronavirus behoort niet tot die groep.”

5

Volgens viroloog Marc Van Ranst zijn er plannen om in de toekomst te testen of iemand al dan niet besmet is geweest met het coronavirus. “We hebben nu een aantal testen die je op bloed kan doen en waar je kan kijken of iemand besmet is geweest en dus antilichamen heeft tegen het coronavirus. Een paar dagen geleden waren die testen absoluut nog niet goed. Nu beginnen we betere testen te zien, van verschillende firma’s, die wel degelijk werken. Daar gaan we nu mee aan de slag.”

Hij benadrukt wel dat deze testen eerst en vooral voor de zorgsector gebruikt zullen worden. “In de zorg is dat natuurlijk cruciaal. Mensen die de ziekte hebben doorgemaakt en antistoffen hebben, zijn breed inzetbaar. Zij gaan nooit meer uitvallen tijdens deze epidemie, dus zij zijn zeer waardevol om te kennen zodat we hen in de COVID19-afdelingen kunnen laten werken.” Het is mogelijk dat er daarna ook in andere sectoren getest zal worden, “maar daar zijn we nu nog niet.”

6

Viroloog Marc Van Ranst zegt dat dat van verschillende factoren afhangt. “Het kan natuurlijk afhangen van hoe gezond je bent voor je deze ziekte kreeg. Wanneer men al ziek is en pillen moet nemen voor iets, dan kan men ook van een besmetting met het coronavirus zieker worden.”

Een andere factor is genetisch bepaald. “Sommige mensen hebben een kleine verandering in hun genetisch materiaal die maakt dat ofwel het virus niet binnen kan en dan ontlopen zij de dans, ofwel gaat maken dat ze overreageren op dit virus en dan gaan ze zwaarder ziek worden. Het grote probleem is dat we die genetische factor nog niet kennen.”

7

Een patiënt is genezen als alle symptomen verdwenen zijn. Volgens viroloog Marc Van Ranst is het heel simpel: “Je moet je terug oké voelen en geen koorts meer hebben of hoesten. En al jouw parameters, die men in het laboratorium kan meten, moeten opnieuw normaal zijn. Dat duurt minstens een week, in het allerbeste geval.”

8

Als al je symptomen verdwenen zijn en ook al jouw parameters terug in orde zijn, ben je genezen van het coronavirus. Je mag dan wel nog niet direct starten met werken. “Als je helemaal gezond bent, moet je toch nog een drietal dagen wachten voor je opnieuw mag gaan werken”, aldus viroloog Marc Van Ranst.

9

Viroloog Marc Van Ranst wijst erop dat meerdere virussen regelmatig terugkeren. “Dat is natuurlijk zo voor heel veel virussen. Griep is een virus dat we elk jaar tegenkomen, waar ik elk jaar van zou willen dat het niet gebeurt, dat er geen mensen aan zouden sterven. Maar dat lukt nooit. Natuurlijk hebben we wel een vaccin en antivirale middelen tegen de griep. En wanneer mensen heel erg ziek worden, dan hebben we daar gegarandeerd altijd een bed voor op intensieve zorgen. En in de meeste gevallen kunnen we die mensen er dan ook bovenop krijgen.”

Naar die situatie wil viroloog Marc Van Ranst ook voor het coronavirus. “Er zullen in de toekomst nog mensen ziek worden. Maar als we telkens een voldoende capaciteit hebben in de ziekenhuizen, dan kunnen wij daarmee leren leven. We hopen bovendien dat we volgend jaar ook een vaccin of antivirale middelen tegen het coronavirus hebben.”

Andere vragen

1

Het nieuwe coronavirus wordt overgedragen via kleine druppeltjes. Wanneer een besmet persoon in jouw richting hoest of niest, kunnen die druppeltjes tot één meter ver vliegen en zo dus ook jou besmetten. Daarnaast kan een besmet persoon bijvoorbeeld een liftknop aanraken, of kunnen de druppeltjes op een oppervlak zoals een toetsenbord terechtkomen. Kom jij daarmee in contact en raak je vervolgens je gezicht aan, dan loop je eveneens kans om het virus op te lopen. Om die reden is het zeer belangrijk om regelmatig je handen te wassen.

