Deze gondeliers in Venetië hebben alvast geen toeristen om rond te varen.
Copyright 2020 The Associated Press. All rights reserved.

Waarom het coronavirus op geen slechter moment kon komen voor de Italiaanse economie

Het nieuwe coronavirus heeft in Europa (voorlopig) vooral Italië getroffen, na Duitsland en Frankrijk de derde economie van de Europese Unie en de eurozone. Probleem is dat Italië ook voor het virus toesloeg, economisch al zwaar ziek was en dat kan nu enkel nog erger worden. Een recessie lijkt zo goed als zeker, maar Europa lijkt begrip te hebben voor de financiële problemen van Italië.

Sinds het virus vorige maand toesloeg, zijn er in Italië nu al 366 mensen gestorven. Het aantal besmettingen loopt in de duizenden. Op China na zijn er nergens ter wereld zo veel mensen gestorven door het coronavirus. Los van het menselijk leed, heeft de ziekte Covid-19 een sterke impact op de Italiaanse economie en die deed het toch al niet zo geweldig. Het in quarantaine plaatsen van Lombardije en andere provincies in het noorden -de economische motor van het land- zal malaise enkel nog groter maken. 

Het skiseizoen is dan wel grotendeels ontsnapt aan Covid-19, het cultureel toerisme in Italië deelt uiteraard als eerste in de klappen. Of heeft u nu misschien zin in een citytrip naar Milaan of Firenze? Lege terrassen, verlaten pleinen, schaarse toeristen met mondmaskers en gesloten musea nodigen niet meteen uit. Dat kan bovendien structureler worden als het virus langer blijft woeden en toeristen hun geplande vakantie dit jaar (of zelfs later) elders gaan boeken.

Dat tast dan weer de luchtvaartsector aan, nu veel vluchten geschrapt worden. Alitalia, de Italiaanse "flag carrier", kwakkelt al jaren van de ene crisis naar het andere reddingsplan en dit zou mogelijk het nekschot kunnen worden voor dit Italiaanse icoon. (Lees verder onder de foto).

Lege terrasjes in Milaan zijn een graadmeter van de economische (in)activiteit.
Copyright 2020 The Associated Press. All rights reserved.

Virus treft vooral "economische steunpilaar"

Bovendien heeft het virus vooral toegeslagen in het industriële en financiële hart van Italië, het meest van al nog in Lombardije (met de financiële hoofdstad Milaan), maar ook in Veneto, Piëmont, Emilia Romagna (met Bologna) en Toscane (met Firenze). Lombardije alleen al is goed voor meer dan 20 procent van het bruto binnenlands product van Italië en het is tegelijk de regio met de meeste besmettingen.

Het  zijn net die gebieden waar de industrie, financiën en dienstensector in Italië gelegen is. Met die quarantaine schakelt de Italiaanse economie fors terug naar de laagste versnelling.

De index van de beurs van Milaan is sinds februari bijna elke dag in vrije val. Het sluiten van scholen heeft indirect een impact op de economie (wie van de werkende ouders blijft er thuis?) en veel fabrieken zijn voor onderdelen afhankelijk van Chinese toeleveranciers die gesloten zijn. Ook de belangrijke modesector van Milaan dreigt te incasseren. Zo heeft Giorgio Armani de jaarlijkse modeshow zonder publiek moeten uitvoeren. (Lees verder onder de foto).

AP2008

Met een economische groei van 0,2 procent vorig jaar, een overheidsschuld van 135 procent van het bruto binnenlands product (enkel Griekenland doet in de EU slechter) en een jeugdwerkloosheid van bijna 29 procent (enkel slechter in Spanje en Griekenland) was Italië ook voor het coronavirus het grootste probleem in de eurozone

Het "zieke broertje" in de eurozone

De Italiaanse economie kent al decennialang structurele problemen en de politiek heeft daar nooit antwoorden op gevonden. De productiviteit is erg laag en de economie is nu even groot als 15 jaar geleden. Die is zelfs kleiner dan in 2007, wat wil zeggen dat Italië de financiële crisis van toen nooit echt te boven is gekomen. Bedrijven werven door de strakke arbeidswetgeving ook nauwelijks mensen aan, wat de hoge jeugdwerkloosheid verklaart. (Lees verder onder de foto).

