Video player inladen...

CHECK: Neen, Franse dokters willen Afrikanen niet gebruiken als proefkonijnen voor COVID-19

Op sociale media, via sms, mail en WhatsApp circuleren allerlei adviezen en waarschuwingen hoe het nieuwe coronavirus aan te pakken. Ook alarmerende berichten die niet altijd waar zijn doen de ronde. Het gaat om misleidende informatie. Geloof ze niet en volg de officiële informatie van de overheid. We updaten dit artikel regelmatig met uitleg over berichten die voor verwarring kunnen zorgen. Maar ook over misleidende gezondheidstips. Dit is wat we weten.

Klik hieronder op de bolletjes of op de links om meer te lezen.

= nieuwste berichten


Neen, Franse dokters willen Afrikanen niet als proefkonijnen gebruiken voor COVID-19 6 april 2020

De voorbije dagen werden slogans als “Africa isn’t a testing lab” massaal gedeeld op Twitter en Instagram. De slogans ontstonden na controversiële uitspraken van de Franse dokter Jean-Paul Mira in een interview op de Franse TV-zender LCI. Mira vroeg zich af of wetenschappelijke proeven rond het nieuwe coronavirus niet beter gevoerd zouden worden in Afrika, waar ze meer blootgesteld zijn aan het virus. Al snel veroorzaakten de uitspraken heel wat ophef bij de internationale Afrikaanse gemeenschap. Ook Afrikaanse culthelden, zoals de Ivoriaanse ex-stervoetballer Didier Drogba lieten duidelijk hun ongenoegen merken op sociale media. “Gebruik Afrikanen niet als proefkonijnen”, waarschuwde Drogba.

Enkele Instagramposts die protesteren dat Afrikanen niet mogen gebruikt worden als proefkonijn.

Volgens Mira is er in Afrika geen behandeling voor het nieuwe coronavirus en hebben gezondheidswerkers er geen goede bescherming. Ook collega-dokter Camille Locht, onderzoeksdirecteur aan het Franse Nationaal Instituut voor Gezondheid en Medisch Onderzoek Inserm, volgde die redenering. Ook zij suggereerde dat er wordt gedacht aan testen in Afrika. De uitspraken begonnen al snel een eigen leven te leiden op sociale media. Petities en pamfletten doken op om de zogezegde beslissing tegen te gaan.

Maar er is dus helemaal niets besloten. Het gaat om niet meer dan een bedenking. De dokter vroeg zich af of de resultaten hetzelfde zouden zijn in landen die minder bescherming hebben tegen het coronavirus. Niet veel later gaf hij toe dat die uitspraak grof en lomp kon overkomen en dat hij het niet racistisch bedoelde. “De pandemie is wereldwijd en daarin mag Afrika niet vergeten worden”, aldus Mira. “De proeven in Afrika moeten dus parallel gebeuren met de proeven in Europa en Australië.” Ook Inserm deelde op Twitter dat de uitspraken volledig uit de context zijn getrokken.

Conclusie: laat je niet misleiden door provocatieve pamfletten op sociale media. Het was nooit zijn bedoeling om Afrika te veranderen in één grote testsite. Wil je meer weten, lees dan ook het stuk van Stijn Vercruysse. Hij bracht in kaart hoe het gerucht een eigen leven ging leiden.

Nee, zolang je je goed voelt hoef je niet extra op je hart te letten bij het sporten. Voel je je ziek, dan rust je best wel.

Op Whatsapp circuleert de waarschuwing dat sporters ervoor moeten opletten om hun hart niet al te zeer te belasten. “Bij het sporten moeten de mensen proberen ‘uit het rood’ te blijven, dus niet te diep gaan”, luidt het. “Zélfs al ben je kerngezond nu. Mocht je dan nog ziek worden, heb je grotere kans dat het virus zich op je hart zet”. De lezer die het ons doormailde via check@vrtnws.be, voegt eraan toe dat hij het bericht kreeg van een vriend die het op zijn beurt "ook [had] doorgekregen van zijn schoonzus, verpleegster in een ziekenhuis die het van een arts heeft". Zo'n lange ketting die leidt naar de veronderstelde afzender van het bericht, is een typisch kenmerk van desinformatie.

Berichten die zeggen dat je sowieso ook al ben je gezond moet opletten met sporten.

Wat de inhoud van het bericht betreft, kunnen we de sporters onder jullie geruststellen: dat klopt niet. Viroloog Steven Van Gucht van Sciensano, het nationaal instituut voor Gezondheid, heeft geen idee waar dat gerucht vandaan komt. “Het is net andersom", legt hij uit. "Het algemene principe is dat je zeker niet moet gaan sporten als je je ziek voelt. Dat geldt voor symptomen van een verkoudheid, van een griep én van het nieuwe coronavirus. Dan is het inderdaad belangrijk dat je rust. Dan geef je je lichaam de kans om te herstellen.” En wat als je drager bent van het virus, maar geen symptomen vertoont? “Het kan doorgaans maar maximaal een week duren voor de symptomen effectief opspelen. Zolang je je kerngezond voelt, zonder symptomen, is er geen enkel probleem”, aldus Van Gucht.

Nee, je zal je huisdier niet vergiftigen door z'n poten te wassen met handgel. Maar echt aangewezen is het niet.

Op sociale media circuleren berichten die waarschuwen dat je beter geen ontsmettende handgel gebruikt voor je huisdier. Dat zou gevaarlijk zijn. “Ze kunnen de poten beschadigen en zijn giftig wanneer uw huisdier aan zijn/haar poten likt”, aldus zo’n bericht op Facebook. Ook de Nederlandse krant De Telegraaf waarschuwt daarvoor.

Maar klopt dat wel? Niet echt. De kans op vergiftiging is alleszins zeer klein.

Een Facebookbericht waar staat dat het giftig is om handgel aan de poten van je huisdier te wrijven.

De meeste handgels bevatten ethanol, alcohol dus. Grote hoeveelheden alcohol consumeren kan zowel bij dieren als bij mensen leiden tot alcoholvergiftiging. Maar de kans dat je hond of kat vergiftiging oploopt door het relatief kleine residu handgel van zijn poten af te likken, is zeer klein. Dat zegt ook Louise Mollaert, woordvoerder van de Vlaamse Dierenartsenvereniging.

Los daarvan is handgel gebruiken om je huisdier te ontsmetten, geen goed idee. Als je dat te vaak doet kan je hond of kat immers huidirritaties oplopen. Was daarom je beste vriend na een wandeling gewoon met water en zeep.

Ja, hoestdruppels verspreiden zich verder dan anderhalve meter. Maar de kans dat je erdoor besmet wordt met het nieuwe coronavirus, is veel kleiner.

Een onderzoek van het prestigieuze Amerikaanse MIT-instituut haalde de afgelopen dagen verschillende nieuwssites. Dat onderzoek stelt dat de huidige maatregel van anderhalve meter afstand houden, verouderd is. Druppeltjes van een nies- of hoestbui zouden zich in een warme en vochtige atmosfeer immers kunnen verplaatsen tot maar liefst acht meter ver. Dat is een heel eind verder dan de anderhalve meter afstand die de Belgische overheid ons vraagt om in acht te houden, tegen de verspreiding van het nieuwe coronavirus. Vanwaar komt die afstand dan? En moeten we die dan nog respecteren?

De onderzoekster achter de studie, Dr. Lydia Bourouiba van het MIT, wijst naar de Wereldgezondheidsorganisatie WHO. Die raadt al sinds de jaren ‘30 van de vorige eeuw een afstand van één meter aan van iemand die niest of hoest. De WHO hanteert die afstand ook nu, voor zijn raadgeving rond de coronacrisis.

We contacteren even viroloog Steven Van Gucht. Hij nuanceert: “De studie gaat specifiek over mensen die niezen of hoesten, en hoever de druppeltjes hierdoor zich kunnen verplaatsen. Kleinere druppeltjes kunnen inderdaad tot acht meter ver geraken, maar die zullen je niet snel besmetten. Daarvoor dragen ze maar zelden genoeg viruspartikels in zich. Bovendien moeten ze dan al op exact de juiste plaats terecht komen, in het geval van het nieuwe coronavirus dus in je gezicht”.