2

We horen steeds meer ervaringsverhalen over het coronavirus. Wereldgezondheidsorganisatie WHO heeft een voorlopige inventarisatie van de meest voorkomende symptomen gemaakt, gebaseerd op 55.924 Chinese patiënten:

Koorts: 87,9 procent
Droge hoest: 67,7 procent
Vermoeidheid: 38,1 procent
Slijm ophoesten: 33,4 procent
Kortademigheid: 18,6 procent
Spierpijn: 14,8 procent
Keelpijn: 13,9 procent
Hoofdpijn: 13,6 procent
Koude rillingen: 11,4 procent
Misselijkheid: 5,0 procent
Verstopte neus: 4,8 procent
Diarree: 3,7 procent
Ophoesten bloed: 0,9 procent

Heel wat symptomen zijn dus dezelfde als bij een gewone seizoensgriep. Volgens viroloog Marc Van Ranst hoef je niet alle symptomen te hebben om besmet te zijn met corona. Het komt er dus op aan alert te blijven en, als deze symptomen zich voordoen, contact op te nemen met de huisarts via de telefoon. Belangrijk is dat een besmetting niet evolueert naar een longontsteking, ziekenhuisopname of in het ergste geval overlijden.

3

Blijf thuis en vermijd contact met andere mensen als je bij jezelf de symptomen herkent die we omschrijven bij de vorige vraag. Ga ook niet naar je huisarts of de spoedafdeling van een ziekenhuis, maar neem telefonisch contact op met je huisarts en vraag om advies of een huisbezoek. Hij of zij zal je symptomen en reisgeschiedenis overlopen en beslist of er tests nodig zijn.

4

Minister Maggie De Block (Open VLD) sprak de gevleugelde woorden “blijf in uw kot”, en dat geldt nu meer dan ooit: moet je niet buiten zijn, blijf dan binnen. Werk thuis tenzij het echt niet anders kan en houd je aan het samenscholingsverbod. Bewaar ook minstens anderhalve meter afstand van de mensen die je wel nog ziet.

Daarnaast blijven de basisregels gelden. Was regelmatig je handen met zeep. “Handen wassen werkt goed tegen virussen”, benadrukt viroloog Marc Van Ranst. “Het helpt dus echt als je een paar keer meer per dag je handen wast. En dat hoeft niet met dure producten.” Daarnaast is het belangrijk om consequent in de binnenkant van je elleboog te hoesten of te niezen, of in een papieren zakdoekje dat je na eenmalig gebruik weggooit in een afsluitbare vuilbak. Probeer ook zo weinig mogelijk je gezicht aan te raken met je handen. Over het dragen van een mondmasker is Van Ranst genuanceerd: enkel in bepaalde situaties is het zinvol, bijvoorbeeld voor mensen die zelf ziek zijn, of voor personeel dat coronapatiënten behandelt.

5

Neen, absoluut niet. Via een kus of hand kan je elkaar makkelijk besmetten. Tot voor kort bedachten mensen wereldwijd grappige alternatieven om elkaar te begroeten, zoals een elleboogstompje of de Wuhan-shake (waarbij je elkaars voet aantikt), maar vandaag moet je absoluut minstens anderhalve meter afstand van elkaar bewaren. In het antwoord op de vorige vraag vind je alle voorzorgsmaatregelen die je kan nemen om jezelf te beschermen.

6

Als je gezonde voeding eet, dan zitten daar eigenlijk al voldoende vitamines in. Dit geldt eigenlijk voor al onze andere winterkwalen: het helpt om voldoende te bewegen, en genoeg uit te rusten. De hoekstenen van een goede gezondheid (gezonde voeding, gezond leven in het algemeen door bv wat aan sport te doen en voldoende uit te rusten, red.) blijven ook hier belangrijk,” schetst Erika Vlieghe van het UZA.

Viroloog Steven Van Gucht vult aan: “Als je gezond en gevarieerd eet, gaan je longen, je hart en je afweersysteem vanzelf beter werken. Daar heb je geen extra vitamines voor nodig. Een goede gezondheid is het beste wapen tegen het coronavirus, want een vaccin of andere medicatie hebben we nog niet.”