Monte di Paschi di Siena, de derde bank van Italië en de oudste in Europa, werd op het nippertje gered.
Copyright 2016 The Associated Press. All rights reserved. This material may not be published, broadcast, rewritten or redistribu

De schuldenlast is ondertussen opgelopen tot 135 procent van het bbp en opeenvolgende regeringen in Rome hadden het daarover aan de stok met de Europese Commissie die de Italiaanse begrotingsovertredingen beu is. Veel van die schuld zit bij Italiaanse banken, die op zich al lood in de vleugels hebben. De voorbije jaren moesten een aantal banken de deuren sluiten, overgenomen worden of met staatssteun gestut worden (bv. Monte Paschi di Siena). De ervaring van 2008 heeft geleerd dat als er banken beginnen te wankelen, de overheid nog verder in de problemen komt en de rente op staatspapier erg snel kan stijgen. Met grote schulden zoals Italië is dat dan een erg groot probleem en is een bankroet niet uitgesloten.

EU: "Wij willen flexibel zijn"

De coronacrisis had dus op geen slechter ogenblik kunnen komen voor Italië, maar opeenvolgende regeringen hebben daar weinig aan gedaan. Italië is de derde economie van de EU en de eurozone en kan dus niet zo makkelijk onder druk worden gezet om te hervormen zoals Griekenland, Portugal of Ierland eerder. De vrijwel permanente politieke instabiliteit in Rome maakt echt hervormen moeilijk. 

Onze economie die voor het virus al op de rand van een recessie stond, heeft een shocktherapie nodig

Premier Giuseppe Conte

Premier Giuseppe Conte en zijn regering hebben nu echter de prioriteit gegeven aan de strijd tegen het coronavirus en de economische gevolgen daarvan. Conte heeft een noodplan van 7,5 miljard euro op tafel, niet enkel om de gezondheidssector op te krikken, maar ook om Italiaanse bedrijven - en dan vooral de kmo's - te behoeden voor de "deep impact" van de crisis. Dat kan een stimulans voor de economie worden die Italië in feite al lang nodig had en nu meer dan ooit. (Lees verder onder de foto).

Premier Conte wil vooral voorkomen dat het vertrouwen in de Italiaanse economie onderuit gaat.
Copyright 2019 The Associated Press. All rights reserved.

 De Europese Commissie heeft laten weten dat ze dat Italiaanse noodplan niet beschouwen als onderdeel van de begroting; met andere woorden Rome niet op de vingers getikt zal worden als het tekort verder oploopt. Het helpt ook dat de voormalige centrumlinkse premier van Italië Paolo Gentiloni nu de sleutelpost van EU-commissaris voor Economie in handen heeft. Europa en de euro kunnen zich geen Italiaanse financiële crisis veroorloven en een "Grieks dwangbuisscenario" is hier geen optie. 

Politiek ligt het probleem echter vooral in Duitsland, overigens ook al met meer dan duizend besmettingen. Tijdens de eurocrisis kreeg bondskanselier Angela Merkel haar landgenoten met moeite zover dat ze de Grieken, Ieren, Portugezen en Spanjaarden wilden helpen. Merkel gaat nu stilaan richting exit en achter haar is de strijd om haar opvolging uitgebarsten. Geen van de kandidaten staat te trappelen om Italië met een groot - vooral Duits - hulppakket te plezieren. Kortom: zelfs als het zwaartepunt van het coronavirus in Italië blijft, dan is dat vooral ook een Europees (en dus ons) probleem.

Bekijk het verslag over het coronavirus in Italië uit "Het Journaal" hier:

Video player inladen...

Meest gelezen