“Het is dus altijd een kansberekening”, gaat Van Gucht verder. “De grote druppels, die een grotere kans tot besmetting vormen, raken zelden verder dan één meter.” Dus baseren overheden zich daarop in hun communicatie naar de bevolking. “In België wordt dat anderhalve meter, terwijl ze het in de VS dan weer over six feet hebben. Wellicht omdat dat makkelijker bekt.”

Viroloog Marc Van Ranst, die het onderzoek van MIT “zeker waardevol” noemt, wijst erop dat overheden enkel haalbare afstanden kunnen opleggen: “Je kan mensen in de winkel of op de bus niet vragen om acht meter afstand te houden.”

Het Amerikaanse onderzoek vraagt meer bescherming voor (Amerikaanse) dokters en verpleegkundigen aan de frontlinie van het gevecht tegen het nieuwe coronavirus, maar ook daar ziet Van Gucht voorlopig geen problemen wat betreft ons land: “Die zijn in België goed beschermd”.

Conclusie? Voor mensen zonder symptomen volstaat die anderhalve meter dus wel, benadrukken zowel Van Ranst als Van Gucht. Een andere aanbeveling die overeind blijft, is in je elleboog hoesten of niezen: daarmee beperk je de reikwijdte van een druppelwolk al grotendeels. En voor wie zich wél ziek voelt, geldt maar één regel: binnen blijven, zodat je niemand anders besmet.

Neen, Antwerpse ziekenhuizen sturen geen “coronabrief” rond. Ga niet naar het ziekenhuis als je zo’n brief ontvangen hebt.

In Antwerpen is sinds vandaag een brief met het logo van het ziekenhuizennetwerk GZA in omloop. “Uw buurman is getest op het coronavirus”, staat daarin te lezen. “De uitslagen zijn positief dus is hij besmet (sic).” Vervolgens geeft de brief instructies om zo snel mogelijk naar het ziekenhuis te gaan, anders zouden er sancties volgen. Maar die brief is dus nep.

Een valse brief die rondgaat die oproept om mensen naar het Sint-Vincentiusziekenhuis te sturen wegens het coronavirus.

Een 1-aprilgrap of kwaad opzet? Dat is op dit moment nog niet duidelijk. GZA heeft weet van minstens één persoon die met de brief in handen kwam aankloppen bij het ziekenhuis. Het neemt het voorval zeer ernstig. “Wij vinden dit absoluut wansmakelijk. Covid-19 is niet om mee te lachen”, zegt Hilde Brems, communicatieverantwoordelijke bij GZA. “Het is ook zeer onrespectvol tegenover de mensen in de zorginstellingen.”

De officiële richtlijnen zijn duidelijk: ga niet zomaar onaangekondigd naar de spoeddienst van het ziekenhuis of naar de huisarts. Als je ziek bent, contacteer dan altijd eerst je huisarts. In overleg met je huisarts kunnen er verdere maatregelen genomen worden.

Neen, door een Youtube-video te streamen schenk je geen geld aan een Italiaans ziekenhuis. Je kan dat wel door het nummer legaal te kopen.

Via Whatsapp en op Facebook circuleert al enkele dagen een oproep om het lied “Rinascerò, rinascerai” van de Italiaanse muzikant Roby Facchinetti te streamen op Youtube. Per stream zouden de auteursrechten waar de artiest recht op heeft, doorgestort worden aan een ziekenhuis in de Italiaanse stad Bergamo. In sommige Whatsapp-boodschappen komt daar de claim bij dat je ook door de kettingboodschap door te sturen, geld kan bijdragen.

Let op: daar klopt niets van. Youtube betaalt het Paus Johannes 13-ziekenhuis in Bergamo geen auteursrechten uit, en er wordt ook geen geld uitbetaald per doorgestuurd Whatsapp-bericht.

Facebookbericht over het liedje op youtube

De Italiaanse muzikant heeft op zijn Facebookpagina de puntjes op de i gezet.: “Zelfs op een hoopvol en verenigend moment als dit, zijn er mensen die chaos en misverstanden verspreiden. (…) De enige nuttige manier waarop je kan helpen, is door het nummer LEGAAL te kopen”.

Je kan het nummer kopen via Spotify en Amazon Music. De opbrengst van de verkoop van het nummer via die platforms, gaat wél naar het Paus Johannes 13-ziekenhuis.

Neen, rode ogen zijn geen eerste symptoom van COVID-19

Begin niet te panikeren als je plotseling merkt dat je ogen wat roder zijn dan normaal. Dat is namelijk geen eerste symptoom van een mogelijke besmetting met COVID-19, zoals er momenteel verhalen rondgaan op sociale media. “Dat rode of opzwellende ogen een teken aan de wand zijn, is niet waar”, reageert viroloog Steven Van Gucht. “Je moet vooral letten op hoofdpijn, hoesten en vermoeidheid.”

Berichten op Facebook die beweren dat als je rode ogen hebt je het coronavirus hebt. Dit is niet waar.

Het kan gebeuren dat je rode ogen krijgt van het hoesten of van de koorts, maar nooit voordat je je al goed ziek voelt. Heb je geen koorts, dan wijzen die rode ogen waarschijnlijk op iets anders. “Het allergieseizoen is ook zo goed als begonnen”, vervolledigt Van Gucht. “Dan krijgen heel wat mensen irritaties aan de ogen of beginnen ze te niezen.”

Conclusie, niet panikeren als je iemand over straat ziet lopen met rode ogen. De kans is veel groter dat het komt door opspelende allergieën dan dat deze persoon besmet is met het nieuwe coronavirus.

Ja, uv C-lampen doden virussen, maar ze hebben ook beperkingen en zijn zéér gevaarlijk.

Op het internet worden zogenaamde “Corona-killer” uv-lampen te koop aangeboden. De verkopers beloven dat de lamp in korte tijd tot 99,99% van de virussen kan doden. Hoewel het klopt dat sommige uv-lampen efficiënt werken tegen virussen, zijn er ook belangrijke beperkingen en gezondheidsrisico’s aan verbonden. Je moet er vooral zéér voorzichtig mee omgaan. De Wereldgezondheidsorganisatie raadt persoonlijk gebruik van uv C-lampen af.

Wat is uv-straling?

Uv is een afkorting voor ultraviolette straling. Dat is een elektromagnetische straling die ook door de zon wordt uitgestoten. Ze vallen net buiten het spectrum dat je met het blote oog kan waarnemen. Afhankelijk van de golflengte, die tussen 10 en 400 nanometer ligt, kan je drie types onderscheiden: uv A, uv B en uv C.

Het gaat vooral om dat laatste type, de uv C. Die straling bereikt het aardoppervlak zo goed als nooit omdat ze weggefilterd wordt door de ozonlaag. Uv C-lampen bootsen deze straling na.

Kunnen uv C-lampen coronavirussen doden?

Omdat het coronavirus covid-19 nog nieuw is, zijn daar nog geen officiële studies naar verricht. Maar hoogstwaarschijnlijk werken uv C-lampen wel degelijk tegen dit coronavirus, zoals ook het geval was bij andere coronavirussen zoals SARS en MERS .

Uv C-lampen worden op veel plaatsen zoals ziekenhuizen, laboratoria, vliegtuigen of zwembaden gebruikt om te steriliseren. Sinds de coronacrisis gebruikt men in China uv C-lampen om ook bussen te desinfecteren.

Hoe dat werkt? Uv C-straling heeft een kortere golflengte die varieert tussen 100 en 280 nanometer. Die straling kan micro-organismes zoals bacteriën en virussen doden of inactiveren. Ze vernietigen namelijk de nucleïnezuren van die micro-organismes, waardoor hun DNA wordt aangetast. Het resultaat is dat die virussen hun cellulaire functies verliezen en dus doodgaan.