7

Ja, mensen kunnen het virus in zich dragen zonder dat ze ziek zijn. Het staat intussen ook vast dat mensen die besmet zijn met het coronavirus maar nog geen symptomen hebben, wél anderen kunnen besmetten. Hoe groot het risico is, blijft voorlopig onduidelijk. Even besmettelijk als mensen met symptomen, zijn ze alleszins niet. “Meestal is de regel bij virale ziektes: hoe zieker je bent, hoe meer je niest en hoest, hoe waarschijnlijker dat je het zal overdragen”, aldus infectiologe Erika Vlieghe.

8

Neem sowieso contact op met je huisarts. In dit geval is de kans reëel dat je ook besmet bent en is het hoe dan ook aangewezen om in je huis te blijven om geen andere mensen te besmetten. Viroloog Steven Van Gucht benadrukt dat het best is dat de zieke zich isoleert van de rest van het gezin. “Als het enigszins kan: apart slapen, aparte badkamer, apart eten, mondmaskertje dragen als dat beschikbaar is. Dan houdt de patiënt de kiemen en virussen bij zich en zullen die minder in de omgeving geprojecteerd worden.”

9

Als je samenwoont met iemand die behoort tot een risicogroep, dan moet je natuurlijk extra voorzichtig zijn. Je vraagt best aan je werkgever om thuis te werken als dit intussen nog niet is toegestaan, dan kom je minder in contact met andere mensen en is de kans veel kleiner dat je zelf besmet raakt met het coronavirus. Wees extra voorzichtig, hou voldoende afstand van je huisgenoot en volg alle maatregelen rond hygiëne goed op.

10

Kinderen kunnen besmet geraken met het coronavirus, maar ze lopen weinig risico om erg ziek te worden. Ze kunnen wel makkelijk het virus doorgeven, ook als ze geen symptomen vertonen. Daarom wordt aanbevolen om contact te vermijden tussen kinderen en risicogroepen zoals hun grootouders.

11

Hoelang het virus kan overleven buiten de mens, hangt af van de omstandigheden. “Dat hangt af van de temperatuur en de vochtigheidsgraad, maar het gaat van een aantal uren tot maximaal drie dagen, volgens bepaalde studies. Maar die drie dagen, dat is echt wel het maximum, in ideale omstandigheden in lab-omgeving”, zegt Leen Delang. “In het echte leven spreken we beter van een aantal uren tot een dag.”

Daarom is het zeer belangrijk om je handen te wassen, zeker ook voor en nadat je bijvoorbeeld op openbare plaatsen bent geweest of pakweg de metro hebt genomen. Het is ook geen probleem om een “besmette knop” in de lift aan te raken als je daarna niet meteen je gezicht aanraakt. En eens je daarna je handen opnieuw hebt gewassen, dan is er geen probleem. “Doe dat wel altijd met zeep, want de zeep maakt eigenlijk het vetlaagje rond het virus kapot. En was je handen ook voor je de metro neemt, om verspreiding tegen te gaan.”

Thuis de kamers goed verluchten is ook altijd een goed idee, zegt dokter Dirk Devroey. “Er zijn een paar basisregels: als je deurknoppen of andere aanraakt, pulk dan niet in je oog of je neus, en zet ook regelmatig het raam open thuis. Dat is een van de redenen waarom we in de winter meer virale infecties hebben: omdat we thuis de ramen dichthouden. Dus als thuis een van de gezinsleden in quarantaine zit: zet het raam open. Want het virus zit evengoed in de lucht, net als op knopjes.”

Via een warme maaltijd kan het virus in principe moeilijk overgaan, omdat de omstandigheden niet ideaal zijn. “Als de maaltijd warm is, dan is de kans op overleven heel kort voor zo’n virus”, zegt Devroey.

De hoofdmanier om het virus door te geven is ook via hoesten en niezen, wanneer er druppeltjes uit de mond of de neus komen van iemand anders en je die gaat inademen, benadrukt Van Ranst. “Ons zorgen maken over toetsenborden of deurklinken heeft weinig zin, want je kan die niet altijd ontsmetten. Wat daartegen wel kan helpen, is handen wassen."

