Een warmtefoto van een hond bij een omgevingstemperatuur van 27°. De donkere neus is duidelijk kouder, zo'n 22°, de witte tong is warm.
Anna Bálint et al., Scientific Reports 10 (2020)

Honden kunnen warmte waarnemen met een 'infraroodsensor' in hun neus

Honden hebben een soort van infrarode sensor in het topje van hun neus die hen in staat stelt om kleine verschillen in temperatuur vanop een behoorlijke afstand waar te nemen. Dat hebben Zweedse en Hongaarse onderzoekers ontdekt. De ontdekking kan helpen beter te begrijpen hoe roofdieren een prooi kunnen opsporen als andere zintuigen zoals het zicht, het gehoor en de reukzin belemmerd zijn. 

De meeste zoogdieren hebben een droog en glad rhinarium - de niet door haren bedekte huid aan de rand van hun neusgaten -, maar honden en ook wolven hebben een nat rhinarium. Het heeft veel zenuwuiteinden, meer dan bij de meeste andere zoogdieren, en is vaak ook kouder dan de omgevingstemperatuur. Bij een omgevingstemperatuur van 30 graden is het rhinarium van een hond zo'n 5 graden kouder, bij een omgevingstemperatuur van 15 graden is de temperatuur ongeveer gelijk en bij een temperatuur van 0 graden is de temperatuur van de neuspunt zo'n 8 graden. 

Dat het rhinarium een rol zou spelen bij de regeling van de lichaamstemperatuur, was onwaarschijnlijk omdat het oppervlak van het gebied te klein is in verhouding met de lichaamsgrootte van een hond, en omdat honden als ze het te warm hebben, hun warme, natte tong uit hun mond hangen en hijgen om af te koelen. 

De onderzoekers van de Zweedse Lunds Universitet en de Hongaarse Eötvös Loránd Tudományegyetem (Eötvös Loránd Universiteit) vermoedden dat die lagere temperatuur het rhinarium van honden erg gevoelig maakt voor stralingswarmte, de energie die uitgestraald wordt in de vorm van lichtdeeltjes - fotonen - en die men kan voelen op de huid als men in de zon zit.  

Om te achterhalen wat honden met hun natte neus konden waarnemen, trainden de onderzoekers een aantal honden om objecten te apporteren op basis van hun temperatuur. 

Ook wolven, de voorouders van de honden, hebben een 'natte neus'.
Public domain

68 tot 80 procent juist

De objecten waren identiek, alleen hun temperatuur verschilde: de neutrale objecten hadden ongeveer de kamertemperatuur, de warme objecten hadden zowat de oppervlaktetemperatuur van een behaard zoogdier en waren tussen 11 en 13 graden warmer dan de omgevingstemperatuur. 

De honden kregen vervolgens de opdracht de warme objecten te apporteren, die zo'n 1,6 meter ver opgesteld stonden, te ver om de warmte te kunnen voelen met de gewone zintuigen. Ze gingen tussen 68 en 80 procent van de keren voor het juiste object.

"Honden zijn in staat de stralingswarmte van warme lichamen of zwakke stralingswarmte te voelen, en ze kunnen ook hun gedrag afstemmen op dat signaal", zo zei Anna Bálint, de belangrijkste auteur van de studie, aan het persbureau Reuters.   

Ook gezonde katten hebben een nat rhinarium.
Toony/Wikimedia Commons/CC BY-SA 4.0

Functionele MRI-scans

De onderzoekers maakten ook fMRI-scans van een aantal honden terwijl ze blootgesteld werden aan neutrale objecten op kamertemperatuur of warme objecten. Een fMRI of functionele MRI kan beelden maken van actieve hersenen en in 'real time' verschillen tonen in de activiteit. 

"We keken of we een gebied in de hersenen konden vinden dat een hogere activiteit vertoonde als de honden blootgesteld werden aan een warmer object", zei Bálint. En dat bleek het geval te zijn: bij de warme objecten lichtte de linker pariëtale somatosensibele schors van de honden op, bij de neutrale objecten niet. 

Dat gebied in de hersenen speelt waarschijnlijk een cruciale rol bij het registreren van informatie van verschillende zintuigen, en het gebied dat in dit geval oplichtte, verschilde duidelijk van de gebieden die betrokken zijn bij het gehoor en de reukzin volgens de onderzoekers. 

Die sluiten niet uit dat ook andere vleeseters hetzelfde vermogen zouden hebben als honden. "Het is mogelijk dat andere carnivoren een gelijkaardig infrarood zintuig bezitten, en dat voegt een nieuw hoofdstuk toe aan het verhaal van de relaties tussen prooien en roofdieren", zei Ronald Kroger, een specialist zintuigen aan de Lund Universitet. 

"De jachtstrategieën van roofdieren moeten opnieuw geëvalueerd worden en de biologie van prooidieren moet opnieuw bekeken worden vanuit het oogpunt van roofdieren die lichaamswarmte kunnen gewaarworden", voegde hij eraan toe.

Onder de honden in de test waren er golden retrievers en bordercollies. Het ging om huisdieren die met hun baasjes naar de testlaboratoria kwamen. 

De studie van de Zweedse en Hongaarse onderzoekers is gepubliceerd in Scientific Reports van Nature Research. Dit artikel is voor een deel gebaseerd op een persbericht van Reuters.

Het volledige thermografische beeld van bovenaan van een hond in de schaduw bij een temperatuur van 27 graden. De kleurschaal rechts is in graden Celsius, zwart is 22 graden, wit is 38 graden. Opvallend zijn de warme ogen en tong en het koude puntje van de neus.
Anna Bálint et al., Scientific Reports 10 (2020)

Meest gelezen