Hoe doeltreffend werkt het?

Hoe goed uv C-licht werkt tegen virussen hangt af van de intensiteit van de lampen en hoelang je ermee bestraalt. Dat kan tientallen seconden zijn of langer. In de meeste gevallen is het sneller en gemakkelijker om oppervlakken gewoon met een doek met desinfecterend middel te ontsmetten. Maar als je elektronisch materiaal wil steriliseren waar je best geen water voor gebruikt, kan een uv C-lamp wel handig zijn.

Volgens viroloog Steven Van Gucht zijn er ook nog andere beperkingen. “Uv-licht kan virussen doden, maar het werkt enkel op oppervlakken die direct bestraald worden. Het is moeilijk om alle hoeken en kantjes van een voorwerp of ruimte te bereiken met uv-licht”, legt hij uit.

Dermatoloog Johan Snauwaert wijst vooral op de gezondheidsrisico’s van uv C-lampen. “Uv C-golflengtes zijn gevaarlijke golflengtes”, zegt hij. “Als je huid blootgesteld wordt, kan je op korte termijn huidirritaties krijgen. Op lange termijn kan het DNA-mutaties veroorzaken en kan je huidkanker krijgen. Het effect van uv C-licht op de ogen is nog ernstiger. Na enkele seconden blootstelling kan je al tijdelijk blind worden.”

Een hogeschool in Thailandbouwde recent een zogenaamde uv-tunnel waar studenten door kunnen wandelen om zich te desinfecteren. Dat is dus zeer gevaarlijk en absoluut af te raden. De Wereldgezondheidsorganisatie raadt persoonlijk gebruik van uv C-lampen af.

Roken en drinken helpen niet tegen corona. Integendeel: wie overmatig alcohol drinkt of nicotine binnenkrijgt, is kwetsbaarder.

Zijn alcohol en nicotine de nieuwe wondermiddeltjes tegen corona? Neen, geloof het niet. Op sociale media circuleren heel wat berichten en artikels over de link tussen nicotine en het nieuwe coronavirus. "Er wordt beweerd dat de meeste slachtoffers van het virus niet-rokers zijn en dat nicotine het virus doodt. Ook alcohol zou helpen. Dat is onzin. In de berichten lees je zelfs dat de universiteit van Utrecht en het Erasmus Medisch Centrum in Nederland onderzoek hebben verricht naar het verband tussen nicotine en corona. Maar volgens de universiteit bestaat het onderzoek helemaal niet. “Er is geen sprake van dat dit onderzoek op enige waarheid gebaseerd is”, verduidelijkt woordvoerder Wieneke Driessen. “Wij hebben nooit zo’n onderzoek uitgevoerd.”

Facebookposts die beweren dat nicotine het virus doodt. Dit is niet waar.

Ook de Belgische virologen roepen op om de foutieve informatie niet te geloven. “Dat is complete nonsens”, zegt viroloog Steven Van Gucht. “Iemand met goede longen en een goede gezondheid zal de longproblemen van het virus beter doorstaan dan iemand die verzwakt is en longen heeft die aangetast en verzwakt zijn door het roken.” De berichten die je vertellen dat de nicotine in sigaren en sigaretten het virus tegenhoudt of zelfs doodt, zijn dus niet waar.

Berichten via twitter waar staat dat roken en alcohol drinken de remedie zijn tegen het nieuwe coronavirus. Dit is niet waar.

Ook alcohol helpt niet tegen het nieuwe coronavirus, al circuleren er tientallen posts op sociale media die het tegendeel beweren. “Het is een broodjeaapverhaal dat sterke drank je keel zou ontsmetten”, vult Van Gucht aan. “Het werkt niet, dus geloof het ook niet. Er zijn geen cijfers of onderzoeken naar de link tussen alcohol en het nieuwe coronavirus, maar overmatig alcoholgebruik brengt ook andere gezondheidsrisico’s met zich mee. Opnieuw geldt dus de regel: hoe gezonder je leeft, hoe beter je de infectie zal doormaken.”

Online berichten die beweren dat alcohol het virus doodt.

Het coronavirus heeft werkelijk NIETS te maken met 5G. Niets.

In een bijna niet te tellen aantal filmpjes en video’s op internet claimen mensen dat het coronavirus het gevolg is van 5G-straling. Anderen claimen dan weer dat de wereldwijde situatie een grote doofpotoperatie is die de schadelijke gevolgen van 5G moet toedekken. Er circuleren nog andere samenzweringstheorieën. Deze theorieën kloppen niet. Er is geen wetenschappelijk bewijs dat 5G schadelijk is voor de mens. In een filmpje dat al meer dan een miljoen keer is bekeken op YouTube en ook in Vlaanderen via sociale media wordt verspreid, wordt geclaimd dat de Chinese stad Wuhan de eerste plek is waar 5G werd uitgerold. Vervolgens wordt de link gelegd met het feit dat het coronavirus uitbrak in Wuhan. Maar klopt dit ook?

Schermafbeelding van een Youtube filmpje. Andere schermafbeelding van een Youtube filmpje.

Neen, dat klopt niet. Andere steden in China beschikten al veel langer over 5G dan Wuhan, dat blijkt onder meer uit dit artikel van het persagentschap Reuters. De screenshots komen uit een filmpje waarin een dokter claimt dat technologie zoals 5G onze lichaamscellen met het daarin aanwezige DNA ‘vergiftigt’, en dat de coronapandemie daar het gevolg van is. Dat klopt niet, een virus is een organisme dat de mens (of een dier) nodig heeft als host om zich zo te kunnen verspreiden. Een virus ontstaat niet uit de afscheiding van de eigen cellen.


De uitbraak van het coronavirus begon in december 2019 in Wuhan, China. Het Amerikaanse Center for Disease Control zegt op zijn website dat het virus links had naar een markt voor vis en levende dieren, waar een mens het virus van een dier zou kunnen hebben opgelopen. Het virus verspreidde zich vervolgens van mens tot mens.

Een andere claim is dat het coronavirus een “cover-up” is voor de schadelijke gevolgen van de uitrol van 5G en er wordt beweerd dat de hele wereld ziek is door de schadelijke stralingen van 5G en niet door een virus.

Afbeelding van een Facebookpost dat beweert dat het dankzij 5G is dat we ziek worden. Dit is niet waar.

In verschillende andere posts worden ook symptomen beschreven, maar die komen niet overeen met de symptomen van het coronavirus. Is 5G nu gevaarlijk? De Wereldgezondheidsorganisatie zegt dat geen enkel onderzoek de blootstelling van ons allemaal aan draadloze technologie gekoppeld kan worden aan negatieve gezondheidseffecten. Ook volgens de Nederlander Eric Van Rongen, die aan het hoofd staat van het ICNIRP, de International Commission of Non-Ionizing Radiation Protection, een instituut dat de Wereldgezondheidsorganisatie en overheden adviseert over stralingsnormen, vormen 5G-stralingen geen gevaar.

Facebookposts die beweren dat de klachten van het virus eigenlijk van 5G komt. Dit is niet waar.

Het ICNIRP baseert zijn bevindingen op een hele rits wetenschappelijke studies over elektromagnetische straling. “Niets wijst erop dat 5G-stralingen gevaarlijk zijn voor de gezondheid.” Het verschil met 4G vandaag is dat 5G-straling gerichter, in “pakketjes” verstuurd wordt, waardoor de straling gerichter naar het toestel verstuurd wordt. Bovendien dringen de 5G-stralingen met een hogere frequentie, die van 26GHz, niet door de huid. Het verschil tussen 4G en 5G kan u hier in detail lezen.

Neen, ondanks veel speculatie op sociale media hoeft u zich geen zorgen te maken over het hantavirus. Er komt geen epidemie zoals met het coronavirus.