12

Het coronavirus wordt vooral verspreid door menselijk contact. Als je niet meer met cash geld betaalt, is er geen rechtstreeks contact meer tussen kassamedewerkers en de klanten. Als je betaalt met de kaart raak je wel het automaatje aan, maar het virus overleeft niet lang op oppervlakten. Je raakt wel best zo weinig mogelijk je gezicht aan en wast meteen na het winkelen best je handen.

13

“Ja. Seks heeft nu eenmaal te maken met heel nauw lichamelijk contact. Het is het soort lichamelijk contact waarmee je een heleboel virussen kan overdragen, dus ook dit nieuw coronavirus”, zegt infectiologe Erika Vlieghe.

Viroloog Steven Van Gucht, voorzitter van het wetenschappelijk comité rond het coronavirus, vult aan: “Als je seks hebt met iemand die besmet is, dan is de kans groot dat je zelf ook besmet geraakt. Seks draait rond intimiteit en als je kust, kan het virus overgedragen worden via de mond. Niet de seks zelf is gevaarlijk, wel het kussen. Er zijn bijvoorbeeld geen aanwijzingen dat het coronavirus wordt overgedragen via sperma."

14

Voor COVID-19 zien we dat mannen iets kwetsbaarder zijn dan vrouwen, en dat de 70- en 80-plussers de grootste risicogroep vormen, samen met mensen die dus al andere onderliggende aandoeningen hebben zoals hart- en vaatziekten, astma, hoge bloeddruk of kanker. Groepen die beide factoren combineren, lopen een extra verhoogd risico. Maar we moeten ook benadrukken dat het niet is omdat je bijvoorbeeld ouder bent dan 80, je ook aan het virus zou overlijden als je besmet raakt. Het relatieve sterftecijfer ligt daar hoger, maar ook binnen die groep genezen er nog altijd meer mensen dan dat er aan het virus sterven.

15

De kans dat je het coronavirus krijgt, is even groot als de kans dat iemand anders het krijgt. Maar als twintiger, dertiger of veertiger is de kans wel kleiner dat je daardoor in het ziekenhuis belandt en nare dingen gaat meemaken. Andere groepen in onze samenleving, mensen met een verzwakte gezondheid of oudere mensen, hebben meer kans om in het ziekenhuis opgenomen te worden en zelfs te sterven aan de gevolgen van het coronavirus. Daarom roept de overheid massaal op om ook als jonge twintiger, dertiger of veertiger de maatregelen strikt op te volgen, zodat deze risicogroepen zo min mogelijk besmet kunnen worden.

Toch kunnen ook jongere gezonde mensen hard getroffen worden door het nieuwe coronavirus. Daarvoor waarschuwt spoedarts Ignace Demeyer van het OLV-ziekenhuis in Aalst. De longscans van patiënten die op zijn dienst binnenkomen, zijn "ronduit angstaanjagend", zegt hij in ‘Terzake’. "We zien mensen met een blanco medische voorgeschiedenis die zeer zwaar ziek zijn. Het gaat ook niet alleen om oudere generaties. Ze hebben allemaal dezelfde klachten. Ze zijn een week ziek geweest, grieperig thuis gebleven. De griepaanval is voorbij, denken ze. Twee dagen voelen ze zich prima. En dan komen ze zich aanmelden met klachten van een droge kuchhoest en kortademigheid. Wanneer we dan het gehalte van zuurstof in hun bloed meten, zien we dat die heel laag is voor hun leeftijd."

Op de scans van de longen van sommige coronapatiënten ziet dokter Demeyer longblaasjes die tot 80 à 90 procent gevuld zijn met ontstekingsvocht. “Die mensen kunnen uiteraard nog genezen, maar het is wel een levensbedreigende situatie. En het zijn mensen die niet roken, ze hebben geen andere aandoening zoals suikerziekte of hartfalen. Het zijn sportieve jonge mensen."

Viroloog Steven Van Gucht deelt die bezorgdheid. "Dat is een van de redenen waarom we aan de overheid aangeraden hebben om die drastische maatregelen in het leven te roepen en waarom we vragen dat iedereen die strikt opvolgt." Dat sommige jongeren alsnog de ernst niet in zien en fuiven organiseren of op weekend gaan, noemt dokter Demeyer "absoluut onverantwoord gedrag".

