Archieffoto: betoging tegen geweld op vrouwen in Zuid-Afrika
AFP or licensors

Internationale Vrouwendag: Hoe de hashtag #VraieFemmeAfricaine Afrikaanse mannen in hun hemd zet

Het is Internationale Vrouwendag en ook in Afrika gaat die dag niet onopgemerkt voorbij. Sinds een paar weken krijgt een opmerkelijke campagne op sociale media veel weerklank. De hashtag #VraieFemmeAfricaine hekelt stereotypes over Afrikaanse vrouwen en gaat viraal. 

"Een #EchteAfrikaanseVrouw verontschuldigt zich als ze door haar man geslagen wordt, want ze lokt het zelf uit."

"Een #EchteAfrikaanseVrouw wast en masseert elke avond de voeten van haar man, want anders gaat ze niet naar het paradijs."

Het zijn uitspraken van Afrikaanse vrouwen op Twitter, Facebook en Instagram. Ze worden massaal gedeeld, telkens met de hashtag "#VraieFemmeAfricaine”. De campagne hekelt met veel sarcasme de stereotype denkbeelden die Afrikaanse mannen over vrouwen hebben en de manier waarop Afrikaanse vrouwen vaak behandeld worden.

"Een EchteAfrikaanseVrouw klaagt haar man die haar slaat niet aan!"

"Echte Afrikaanse vrouwen bevallen niet met een keizersnede"

Het is de Ivoriaanse journaliste en feministe Bintou Mariam Traoré (26 jaar) die er op 25 februari mee begon. De aanleiding was een tv-programma over bevallingen.

“Een echte Afrikaanse vrouw bevalt niet met een keizersnede en zonder epidurale”, zei iemand in dat programma. Het deed haar denken aan de vele opmerkingen die ze krijgt over wat ‘echte Afrikaanse vrouwen’ horen te doen, vertelt ze aan de Franse krant Le Monde, en ze lanceerde de hashtag. Sindsdien verzamelde ze al duizenden varianten.

Viraal

“#VraieFemmeAfricaine” ging binnen de 24 uur viraal op alle sociale media en blijft deining veroorzaken. Vele vrouwen herkennen zich in de situaties waarmee gelachen wordt: vrouwen moeten thuis op de kinderen passen, mogen nooit seks weigeren, moeten gehoorzamen, moeten respect tonen voor hun man,... Voor velen is het een manier om aan te klagen wat ze normaal niet zouden durven. Door de humor kunnen ze hun schroom omzeilen.

De tweets lokken ook boze reacties uit, vaak van mannen die zich aangevallen voelen. Sommige mannen hebben zelfs niet door dat het om sarcasme gaat en beamen de seksistische uitspraken, in alle ernst. Voor hen is de dominantie van de man een Afrikaanse traditie.

Daar wil Bintou Mariam Traoré komaf mee maken. Ze hoopt dat zoveel mogelijk vrouwen in haar land Ivoorkust zich achter de hashtag scharen en overgaan tot echte actie, om iets aan de samenleving te veranderen, zegt ze aan le Monde.

Verkrachting als misdaad

Dat een campagne op sociale media wel degelijk kan bijdragen aan verandering, werd onlangs bewezen in Senegal. Daar is in december een nieuwe wet gestemd die van verkrachting een misdaad maakt waarvoor je levenslang kan krijgen. Daarvoor was verkrachting een klein vergrijp waarvoor je maximaal tien jaar celstraf riskeerde.

Het probleem kwam pas onder de aandacht van het brede publiek nadat op sociale media massaal boodschappen met de hashtags #Dafadoye en #Doyna ("Genoeg" en "Stop" in het Wolof, een taal in Senegal) werden gedeeld. Een vrouwencollectief maakte gebruik van de verontwaardiging en slaagde erin de nieuwe wet te laten stemmen.

Feminisme

Bintou Mariam Traoré krijgt veel kritiek op de campagne die ze lanceerde. Op Twitter krijgt ze bijna dagelijks giftige opmerkingen. Ze wordt verweten geen ‘echte Afrikaanse vrouw’ te zijn omdat ze feministe is.

Feminisme heeft een slechte bijklank in Afrika. De strijd voor gendergelijkheid werd en wordt vaak gezien als ‘te wit’, opgelegd door het westen.

Het feminisme in Zwart-Afrika heeft zich dan ook lang niet gericht op gendergelijkheid, zoals in het westen wel het geval was. De Afrikaanse vrouwenbeweging is gevormd door het verzet tegen de westerse overheersing en racisme. Hun eerste doel was de sociale omstandigheden veranderen, en niet zozeer persoonlijke of seksistische omstandigheden.

Maar dat is nu aan het veranderen is. Dat bewijst het enorme succes (ook in Afrika) van de TED-talk en later ook het boek van de Amerikaans-Nigeriaanse schrijfster Chimamanda Ngozi Adichie: “We moeten allemaal feminist zijn.” Daarin houdt ze een pleidooi voor gendergelijkheid. 

Ook het succes van "#VraieFemmeAfricaine" wijst erop dat steeds meer Afrikaanse vrouwen zich nu ook richten op het veranderen van genderrollen binnenshuis.

Meest gelezen