Op Facebook en Twitter, waar de hashtag #Hantavirus trending is, wordt druk gepraat en gespeculeerd over het hantavirus, een virus dat je kan oplopen via knaagdieren. In China is immers deze maand een man gestorven door besmetting met het hantavirus. Er circuleren berichten op sociale media over een mogelijke nieuwe epidemie, zoals met het coronavirus. Maar veel zorgen hoeft u zich niet te maken. Het hantavirus is namelijk niet overdraagbaar van mens tot mens. Er zal dus ook geen epidemie van komen.

Wat is hantavirus?

Hantavirussen zijn een groep virussen die zich voornamelijk via knaagdieren verspreiden. Er bestaan verschillende types van het virus die in Europa, Azië en in Amerika voorkomen. Meer dan de helft van de besmettingen vindt in China plaats..

Afbeelding van een rat.

Een besmetting met het hantavirus is relatief zeldzaam. Maar als je het hebt opgelopen, kan het wel zeer dodelijk zijn. Wetenschappers schatten dat ongeveer 36% van besmettingen met het hantavirus tot een sterfte leidt.

Is er dan reden tot bezorgdheid? Kan het hantavirus een nieuwe epidemie worden zoals het coronavirus? Neen, je kan het virus enkel oplopen via speeksel, uitwerpselen of urine van een besmet knaagdier. Een besmette persoon kan het virus niet doorgeven aan anderen.

In China heeft men voor de zekerheid 32 mensen getest die in contact kwamen met de aan het hantavirus overleden man. Ze testten allemaal negatief op de aanwezigheid van het virus in hun lichaam.

Online worden vaccins, medicijnen en detox-kuren tegen het coronavirus te koop aangeboden. Dit is oplichting, trap er niet in.

In Belgische Facebookgroepen doet de ronde dat er een vaccin is gevonden tegen het coronavirus: het “Bovine rotavirus – Coronavirus Vaccine”. Er staat soms ook de opmerking bij dat er dus een vaccin is tegen het coronavirus, maar dat de overheid dat bewust achterhoudt. Dat is onzin.

Screenshot van het zogezegde vaccin Bovine rotavirus. Dit is onwaar.

Het Bovine rotavirus-medicijn bestaat echt. Het heet ScourGuard 4K en is gemaakt door dierengeneesmiddelenfabrikant Zoetis en is echt. Maar het vaccin is volgens de geneesmiddelenfabrikant "effectief als hulpmiddel bij het voorkomen van diarree veroorzaakt door boviene rotavirus (serotypes G6 en G10), boviene coronavirus en E. coli bij kalveren van gevaccineerde moederdieren". Het is dus een product voor dieren en niet voor de mens. Het heeft ook niets te maken met het huidige coronavirus dat de wereld in de ban houdt.

Het is belangrijk om te weten dat ‘coronavirus’ een algemene term is. Er zijn verschillende coronavirussen. Technisch gezien heet het huidige coronavirus SARS-CoV-2 en wordt de ziekte die erop volgt COVID-19 genoemd.

De Europese politiedienst Europol waarschuwt daarnaast voor onbetrouwbare online apotheken en zogezegde wondermiddelen die op het internet gekocht kunnen worden en een middel zouden zijn tegen het coronavirus. Dit is oplichting en er zijn criminelen die misbruik maken van de huidige situatie. Pas dus ook op met aanbiedingen die u online ziet of via e-mail toegestuurd krijgt.

Een mail die rondgaat met een aanbieding voor natuurlijke geneesmiddelen om je te behoeden voor virussen. Dit is oplichting.

Er is op dit moment geen middel tegen het coronavirus. Wetenschappers houden een race tegen de klok om een vaccin te vinden. Als u nood hebt aan medicatie, raadpleeg dan uw arts en koop medicijnen in een erkende apotheek.

Nee, je neus ontsmetten met jodium helpt niet tegen het coronavirus.

De Turkse televisiepresentatrice Zahide Yetiş ontsmette onlangs haar neus met jodium, nadat een studiogast haar had verteld dat dat beschermt tegen het nieuwe coronavirus. Dat meldt De Standaard vandaag.

Je neus ontsmetten met jodium is geen goed idee, vertelt Johan Neyts, professor Virologie aan het Rega-instituut van de KU Leuven. “Sommige bekende wondontsmettingsmiddelen, zoals Isobetadine, zijn gemaakt op basis van jodium. Maar tegen het nieuwe coronavirus zal dat weinig uithalen, omdat het gewoon niet ver genoeg kan doordringen in je neus."

"De tests naar het virus zijn bijvoorbeeld staafjes waarmee men tot tien centimeter diep in je neus reikt. Alleen de top van je neus ontsmetten, zal dus nooit volstaan.”Ongezond is het op zich niet. Al is het maar zeer de vraag of je het zou kunnen uithouden. “Isobetadine ruikt behoorlijk doordringend. Ik kan me niet voorstellen dat je je neus daar de hele dag mee ingewreven kan houden”, merkt Neyts op.

Voor andere middeltjes die in Yetiş’ studio passeerden, zoals thee met rammenas en ajuin, kruidenyoghurts en gefermenteerd voedsel, geldt hetzelfde als de andere huis-tuin-en-keukenmiddeltjes die we al eerder factcheckten (scrol daarvoor even naar onderen op deze tijdlijn): kwaad zal het niet kunnen, maar het is helemaal niet bewezen dat het je beschermt tegen het nieuwe coronavirus.

Je volgt best gewoon de voorschriften van de FOD Volksgezondheid, vindt Neyts. “Twee meter afstand houden en je handen wassen, is veel effectiever.”

Neen, in Italië worden zestigplussers niet aan hun lot overgelaten. Pas op met dit en andere berichten online.

Gisterenavond kopte de Israëlische krant The Jerusalem Post op haar website dat Italiaanse artsen “niet langer zestigplussers helpen”. In Noord-Italië zouden artsen het bevel gekregen hebben die patiënten niet meer aan de beademingsmachine te leggen.

Artikel dat beweert dat ze in Italië geen medische hulp meer bieden aan mensen boven 60 jaar.

Maar dat klopt niet. De arts die geciteerd wordt, is de Israëlische dokter Gal Peleg, die aan de slag is in het Piccole Figlie-ziekenhuis in de Noord-Italiaanse stad Parma. Hij ontkende gisteren op Facebook dat hij zoiets gezegd zou hebben. “Natuurlijk heb ik dat niet gezegd. We doen ons uiterste best om te helpen. (…) Geen enkele patiënt wordt in de steek gelaten! Ik ben er zeker van dat dat geldt voor alle dokters in Italië! (…) Het is fake news”, besluit hij.

Hoe kan het dat Peleg dan zo verkeerd begrepen werd? In het interview dat aan de bron van het foute citaat ligt, is soms niet zo duidelijk wat de arts bedoelt, merkt Tomer Eilon op wanneer we hem het interview via e-mail voorleggen. Eilon is beëdigd vertaler Hebreeuws. "De interviewer vraagt aan de arts of iemand van zijn team al heeft moeten beslissen wie een zuurstofmasker krijgt, en wie niet. Daarop antwoordt de arts dit: 'Ik heb gehoord [van mijn vrienden die werken in het grote ziekenhuis in Parma] dat ze een leeftijd hebben bepaald waarop we hard gaan proberen, zuurstof geven, en proberen, en waarbij er geen keuze is en we niet meer kunnen helpen. Zestig.'"

Zo gammel als deze zin klinkt in het Nederlands, zo klinkt ze ook in het Hebreeuws, zegt Eilon. "Dat is dus het probleem: het kan zijn dat hij bedoelt dat ze een maximale inspanning doen voor mensen onder de zestig, maar je zou ze er evengoed uit kunnen afleiden dat mensen boven de zestig geen zuurstofmachine krijgen."We halen er een extra mening bij. Freek Adriaens, taallector van de vakgroep Taalkunde aan de Ugent, wijst op de opvolgvraag die de interviewer stelt: “Boven de zestig moet je het opgeven? Is dat de richtlijn?” Waarop Peleg nuanceert: “Boven de zestig zijn er minder intubaties en verdoving.”