16

Oudere mensen of mensen met een verzwakte gezondheid behoren tot de risicogroep omdat ze minder weerstand kunnen bieden tegen de symptomen van het coronavirus. Natuurlijk zijn er verschillen tussen een zestiger met een goede gezondheid en een tachtiger met een aantal onderliggende gezondheidsproblemen. Maar tot welke leeftijdsgroep je ook behoort, belangrijk is altijd dat je je aan de maatregelen van de overheid houdt. Was je handen regelmatig, houd afstand van andere mensen en blijf thuis als je symptomen krijgt.

17

"De risicopatiënten voor het nieuwe coronavirus zijn dezelfde als bij griep: oudere mensen en mensen die in mindere conditie zijn door een ouder wordend immuunsysteem. Daarnaast zijn ook mensen met onderliggende aandoeningen risicopatiënten: dat zijn mensen die al ziek zijn door andere redenen. Hartpatiënten, nierziekten, leverziekten... Eigenlijk gelijk welke aandoening waarvoor men pillen neemt, zal jou tot een hogere risicocategorie laten behoren. Dat is zowel zo voor de gewone griep als voor het nieuwe coronavirus", zegt Marc Van Ranst.

18

“Dit is een kwetsbare groep die aangroeit. We zien steeds meer specifieke medicatie tegen een groot gamma van aandoeningen, gaande van diabetes over kankers tot reuma of multiple sclerose. Die mensen moeten doen wat ze altijd doen, met name het advies van hun behandelende arts opvolgen, alles zelf heel goed monitoren en de hoekstenen van een basisgezondheid verzekeren. Zij moeten uiteraard extra opletten om contact te vermijden met mogelijke coronapatiënten, en kunnen heel laagdrempelig hun arts waarschuwen als ze denken dat er iets is.”

19

"Het gaat weinig uitmaken”, zegt Marc Van Ranst. Wat we wel zien, is dat mensen die heel erg ziek zijn door coronavirussen, vaak ook nog een of twee andere virussen in hun lichaam hebben zitten. Het is alsof ons lichaam een van de virussen prima aankan maar wanneer er een tweede of derde bij komt -maar dan echt wel tegelijkertijd- wordt het moeilijker en ziet men ernstigere gevolgen. Om je weerstand te verhogen kan je heel gewone dingen doen: voldoende bewegen, rusten en normale voeding. Dat zorgt ervoor dat je immuunsysteem tiptop in orde is en dan zal je ook minder gewone verkoudheden krijgen."

20

In tegenstelling tot wat eerder werd gedacht, zijn zwangere vrouwen en baby’s jonger dan zes maanden niet langer een risicogroep. Dat blijkt uit de recentste update van de procedures voor ziekenhuizen en artsen van Sciensano, het federale onderzoekscentrum voor volksgezondheid.

21

Zwangere vrouwen worden onder eender welke omstandigheid strikt opgevolgd, zegt de Vlaamse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (VVOG). Je zal nog steeds kunnen bevallen in een ziekenhuis. Wel is je ziekenhuisverblijf zo kort mogelijk en ga je best na één dag naar huis. Je partner mag bij de bevalling aanwezig zijn en krijgt hierna de keuze: ofwel blijft hij of zij slapen en permanent in de kamer, ofwel gaat hij of zij naar huis, maar mag hij/zij niet meer op bezoek komen tot je naar huis gaat. Familiebezoek is niet meer toegestaan.

22

De Vlaamse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologen (VVOG) raadt aan dat je dit best overloopt met de arts van de instelling waar je wenst te bevallen, of met je gynaecoloog of vroedvrouw. Er is voorlopig alleszins geen aanwijzing dat het coronavirus via moedermelk wordt overgedragen. Tenzij je ernstig ziek bent, blijft borstvoeding dan ook mogelijk en zelfs aan te raden. De voordelen van borstvoeding zijn volgens het VVOG belangrijker dan de mogelijke risico’s van een overdracht van het virus. Ben je nog besmet, was dan je handen grondig voor je je baby, afkolfmachine of flesjes aanraakt. Draag ook een mondmasker tijdens het voeden, en volg de instructies voor het correct reinigen van de kolfmachine na elk gebruik. Voel je je niet zeker of ben je ernstig ziek, dan kan je overwegen om iemand te vragen afgekolfde melk toe te dienen.

