Newtons eigen exemplaar van de eerste editie van de 'Principia Mathematica' met handgeschreven verbeteringen voor de tweede druk.
© Andrew Dunn/Wikimedia Commons/CC BY-SA 2.0

Zeldzame eerste editie van werk van Isaac Newton uit 17e eeuw ontdekt in bibliotheek op Corsica

Op het Franse eiland Corsica is een zeer zeldzaam werk van Isaac Newton ontdekt in een openbare bibliotheek. Het gaat om een eerste druk van de Latijnse uitgave van de 'Philosophiae naturalis principia mathematica', waarin de beroemde Engelse natuurkundige onder meer zijn drie bewegingswetten uiteenzet. Het boek werd ontdekt door de conservatrice van de bibliotheek ergens op de hoogste schappen.

Het was Vannina Schirinsky-Schikhmatoff, het hoofd conservering en restauratie bij de Fesch erfgoedbibliotheek in Ajaccio, die het werk ontdekte. Ze kwam op het spoor van het boek uit de 17e eeuw toen ze een index van de werken bestudeerde van Lucien Bonaparte, de stichter van de bibliotheek en een broer van Napoleon. 

"Toen ik onderzoek aan het doen was naar een lijst van het fonds Lucien Bonaparte, zag ik dat er een Newton in zat. Het was de datum die mijn aandacht trok, aangezien het boek was uitgegeven tijdens het leven van Newton", zo zei Schirinsky-Schikhmatoff aan het Franse persbureau AFP. 

"Na een hele zoektocht heb ik dan de 'heilige graal' gevonden in de patrimoniale zaal, verloren in de hoogte, verborgen. De buitenkant is een beetje beschadigd maar van binnen is het in een uitstekende staat. Dit werk is de hoeksteen van de moderne wiskunde", zo zei ze. 

"Door opzoekingen te doen, werd ik me ervan bewust dat het gaat om een werk waarvoor men zou vechten. Er bestaan 400 exemplaren van in het Engels en 80 in het Latijn. Een uitgave in het Latijn is enkele jaren geleden verkocht op een veilig van Christie's voor 3,7 miljoen dollar, en het is wel degelijk die uitgave die zich in de bibliotheek van Ajaccio bevindt", voegde Schirinsky-Schikhmatoff er nog aan toe. Die eerste editie werd in 2016 in New York verkocht aan een onbekende koper.

Het exemplaar van Newton zelf van de eerste druk van de' Principia', met tal van verbeteringen en aanvullingen voor de tweede druk.

Zeer belangrijk werk

De Latijnse tekst van de 'Principia', zoals het werk vaak genoemd wordt, werd voor het eerst gepubliceerd door Newton in 1687. 

In het werk, dat uit drie 'boeken' bestaat, zet hij zijn drie bewegingswetten uiteen, die de grondslag vormen van de klassieke mechanica, de 'gravitatiewet van Newton', die de aantrekking tussen voorwerpen door de zwaartekracht beschrijft en toont hij dat aan de wetten van Keppler in verband met de banen en de bewegingen van de planeten, die Keppler empirisch - uit waarnemingen - had verkregen, te verklaren waren door zijn eigen bewegingswetten en gravitatiewet. 

De 'Principia' wordt beschouwd als een van de belangrijkste boeken uit de geschiedenis van de wetenschap. 

Nadat hij de eerste druk verbeterd had en voorzien van aantekeningen, publiceerde Newton een tweede druk in 1713 en een derde in 1726. Van die laatste editie zijn ook twee volledige vertalingen in het Engels verschenen, een in 1729 en een in 1999. Er bestaat ook een Franse vertaling en een uitgave in het Latijn met uitgebreide annotaties, opmerkingen en verklaringen.  

Conservatrice Vannina Schirinsky-Schikhmatoff, die het werk van Newton op de hoogste schappen van de bibliotheek vond.

'Thesaurus Hyeroglyphicorum'

Schirinsky-Schikhmatoff is overigens niet aan haar proefstuk toe wat het terugvinden van zeldzame boeken betreft. 

Zo lag ze eerder al aan de basis van de ontdekking van de 'Thesaurus Hyeroglyphicorum' (verzamelwerk van de hiërogliefen), een egyptologisch werk dat dateert uit 1610, meer dan 200 jaar voor de Franse filoloog Jean-François Champollion delen van de hiërogliefen op de steen van Rosetta ontcijferde. Dat werk werd eerder toevallig gevonden in de reserve van de bibliotheek tussen een verzameling teksten in het Corsicaans en een schelmenroman.

De 'Thesaurus Hyeroglyphicum' wordt beschouwd als het eerste egyptologische boek uit de geschiedenis en er bestaan slechts acht exemplaren van op heel de wereld. Na restauratie is er voor dit jaar een tentoonstelling gepland rond het boek in het Fesch-museum in Ajaccio. 

Die beide ontdekkingen geven aan de bibliotheek in Ajaccio een "nationale uitstraling" zei Schirinsky-Schikhmatoff, die echter niet lang meer zal kunnen genieten van die uitstraling. Half februari heeft ze immers aangekondigd dat ze opstapt omdat ze onenigheid heeft met het gemeentebestuur over de conservering van de werken in de bibliotheek en de staat van het gebouw zelf. 

Bron: Agence France-Presse (AFP).

Meest gelezen