Het gaat dus niet om een van bovenaf opgelegde richtlijn maar om een praktijk waar Peleg over heeft horen vertellen. Bovendien is het absoluut niet zo dat alle zestigplussers aan hun lot overgelaten worden.

Peleg zelf heeft die verduidelijking intussen dus wel gegeven op Facebook. Al is het nog maar zeer de vraag of hij daarmee iets zal kunnen inbrengen tegen de verspreiding van het foutieve citaat. Het verhaal is intussen opgepikt door populaire Britse tabloids als Express en The Daily Mail.

Deze check is maandagavond gepubliceerd om 18:49. Ze is op dinsdag 22:05 geüpdatet met de informatie van Freek Adriaens.

Nee, er zijn geen 1500 coronapatiënten genezen door een Cubaans geneesmiddel.

Wereldwijd houden wetenschappers een race tegen de klok om een vaccin of een geneesmiddel te vinden tegen het coronavirus. Het is nu al duidelijk dat dat niet meteen voor morgen zal zijn. Toch claimt solidair.org, het ledenmagazine van de radicaal-linkse politieke partij PVDA, dat een Cubaans geneesmiddel succesvol ingezet zou zijn tegen het coronavirus. Dat moet u met een grote korrel zout nemen.

Artikel dat beweert dat een Mexicaans medicijn succes heeft.

Het artikel op de website van Solidair.org, dat ondertussen al meer dan 12.000 keer is gedeeld, behandelt de inzet van het geneesmiddel “Interferon alfa 2b”. Dat is een antiviraal geneesmiddel dat bij verschillende ziektes wordt ingezet, zoals hepatitis B en C. Het geneesmiddel Interferon is niet Cubaans van origine, maar wordt momenteel geproduceerd in China in een Cubaans-Chinese fabriek.

Het klopt dat in China artsen sommige patiënten behandelden met een cocktail aan medicijnen, waaronder interferon. Maar voor de duidelijkheid, interferon geneest u niet van het coronavirus, maar helpt in sommige gevallen de symptomen van de ziekte bestrijden. Wat dus ook niet klopt, is dat 1500 coronapatiënten door het middel genezen zouden zijn. Dat getal werd gelanceerd door Granma, de krant van de Cubaanse Communistische partij. Dat artikel verwijst dan ook naar geen enkele officiële bron die het getal bevestigt.

De Wereldgezondheidsorganisatie doet momenteel een grootschalige klinische proef die de effecten van verschillende geneesmiddelen tegen het coronavirus test. Interferon, in combinatie met Lopinavir en Ritonavir, is één van de medische behandelingen die momenteel uitgetest worden. De resultaten zijn er nog niet. Maar volgens een recent onderzoek bij ernstig zieke coronapatiënten leverde een behandeling met interferon geen voordeel op.

Interferon is ook geen vaccin tegen het coronavirus. Dat meldt solidair.org ook. Zelfmedicatie met interferon of andere medicijnen ter voorkoming van het coronavirus is absoluut niet aangeraden. Raadpleeg steeds je huisarts.

Update: In een vorige versie van dit artikel stond "Toch claimt solidair.org, het ledenmagazine van de radicaal-linkse politieke partij PVDA, dat een Cubaans geneesmiddel al 1500 coronapatiënten genezen zou hebben.". Dat hebben wij geherformuleerd naar: "Toch claimt solidair.org, het ledenmagazine van de radicaal-linkse politieke partij PVDA, dat een Cubaans geneesmiddel succesvol ingezet zou zijn tegen het coronavirus." Die formulering is correcter.

Na het verschijnen van dit artikel heeft Solidair.org de titel boven het bewuste artikel aangepast. Er staat nu “Cubaans medicijn werkzaam om coronavirus te verzwakken?”

Plots verlies van reuk en smaak kan mogelijk wijzen op coronabesmetting, maar kan ook bij andere infecties gebeuren.

Een Brits rapport van neus-, keel- en oorartsen maakt melding van een apart symptoom van het coronavirus, namelijk het verlies van de reuk- en smaakzin. De artsen baseren zich daarvoor op coronapatiënten uit Zuid-Korea, China en Italië die allen dat kenmerk vertoonden, maar verder geen andere symptomen hadden.

In de studie lezen we dat er goede aanwijzingen zijn uit Zuid-Korea, China en Italië dat aanzienlijke aantallen patiënten met een bewezen COVID-19-infectie een verminderde reukzin hebben ontwikkeld. In Duitsland wordt gemeld dat meer dan 2 op de 3 bevestigde gevallen de symptomen vertonen. Van 2.000 positief geteste personen in Zuid-Korea meldde 30 procent een verlies van hun geurvermogen.

"Als je reukzenuw zelf ontsteekt, kan er tijdelijke schade optreden. Bij het coronavirus heb je de twee dingen samen: minder ruiken door snot, maar ook aantasting van de reukzenuw. In 70 procent van de gevallen bij virale infecties gaat reukverlies snel recupereren. Bij een coronabesmetting kan het een aantal maanden tot een jaar duren vooraleer je reuk terugkomt", vertelt Philippe Gevaert, neus-, keel- en oorarts bij het UZ Gent. Het kan dus een symptoom zijn van het coronavirus, maar niet uitsluitend.

Luister hier naar een gesprek in het Radio 1-programma Nieuwe Feiten over het reukverlies.

Nee, er lopen geen leeuwen door de Russische straten en er zwemmen ook geen dolfijnen door de kanalen van Venetië. Al gaat de waterkwaliteit er daar wel op vooruit.

Als het te gek lijkt om los te lopen, dan is dat meestal ook zo. Dit beeld van een leeuw die een uitje maakt door een nachtelijke straat, wordt momenteel massaal gedeeld. Het zou gaan om een van “meer dan vijfhonderd leeuwen” die de Russische president Vladimir Poetin zou inzetten om “te verzekeren dat mensen binnen blijven tijdens de pandemie”.

Een foto vanuit Rusland waar een leeuw door de straat loopt.

Het gaat echter om een bewerking van een foto die dateert uit 2016. Toen had een filmploeg een leeuw losgelaten in de straten van Johannesburg. Verschillende populaire media (zoals het Britse Metro en The New York Post) hebben daar toen over bericht. Volgens Rusland is het nieuwe coronavirus trouwens amper aanwezig in het land. De officiële dodentol staat daar voorlopig op één.

Er circuleert momenteel wel meer vals dierennieuws op de sociale media. Nu veel steden er verlaten bij liggen door de social-distancingmaatregelen die veel overheden nemen, zouden de dieren die steden opnieuw innemen. Maar van die verhalen klopt zelden iets.

Zo zijn de beelden van dolfijnen die zogezegd in Venetië verschenen zijn, eigenlijk gefilmd in de Italiaanse havenstad Cagliari. Heb je foto’s van “teruggekeerde” zwanen gezien, weet dan dat die er gewoon altijd zijn in de kanalen van Burano, een van de eilandjes van Venetië. Je kan online zelfs stockfoto’s kopen van de beestjes in, jawel, dezelfde kanalen.

Een schermafbeelding van een tweet van iemand die beweert dat er dolfijnen in Venetië rondzwemmen.

Sommige media maakten dan weer gewag van herten die de Japanse stad Nara binnenwandelden. Klopt, maar dat doen ze wel vaker, epidemie of niet. En ja, een kudde olifanten heeft onlangs een bezoek gebracht aan een dorpje in het zuidwesten van China, maar volgens lokale officials ging het niet om de olifanten op de wijdverspreide foto’s. En dronken waren ze al helemaal niet. Een wetenschappelijke studie berekende dat er een kleine twee liter pure alcohol nodig is om een olifant dronken te voeren. 30 liter wijn voor een hele kudde lijkt dus wat optimistisch.

Een foto van heel helder water in Venetië.

Is er dan echt niets aan van al dat hoopgevend natuurnieuws? Toch wel: het water in de Venetiaanse kanalen is écht helderder dan normaal. De persfotograaf Andrea Pattaro, die zelf in Venetië woont, maakte de beelden. Dat het water er zo proper lijkt bij te liggen, komt niet doordat er minder vervuild zou worden. Het komt vooral doordat het sediment op de bodem niet langer losgewoeld wordt door de peddels van gondeliers.