23

Erika Vlieghe wijst er op dat roken een groot gezondheidsprobleem is dat ook echt de gezondheid ondermijnt. “Een aantal virale aandoeningen komen vaker voor bij rokers. Het is misschien een goede gelegenheid om te denken: zou ik niet eens stoppen met roken? Zeker zware rokers of mensen die al langer roken, hebben al meer risico op chronische bronchitis of chronische vervorming in de longen. Dat soort longen is heel kwetsbaar, kan sneller gaan ontsteken en dat kan langer duren, omdat de lokale weerstand lager is. Net zoals bij andere virale ziektes vermoeden we dat roken een verzwarende omstandigheid kan zijn.”

24

Als je hooikoorts hebt, zal je meer niezen dan iemand anders. Het is dus extra belangrijk om de maatregelen rond hygiëne nauwgezet te volgen. Of je een risicopatiënt bent als je besmet raakt met het coronavirus vraag je best aan je arts, hij of zij kent jouw situatie het best.

25

In Frankrijk werd het gebruik van ibuprofen afgeraden omdat deze pijnstiller het coronavirus zou versterken. Volgens de Belgische Apothekersbond is momenteel niet bevestigd dat geneesmiddelen met ibuprofen, zoals Brufen of Nurofen, de voortgang van het coronavirus bevorderen. Toch raden zij uit voorzorg aan om je voorlopig te beperken tot paracetamol, zoals Dafalgan of Perdolan. Deze medicatie is geschikt om een aantal symptomen van het coronavirus, zoals koorts of pijn, te behandelen. Onderhoudsbehandelingen waarvoor je bijvoorbeeld ontstekingsremmers of bloeddrukmedicatie neemt, kan je volgens de Apothekersbond verderzetten. Neem bij twijfel zeker contact op met je huisarts.

26

Officieel duurt de incubatietijd – de tijd tussen de besmetting en de eerste symptomen – 5,2 dagen. In de praktijk ligt dit vaak tussen 2 en 12 dagen.

In principe ben je genezen verklaard nadat je twee opeenvolgende keren negatief hebt getest, maar zo’n testen worden momenteel niet uitgevoerd. Je wordt 7 dagen na het vertonen van die eerste symptomen als genezen beschouwd, tenzij je op dat moment nog steeds ergens last van hebt. Je kan het virus tot 12 dagen uitscheiden.

27

Volgens viroloog Marc Van Ranst is het coronavirus vergelijkbaar met andere virussen, zoals griep. “Wanneer je dit jaar griep gehad hebt, dan zul je volgend jaar - wanneer je hetzelfde virus tegenkomt - nog wel beschermd zijn. Het jaar daarna wellicht ook nog, maar vanaf dan ben je opnieuw vatbaar. Je blijft ook vatbaar voor varianten op het virus."

"Als het virus straks verdwijnt, zal het meer dan waarschijnlijk terugkomen", zegt Van Ranst. "Deze virussen zijn notoir seizoensgebonden. Dat betekent dat ze elk jaar op hetzelfde moment weer opduiken. We zien dat ook met de vier andere coronavirussen, die veeleer verkoudheden veroorzaken. We zullen dan opnieuw de tijd moeten rekken tot er een vaccin komt, zodat het behapbaar blijft voor de ziekenhuizen." Volgens Van Ranst zal er wellicht pas ten vroegste over een jaar een vaccin zijn. Pas dan is er een echte oplossing.

28

"Virussen muteren (veranderen, red.) de hele tijd, zo passen zij zich aan. Maar dat aanpassen is nooit -of dat zou bijzonder dom zijn- om gevaarlijker te worden. Virussen leren om met ons overeen te komen. Het zijn de "pubertjes" onder de virussen die ons ziek maken, die hebben nog niet geleerd om met de mens samen te leven. Voor een virus is het namelijk een ramp dat een gastheer doodgaat. De kans dat een virus dus dodelijker wordt, is klein", legt Marc Van Ranst uit.

