Check: Hoeveel vluchtelingen en migranten zitten er nu echt aan de grens tussen Turkije en Griekenland?

Vandaag bezoekt Charles Michel als president van de Europese Raad de grens tussen Griekenland en Turkije. Die grens is de frontlijn geworden in een propagandaoorlog tussen Griekenland en Turkije. Beide landen goochelen met cijfers over het aantal vluchtelingen dat daar bivakkeert. Maar welk cijfer klopt nu? En waarom circuleren er zo veel verschillende?

Eerst even kort wat voorafging: in de Syrische provincie Idlib is de Syrische president Bashar al-Assad met Russische steun een offensief begonnen tegen het laatste bolwerk van verzet. De Turkse president Recep Tayyip Erdogan vreest dat dat offensief een nieuwe vluchtelingenstroom op gang zal brengen naar zijn land, dat volgens de VN al meer dan 3,6 miljoen Syriërs opvangt. Daarop kondigde de Turkse regering aan dat het land vluchtelingen en migranten die naar Europa willen reizen, niet meer zou tegenhouden. 

Alleen: Turkije en Griekenland verspreiden compleet verschillende cijfers over het aantal vluchtelingen en migranten aan de grens. Volgens Turkije zijn het er maar liefst tien keer meer dan volgens Griekenland.

Met hoeveel zijn ze daar nu echt?

Zondagavond tweette de Turkse minister van Binnenlandse Zaken dat er 100.557 vluchtelingen en migranten op weg waren naar de grens, een stijging van 24.000 op amper één dag (volgens diezelfde minister).

(Lees voort onder de tweets)

Gisteren noemde de Turkse president Erdogan nog hogere cijfers: hij had het over honderdduizenden op weg naar Europa. “Dat cijfer zal binnenkort in de miljoenen lopen”, citeert het gereputeerde magazine Foreign Policy, dat gaat over buitenlandse politiek, hem.

Het Griekse ministerie van Buitenlandse Zaken noemde die cijfers zondag “vals en misleidend”, en een Turkse “desinformatiecampagne”. Griekenland stelde dat er van zaterdagochtend tot zondagmiddag “slechts” 10.000 mensen geweerd werden aan de grens. Een tiende van wat Turkije op dat moment beweerde, dus. Maandag lag dat cijfer wel al heel wat hoger: 24.000.

Schattingen van het IOM, het migratieorgaan van de VN, lagen dit weekend in de lijn van de Griekse: “meer dan 13.000”. IOM-personeel is in de regio aanwezig en deelt er o.a. voedsel en basishulp uit aan de vluchtelingen en migranten.

“De cijfers die Turkije geeft, zijn zeker overdreven”, bevestigt VRT-journalist Mieke Strynckx, die 200 kilometer langs de Turks-Syrische grens reed. Ze voegt eraan toe dat de cijfers van de VN intussen ook wat naar boven bijgesteld moeten worden. “We hebben sindsdien nog veel mensen zien aankomen.” 

Heeft de Griekse politie echt een vluchteling doodgeschoten?

De propagandaoorlog gaat intussen verder dan wat gegoochel met cijfers. Zo werd gisteren op Twitter een filmpje verspreid waarin een Syrische vluchteling te zien zou zijn die doodgeschoten zou zijn door de Griekse grenspolitie. (Opgelet: dit zijn harde beelden.)

De Griekse regering zegt bij monde van de regeringswoordvoerder Stelios Petsas dat het om “fake news” gaat. 

Maar dat was buiten de gereputeerde journaliste Jenan Moussa gerekend. Zij heeft veel terreinervaring in o.a. de oorlog tegen terreurgroep IS. Ze kon de dode man identificeren als Mohammed al-Arab, een 22-jarige Syriër uit Aleppo. Moussa slaagde erin de moeder van al-Arab te spreken.

Channel 4-journalist Paraic O’Brien kon spreken met een man die naar eigen zeggen het incident van dichtbij heeft meegemaakt. “[Mohammed al-Arab] riep 'Ik wil binnen, ik wil vrijheid!' terwijl hij een grenswachter naderde. Op 40 meter van de afsluiting werd hij in zijn hals geraakt door een kogel. Hij is dood neergevallen.” 

Forensic Architecture, een Brits onderzoeksteam van de Universiteit van Londen, deed een analyse over het incident op basis van beschikbare videobeelden en satellietfoto's van de omgeving. Zo vonden de onderzoekers de exacte locatie waar het incident plaatsvond. Hun conclusie is dat het incident wel degelijk gebeurde ergens aan de grens tussen Griekenland en Turkije. 

Verschillende bronnen bevestigen dus het verhaal, ongeacht wat de Griekse regering beweert.

Propagandaoorlog, ook op sociale media

Aan de Turks-Griekse grens wordt een politieke propagandaoorlog uitgevochten. Daarbij stuurt Turkije sterk overdreven cijfers de wereld in van het aantal vluchtelingen en migranten dat op weg is naar Europa.

Dat Turkije vluchtelingen en migranten gebruikt om de Europese Unie of individuele landen onder druk te zetten, is niet eens zo nieuw. In 2016 dreigde Erdogan er bijvoorbeeld mee “de grenspoorten open te zetten” toen de EU het toetredingsproces van Turkije voorlopig opschortte. En in 2017 dreigde de Turkse minister van Binnenlandse Zaken ermee 15.000 vluchtelingen per maand naar Europa te sturen, toen Nederland en Duitsland bezwaar maakten tegen Turkse politieke events op hun grondgebied ten voordele van Erdogan.

Deze keer vraagt Erdogan aan Europa dat “de lasten van de vluchtelingencrisis eerlijker verdeeld worden”. Op de achtergrond speelt bovendien het militaire treffen tussen Turkije en Syrië (en diens bondgenoot Rusland), waar Turkije op meer steun van de NAVO hoopt.

Maar ook Griekenland verspreidt dus desinformatie. Het probeert het verhaal te ontkrachten van een Syrische vluchteling die volgens verschillende goede bronnen neergeschoten is door Griekse grenswachten. Net als Turkije hoopt ook Griekenland op meer Europese steun.

Stoot je op sociale media op nieuws over de vluchtelingen en migranten aan de Turks-Griekse grens? Vraag je dan altijd af wie die informatie de wereld ingestuurd heeft en wat hij of zij daarmee te winnen heeft.

Meest gelezen