Nee, minister Maggie De Block heeft geen verbod uitgevaardigd tegen groepsseks.

Momenteel doet op sociale media een screenshot van een Engelstalig artikel de ronde. Daarin is te lezen dat minister van Volksgezondheid Maggie De Block met onmiddellijke ingang “niet-essentiële seksuele activiteiten van drie personen of meer” verbiedt in de bestrijding van het nieuwe coronavirus.

Een schermafbeelding waarbij er wordt gezegd dat Maggie De Block (minister van volksgezondheid) niet-essentiële seksuele activiteiten van drie personen of meer zou verbieden.

Wat je aan de screenshot niet kan zien, is dat het artikel gepubliceerd is op de humoristische website World News Daily Report, die de slogan “Where facts don’t matter” draagt. Het is dus satire. Groepsseks is niet expliciet verboden, hoewel het in deze tijden van social distancing sowieso geen goed idee is.

Pas op met dat bericht dat zogezegd uit een ziekenhuis komt en waarschuwt voor de verspreiding van het virus via tankstations.

Via WhatsApp en andere sociale media wordt dit bericht gedeeld:“Het ziekenhuis heeft vanmorgen een bericht gestuurd dat dit virus zich snel via benzinepompen lijkt te verspreiden. Draag zeker handschoenen of gebruik een papieren doek bij het vullen van je tank. Vertel het verder. Bedankt¨

Een screenshot van een Nederlandstalig en Engelstalig bericht waarbij men beweert dat het coronavirus zich razendsnel aan het verspreiden is via tankstations. Dit bevat misleidende informatie.

Pas op met dit bericht. Het is een Nederlandse vertaling van een Engelstalig bericht dat sinds enkel dagen in het buitenland circuleert en nu ook ons bereikt. In één van de oorspronkelijke berichten wordt geclaimd dat het ziekenhuis waarvan sprake het Galway ziekenhuis in Ierland is. “Dat is niet waar”, heeft het ziekenhuis laten weten aan een Ierse krant.

Het Nederlandstalige bericht bevat ‘gemengde signalen’. De afzender wordt niet genoemd en zou komen uit ‘een ziekenhuis’. Iedereen kan dus zoiets schrijven. Ziekenhuizen communiceren via officiële kanalen en er is geen persbericht te vinden dat kan herleid worden tot een ziekenhuis. Een ziekenhuis als bron gebruiken, geeft het bericht een zeker ‘gewicht’, maar is in dezen gebaseerd op niets. Het maakt mensen bovendien ongerust.

Daarnaast kan het geen kwaad om een papiertje rond een benzinepomp te wikkelen of een handschoen aan te doen. Meerdere mensen die tanken, gebruiken uiteraard dezelfde pomp en raken die pomp aan met de hand. Leg dus ook de nodige hygiëne aan de dag als je je code van je bankkaart of tankkaart intypt. Volg de voorschriften van de overheid en probeer na het tanken je handen zeker 20 seconden te wassen met water en zeep.

Ben je met bloedgroep A vatbaarder voor corona dan met bloedgroep O? Nee, de studie die circuleert, is wetenschappelijk niet goed onderbouwd

Verschillende artikelen op internationale nieuwswebsites claimen op basis van een wetenschappelijke studie op medrxiv.org dat afhankelijk van je bloedgroep, je meer of minder vatbaar bent voor het coronavirus. Die berichten worden veel gedeeld op sociale media en bereiken nu ook Vlaanderen. Hoe zit het nu?

Op de website medxriv lezen we een studie die de relatie onderzoekt tussen de A-B-O - bloedgroepen en de vatbaarheid voor COVID-19.

Voor het onderzoek heeft men de bloedgroep van 1.573 met COVID-19 besmette mensen uit Wuhan en Shenzhen in China, vergeleken met de bloedgroep van 3694 ‘gezonde’ mensen. De onderzoekers besluiten dat het aandeel van de bloedgroepen A en O bij Covid 19-patiënten respectievelijk significant hoger en lager is dan bij gezonde mensen. Volgens de onderzoekers bevestigden bijkomende analyses die uitslag.

De studie heeft meteen al een disclaimer: ze is niet “peer-reviewed”. Peer review willen zeggen dat verschillende deskundigen het onderzoek hebben beoordeeld en mogelijk zwakke punten in de initiële onderzoeksvragen en uitgangspunten, methoden en conclusies hebben vastgesteld. Meestal zal een (wetenschappelijke) tijdschrift pas een artikel plaatsen als de redactie ervan overtuigd is dat de auteurs de kritische bedenkingen van de deskundigen hebben weggenomen en dat de onderzoeksgegevens en -methodes de conclusies van de paper juist kunnen ondersteunen. Dat is hier voor alle duidelijkheid nog niet gebeurd.

Maakt dat iets minder geloofwaardig?


“Toch wel”, vertelt wetenschapper Hans Scheers van Rode Kruis Vlaanderen. “De onderzoekers die worden benaderd om zo'n onderzoek kritisch te bekijken, zijn echt wel experts in hun vakgebied. Dat is hier niet gebeurd.”

“Het gaat om een observationele studie die geen oorzaak-gevolg-verband kan aantonen. Bovendien kennen we weinig details over de controlegroep van de studie. Zijn er evenveel mannen als vrouwen? Wat is de verdeling over de verschillende leeftijden? We weten dus eigenlijk niet met zekerheid of we de besmette personen en de controlegroep met elkaar kunnen vergelijken.”

Ook professor Geneeskunde Steven Callens van de UGent spreekt van een methodologisch zwak onderzoek: “De geteste groep is veel te klein. Je moet al honderdduizenden mensen testen om te kunnen spreken van een oorzaak en verband. Bovendien is bloedgroep A een bredere bloedgroep met 1001 receptoren en eiwitten, waardoor de geteste groep mensen veel breder moet zijn dan hier is gebeurd. Het is niet omdat je mogelijk een relatie ziet, dat er ook een wetenschappelijk aangetoond verband is.”

“Daarnaast zijn de conclusies gebaseerd op de cijfers van slechts twee steden in China”, gaat Hans Scheers van Rode Kruis Vlaanderen verder. "En die verschillen dan nog van elkaar: in de regio van Wuhan zijn mensen met bloedgroep A vaker besmet, in Shenzhen is dit eigenlijk bloedgroep AB, zo blijkt bij nadere analyse van de resultaten.”

“Bovendien spreekt het onderzoek van een significant verschil tussen bloedgroep A en O. Op basis van de gebruikte statistische onderzoeksmethode mag er dan wel een significant verschil in de resultaten zijn, toch mag je dit niet gaan veralgemenen in de echte wereld. De onderzoekers gebruiken een methode die heel gevoelig is, waardoor ze kleine afwijkingen sterker in de verf kunnen zetten. In werkelijkheid is het verschil vrij zwak en niet relevant in de praktijk”, zegt Scheers. “Wat we zeker dus niet mogen doen, is dit ook nog eens veralgemenen voor België.’

Op basis van dit onderzoek kunnen we dus niet zeggen dat een persoon met bloedgroep A meer of minder vatbaar is voor een besmetting met het nieuwe coronavirus dan iemand met bloedgroep O. De verschillen zijn mogelijk toevallig en bovendien niet relevant. Iedereen, ongeacht je bloedgroep, moet de opgelegde maatregelen zo goed mogelijk volgen.

Whatsapp-berichten over helikopters die met desinfecterende middelen spuiten? Nepnieuws!

“Vanavond vanaf 23u40 mag niemand op straat zijn. Deuren en ramen moeten gesloten blijven omdat 5 helikopters desinfecterende middelen in de lucht spuiten om het coronavirus uit te roeien.”, aldus het bericht dat de laatste uren de ronde doet op sociale media. Maar niets is minder waar. Dit bericht is nep. Dat zegt ook de FOD Volksgezondheid.