29

"De risicogroepen en de symptomen zijn bij de gewone griep en het nieuwe coronavirus hetzelfde. Er zijn wel een aantal belangrijke verschillen: het nieuwe coronavirus is iets besmettelijker dan de gewone griep. Is het ook dodelijker? Het eerlijke antwoord is dat we dat nog niet weten, want een heel aantal mensen zijn nog niet genezen en we weten niet hoeveel mensen besmet zijn en geen symptomen hebben gekregen. Als we kijken naar de cijfers die we momenteel hebben, hebben we wel de indruk dat het nieuwe coronavirus iets dodelijker is dan griep. Voor griep hebben we ook een vaccin en antivirale middelen en dat hebben we nog niet voor het nieuwe coronavirus. Verschillend is ook dat niemand antistoffen heeft voor het nieuwe coronavirus."

30

Alleen wie met ernstige luchtwegklachten moet worden opgenomen, zal nog getest worden op COVID-19. Daarnaast wordt zorgpersoneel, zoals artsen en verpleegkundigen, prioritair getest als ze luchtwegklachten vertonen. Zo kunnen ze bij een negatieve test snel terug worden ingeschakeld. Mensen met luchtweginfecties voor wie een ziekenhuisopname niet nodig is, worden niet meer getest. Bij hen gaat de huisarts ervan uit dat ze COVID-19 hebben. De arts geeft dan instructies om thuisisolatie toe te passen.

31

Er is nog geen vaccin voor het nieuwe coronavirus. Het virus is te nieuw waardoor er nog geen vaccin voor is ontwikkeld. Het zal snel anderhalf jaar duren vooraleer een vaccin getest is én op grote schaal kan worden geproduceerd en verdeeld.

Waar het virus heerst worden momenteel anti-virale middelen getest. Er zijn verschillende kandidaat-medicijnen die waarschijnlijk een werking gaan hebben, maar het gaat even duren om dat uit te zoeken. Bestaande medicatie kan werken in sommige gevallen, ook dat wordt nu getest.

32

"Een vaccin wordt door de mensen gezien als de oplossing en daarom zijn ze ongeduldig. Het ontwikkelen gaat nog wel vlot, maar dan komen de moeilijke stappen: we moeten het vaccin testen om te weten of het antilichamen opwekt en dan moeten we ook nog kijken of het veilig is. En dan komt nog de meest vertragende stap: het vaccin moet nog geproduceerd worden, niet in honderden of duizend dosissen, want dat kan iedereen doen, maar in miljoenen, wie weet zelfs een miljard dosissen. Daar zijn op dit moment geen fabrieken voor, je moet die gaan bouwen of je moet andere lijnen afsluiten. Zelfs wanneer iedereen zijn best doet, spreek je voor de ontwikkeling van een vaccin toch nog over 18 maanden,” schetst Marc Van Ranst.

33

Zelfgemaakte maskers kunnen zeker nuttig zijn in de strijd tegen de verspreiding van het coronavirus. Vooral dokters, verplegers en ander zorgpersoneel hebben zo’n maskers op dit moment erg nodig. Zij staan in nauw contact met patiënten die besmet zijn met het coronavirus. In verschillende ziekenhuizen en artsenpraktijken dreigt er een tekort van mondmaskers te komen. Daarom roepen verschillende ziekenhuizen en artsen, waaronder viroloog Marc Van Ranst, op om mondmaskers binnen te brengen. Je kan zelf je steentje bijdragen door eigen gekochte mondmaskers binnen te brengen bij de balie van een ziekenhuis, of er zelf thuis te maken.

Professor voor infectiepreventie Isabel Leroux van het Universitair Ziekenhuis in Gent zegt dat je dat best wel eerst gaat melden. “Als je zelf mondmaskers wil maken, dan moet je gaan praten met het ziekenhuis of de praktijk voor wie je dit wil doen. Zij kunnen ook tips geven om het juiste masker in het juiste materiaal te maken". Zo kan je de maskers het best maken van dubbel katoen. “Die stof is belangrijk want die kan je op heel hoge temperaturen wassen. Wat dan weer niet het geval is voor elastieken. Je kan beter lintjes gebruiken in plaats van elastiekjes.”

Als je zelf aan de slag wil, weet dan dat je de maskers niet zelf moet desinfecteren. Maskers die binnengebracht worden zullen sowieso eerst op een binnendienst van het ziekenhuis gesteriliseerd worden. Zo zijn ze zeker veilig om te gebruiken.