Een vals bericht waarin staat dat vanavond iedereen moet binnenblijven omdat de politie desinfecterende middelen gaat verstuiven in de lucht. Deze informatie is niet waar. Een vals bericht waarbij men in het Engels zegt om binnen te blijven vanavond. De politie zou namelijk desinfecterende middelen per helicopter verspreiden. Dit is niet waar. Een vals bericht waarin staat dat vanavond iedereen moet binnenblijven omdat de politie desinfecterende middelen gaat verstuiven in de lucht. Deze informatie is niet waar. Een vals bericht waarin staat dat vanavond iedereen moet binnenblijven omdat de politie desinfecterende middelen gaat verstuiven in de lucht. Deze informatie is niet waar.

Het bericht verspreidt zich in verschillende talen razendsnel op sociale media. Een Engelse versie van het bericht circuleert sinds enkele dagen ook al de Verenigde Staten.

Volgens factcheckingwebsite Leadstories is het bericht al ontelbare gekopieerd en doet het naast de VS ook de ronde in Zwitserland, Egypte, Verenigde Arabische Emiraten, Maleisië, Nepal en Puerto Rico. Omdat het bericht onrust veroorzaakte, heeft de overheid in al die landen al formeel moeten ontkennen dat er ook maar iets van waar zou zijn.

“Desinfecterende middelen spuiten vanuit een helikopter is niet doeltreffend in de strijd tegen het coronavirus” laat het kabinet van minister Maggie De Block ons weten. “COVID-19 is een virus dat overdraagbaar is van mens tot mens. De efficiënte manieren om een besmetting te voorkomen, is je handen regelmatig wassen met water en zeep en anderhalve meter afstand houden van elkaar. ”

Neen, leidingwater drinken is niet slecht en je wordt er ook niet door besmet met het coronavirus.

Verschillende mensen vragen ons, onder meer door online geruchten, of het schadelijk is om leidingwater te drinken. Water van de kraan drinken is niet schadelijk. Dat staat duidelijk te lezen in de richtlijnen en adviezen van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Het document dateert van 19 maart 2020.

In de tekst staat het volgende te lezen: “Hoewel persistentie in drinkwater mogelijk is, is er wel degelijk geen bewijs van surrogaatmenselijke coronavirussen dat ze aanwezig zijn in oppervlakte- of grondwaterbronnen of worden overgedragen door verontreinigd drinkwater.” Persistentie wordt in de wetenschap en de chemie gebruikt om onder meer te beschrijven dat stoffen moeilijk afbreekbaar zijn. Het kan ook verwijzen naar de tijd dat een stof in het milieu aanwezig blijft nadat het er is ingedrongen. Samengevat: COVID-19 (de wetenschappelijke naam voor het virus), is niet in drinkwater is aangetroffen. Het wordt voornamelijk verspreid door mensen.

Er is dus geen probleem met leidingwater. Leidingwater wordt uiteraard ook gebruikt om het advies te volgen dat voorschrijft om je handen minstens 20 seconden grondig te wassen met water en zeep om zo de verspreiding van het virus te voorkomen. Op internet circuleren ook adviezen om je keel te gorgelen met warm water, aangelengd met wat zout of look. Dit medisch advies is in de strijd tegen het coronavirus waardeloos. Meer daarover vind je elders op deze pagina. Of in dit artikel.

Neen, het coronavirus is niet in een lab ontwikkeld

Ondanks hardnekkige geruchten op het internet is er geen enkel bewijs dat het coronavirus in een laboratorium werd gecreëerd. Om die samenzweringstheorie kracht bij te zetten circuleren er zelfs documenten die moeten aantonen dat er op het nieuwe virus een patent werd genomen. Het document dat daarvoor wordt gebruikt vinden we inderdaad terug in de database van het European Patent Office.

Een woordvoerder van het EPO laat ons weten dat het document verwijst naar een uitvinding om het Coronavirus te diagnosticeren dat in 2002/3 SARS veroorzaakte. Het beschrijft een methode om zo'n kit te ontwikkelen die diagnoses kan stellen. Het patent uit 2010 verwijst ook naar een geïsoleerde gemuteerde stam van het SARS-virus die nodig is om de diagnostische kit te produceren. Het octrooi heeft geenszins betrekking op de huidige verspreiding van het Coronavirus, dat als SARS-2 wordt bestempeld. De twee virussen zijn belangrijk verschillend in termen van genetische informatie en eiwitten, en het SARS-2-virus wordt niet beschreven in dat octrooi. Dit is in alle opzichten volstrekt onjuist en misleidend.

Een afbeelding van een patent

Het is niet de eerste keer dat de valse claim wordt gemaakt dat het virus ontwikkeld is in een laboratorium. Afhankelijk van de bron zou het gaan om een Chinees laboratorium, dan weer een Amerikaans laboratorium of een Frans labo. Valse claims worden de wereld ingestuurd vanuit onder meer Rusland en Iran.

Het coronavirus SARS-CoV-2, dat voor het eerst is opgedoken in de Chinese stad Wuhan, is het product van natuurlijke evolutie, zo blijkt uit een nieuwe studie in het gezaghebbende wetenschappelijke tijdschrift Nature Medicine. De analyse van de openbaar gemaakte sequentie van het genetisch materiaal van SARS-CoV-2 en van verwante virussen heeft geen aanwijzingen opgeleverd dat het virus in een laboratorium gemaakt zou zijn of op een andere wijze kunstmatig ontworpen zou zijn, leggen we ook uitvoerig uit in dit artikel.

De kans dat uw kat of hond besmet raakt met het coronavirus is zéér, zéér klein. Maar voorzichtigheid kan geen kwaad.

Onze redactie kreeg van verschillende lezers de vraag of huisdieren ook besmet kunnen raken met het coronavirus. En of die huisdieren dan ook die besmetting kunnen overdragen. Een terechte vraag, maar veel zorgen hoeft u zich niet te maken. Er zijn namelijk geen aanwijzingen dat ook huisdieren ziek kunnen door het covid-19 virus of het door kan geven aan mensen. Maar toch kan enige voorzichtigheid geen kwaad.

Vorige maand raakte bekend dat een 17-jarige Pomeranian (Dwergkeeshond) besmet was met het coronavirus. Dat maakte veel dierenliefhebbers en -eigenaars bezorgd. Ze vragen zich dan ook af of ook hun hond of kat besmet kunnen raken met het virus. Zeker bij huisdieren die gewoonlijk vrij naar buiten mogen gaan, lijkt die mogelijkheid wel denkbaar.

Een facebookbericht waarbij een vrouw foto's van haar hond plaatst samen met de vraag of honden ook het nieuwe coronavirus kunnen overbrengen

Maar dat verhaal van die Pomeranian moet je toch met een korrel zout nemen. Ten eerste, het aantal virusdeeltjes dat men bij de hond vond, was zeer klein. Wetenschappers noemen het daarom een “zwak positief”. Ten tweede, er werd geen ziektesymptomen vastgesteld en mocht de hond na 18 dagen virusvrij terug naar huis. Weliswaar blijkt hij 2 dagen later gestorven te zijn. Maar dat kwam wellicht gewoon door ouderdom. Een Pomeranian heeft een levensverwachting tussen de 12 en 16 jaar. Die hond was al 17 jaar oud.

Er bestaat wel variant van het coronavirus waar honden ziek van kunnen worden, de zogenaamde canine coronavirus. Maar dat is een andere variant dan het huidige Covid-19. Het canine coronavirus is niet overdraagbaar op mensen.

Conclusie: Er zijn momenteel geen aanwijzingen dat ook dieren besmet kunnen raken met het nieuwe coronavirus. Daar is verder onderzoek voor nodig. De Wereldorganisatie voor diergezondheid (OIE) adviseert diereneigenaars om toch wat voorzichtig te zijn. Hygiënische voorschriften zoals handen wassen met zeep, blijft ook gelden na contact met je hond of kat. Als je zelf ziek bent door het coronavirus, moet jij je contact met je huisdieren zoveel mogelijk beperken, adviseert de OIE.