34

Er is op dit moment geen bewijs dat het coronavirus zal vertragen of verdwijnen door het lenteweer. Als we de vergelijking maken met andere coronavirussen is het mogelijk dat ook het nieuwe virus seizoensgebonden is en dat de lente de verspreiding zal afremmen door de hogere temperaturen en het UV-licht. Na enkele maanden kan het virus wel terugkomen, maar het is te vroeg om het patroon van dit virus te kennen.

35

"Dat zijn complottheorieën en het is gevaarlijk om die te verspreiden: dit maakt mensen bang en daar is geen enkele basis voor", zegt Marc Van Ranst.

36

Voor heel veel mensen is het nieuwe coronavirus inderdaad niet zo gevaarlijk, maar voor een kleine groep mensen kan het wel heel gevaarlijk zijn. De overheid vraagt daarom dat iedereen maatregelen neemt om de risico’s voor deze kleine groep mensen zoveel mogelijk te beperken. Onze ziekenhuizen en zorginstellingen moeten bovendien het werk ook allemaal kunnen blijven dragen en er moeten genoeg plaatsen zijn om zieke mensen op te vangen. Het is daarom belangrijk dat we allemaal ons steentje bijdragen om het aantal nieuwe besmettingen tot een minimum te beperken.

37

Volgens viroloog Steven Van Gucht hebben we een tijdlang problemen gehad met de aanvoer van testen, waardoor de middelen beperkt zijn. Collega-viroloog Marc Van Ranst bevestigt: “In het begin waren er onvoldoende toestellen en was er onvoldoende personeel, maar dat was vlug opgelost. Dan waren er onvoldoende reagentia (chemische producten, red). Dat raakt nu stilaan opgelost, maar er is alweer een probleem: ook het afnamemateriaal, de speciale wissertjes die diep in de neus gestoken worden om stalen af te nemen, zijn niet oneindig beschikbaar."

Volgens minister Philippe De Backer (Open VLD) heeft de federale regering intussen een taskforce opgericht om het aantal coronatesten in ons land te kunnen verhogen. "We doen er nu ruim 2.000 per dag, maar moeten dringend meer gaan testen. Alleen zo kunnen we zien of de curve van het aantal besmettingen ook echt afzwakt", zegt minister De Backer. "Ik hoop dat we de komende dagen snel naar een veelvoud aan testen kunnen gaan. Ettelijke duizenden per dag. Daarvoor ben ik in constant overleg met universiteiten, biotech- en farmabedrijven op zoek naar extra laboratoriums om die testen te doen."

38

Volgens viroloog Steven Van Gucht is de kans dat het coronavirus verspreid wordt via voeding heel klein. “Het virus wordt vooral overgedragen via speekseldruppeltjes of rechtstreeks contact met de handen. Dat neemt niet weg dat je goed moet letten op de basishygiëne als je naar de supermarkt gaat. Was je handen op voorhand en raak alleen maar eten aan dat je effectief koopt. ”

39

Vlaams minister van Welzijn Wouter Beke (CD&V) benadrukt dat dit een belangrijke bekommernis is. “Je kan wel een woonzorgcentrum sluiten of je kan wel zeggen tegen de gezinnen: ‘blijf thuis’. Maar dat heeft natuurlijk een impact op ons psychologisch welzijn.” Minister Beke beklemtoont dat er de komende periode hard ingezet zal worden op het helpen van psychisch kwetsbare personen, “want die zorgvragen zijn er en die moeten ook op een juiste manier gekanaliseerd worden om erger te voorkomen.”

Het is daarom dat de overheid samenwerkt met een aantal organisaties. Jongeren die psychologisch kwetsbaar zijn, kunnen bijvoorbeeld terecht bij de jongerenhulplijn Awel (https://awel.be of op het telefoonnummer 102). Minister Beke: “We werken ook samen met Tele-Onthaal (telefoonnummer 106). Zij zijn ter beschikking om zoveel mogelijk hulpvragen online of telefonisch te beantwoorden. En ook bij het Rode Kruis kan je terecht met vragen.”

Meest gelezen