UPDATE: op 27 maart maakte de Belgische overheid bekend dat een kat besmet is geraakt met het coronavirus. De kans dat huisdieren besmet raken, is nog steeds zeer klein. Dat leggen we uit in dit artikel.

Dit klopt wél: Het coronavirus kan tot 72 uur overleven op voorwerpen

Er gaan berichten rond op sociale media over de levensduur van het coronavirus op verschillende voorwerpen. Op plastiek en metaal zou het virus tot 72 uur overleven. Onze conclusie is dat deze claim wel degelijk klopt.

Hoelang blijft het virus op bepaalde oppervlakten 'overleven'? Volgens onze informatie blijft het virus een 3-tal uur in de lucht, 24 uur op karton, 2 tot 3 dagen op plastiek en eveneens 2 tot drie dagen op metaal.

De berichten baseren zich op een recente studie van de Amerikaanse National Institute of Allergy and Infectious Diseases. Zij onderzochten hoe lang het nieuwe coronavirus covid-19 kan overleven in verschillende omstandigheden. Op karton kan het virus 24 uur overleven. Op staal en plastiek is de overlevingskans van het virus nog langer, tot zo’n 72 uur.

Pictogrammen van voorwerpen die iedereen dagelijks wel gebruikt: een deurklink, liftknoppen, een wc-bril en een wastafel

Wel moet er bij vermeld worden dat het onderzoek uitgevoerd werd in een strikt gecontroleerde laboratorium. In de realiteit zal het levensduur van het coronavirus dus variëren afhankelijk van de omgevingsfactoren. Hoe dan ook, het blijft belangrijk om uw handen regelmatig te wassen met zeep en uw werkomgeving regelmatig te ontsmetten. Enkel zo kan je de verdere verspreiding van het virus tegengaan.

Belangrijk om vermelden is wel dat overdacht via bijvoorbeeld niezen of hoesten de belangrijkste manier is waarop het virus zich verspreidt.

Video van man die op de grond ligt in Brusselse metrostation heeft niets te maken met het coronavirus. Hij was dronken.

Op Twitter circuleert een video van een man die schijnbaar bewusteloos op de grond ligt. Door het coronavirus claimen sommigen op sociale media. “Ook in België vallen mensen om #coronavirus”, zegt een twitteraar die de video deelde. Dat klopt niet.

screenshot van een video waarbij de politie geweld zou gebruiken op mensen die corona zouden hebben.

Op de beelden zie je duidelijk mensen in een Belgische politie-uniform. Wij kunnen daaruit afleiden dat de beelden inderdaad gemaakt zijn in België. Journalisten van Pointer konden de exacte locatie terugvinden. De beelden blijken gemaakt te zijn in het metrostation Brussel-Zuid. Een woordvoerder van MIVB-STIB bevestigt dat er daar op zondag 15 maart inderdaad een incident had plaatsgevonden. Maar dat incident had niets te maken met het coronavirus. De man in die video, bleek gewoon stomdronken.

Van de meeste huis-, tuin en keukenmiddeltjes die op sociale media circuleren, is niet bewezen dat ze helpen.

Op sociale media doet het gerucht de ronde dat het coronavirus hittegevoelig zou zijn en sterven bij 26 à 27 graden Celsius. Daarom zou het aangewezen zijn om veel warm water te drinken, of zout water te gorgelen.

Daar is geen enkel wetenschappelijk bewijs voor. Warme vloeistoffen drinken of gorgelen, eventueel met zout, is een aloude remedie tegen verkoudheden en vaak voorkomende ziekten. Het kan dus wellicht geen kwaad. Maar er is geen enkele grond om aan te nemen dat het je beschermt tegen het nieuwe coronavirus, laat staan dat het u ervan zou kunnen genezen.

Vermijd best ook extreem hete dranken, waarschuwt epidemologe Anne-Mieke Vandamme van de KU Leuven, uit haar ervaring met andere ziekten. Ze kan niet met zekerheid spreken voor het nieuwe coronavirus, maar ziet wel mogelijke risico’s: “Je riskeert dat hete vloeistoffen wondjes veroorzaken aan de binnenkant van je mond, en dat je daardoor nog vatbaarder bent voor besmetting”.

In Taiwan en Indonesië doet een variant op deze hoax de ronde. Facebook- en Whatsappberichten melden dat een Chinese dokter zou ontdekt hebben dat je kan genezen door één kom gekookt lookwater te drinken. Hiervoor geldt hetzelfde: look is gezond. Gekookt lookwater is zelfs een traditioneel middeltje tegen verkoudheden. Maar daar houdt het ook op. Lookwater heeft geen enkele bewezen werking tegen het coronavirus.

Audio- en tekstberichten waarin wordt opgeroepen om te hamsteren of die alarmerende berichten uit een ziekenhuis bevatten, zaaien nodeloos paniek.

Het Federale Crisiscentrum waarschuwt voor een bericht dat zogezegd uit het Brusselse Saint-Luc ziekenhuis zou komen. Een vrouwelijke stem spreekt in het Frans over een 'catastrofe' op intensieve zorg. Het bericht gaat viraal en zorgt voor wat paniek. Uiteraard is het druk in de ziekenhuizen, ook in Saint-Luc, waar patiënten worden behandeld, maar er is daar geen sprake van een catastrofe volgens het crisiscentrum.

Ook het ziekenhuis waarschuwt om dat soort berichten niet te geloven: "De enige communicatiekanalen van Saint-Luc zijn onze website en onze officiële sociale netwerken. Alle andere informatie die via andere kanalen komt, met name via WhatsApp of Messenger en/of die door een andere bron wordt verspreid, valt uitsluitend onder de verantwoordelijkheid van de verspreider. De federale overheid deelt dagelijks statistieken mee over de verspreiding van de Covid19-epidemie in België. Deze zijn officieel en gevalideerd."

Vorige week circuleerden via WhatsApp en sms in tekst en geluid berichten waarin werd gewaarschuwd voor een "lockdown" van België en er werd opgeroepen om te hamsteren, om voedsel in te slaan. De regering heeft intussen wel maatregelen genomen, maar spreekt nog niet van een "lockdown". Hamsteren is niet nodig, daardoor worden goederen net schaars.

"Natuurlijk kunnen wij niet controleren wat er de ronde doet in gesloten groepen zoals op WhatsApp", zegt Joris Moonens, woordvoerder van het Agentschap Zorg en Gezondheid.

"Gebruik je gezond verstand en raadpleeg de officiële informatie van de overheid of de woordvoerders van de overheidsinstellingen zoals Marc Van Ranst en Steven Van Gucht", raadt Moonens aan.

Er zijn geen aanwijzigingen dat vitamine C het virus stopt. En wat met Ibuprofen?

Via sociale media, mail en via verschillende (onbetrouwbare) websites worden berichten verspreid dat vitamine C helpt om het virus af te remmen en zelfs te stoppen. Die berichten doen al langer de ronde en zijn eerder gelanceerd in het buitenland. Er is geen wetenschappelijk bewijs dat, ook al is vitamine C belangrijk voor ons lichaam, het ons immuunsysteem een 'boost kan geven' tegen het coronavirus, laat staan dat het je ervan zou kunnen genezen.

een foutieve advertentie dat zou zeggen dat Vitamine C het nieuwe coronavirus zou afremmen

De meest effectieve manier om een besmetting tegen te gaan, is handen wassen, en niet aan je gezicht komen. Meer tips staan onderaan dit artikel. Een goed en interessant artikel over vitamine C leest u hier.

Er zijn ook berichten dat je de pijnstillers Ibuprofen, Brufen en Voltaren beter mijdt als u corona thuis wil behandelen. Dat klopt. Hoewel we nog niet veel weten over de combinatie tussen die pijnstillers en het coronavirus, zorgen die pijnstillers bij andere (bekende) ziektes sneller voor complicaties dan pijnstillers op basis van paracetamol, zoals Dafalgan. Het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezonheidsproducten vraagt dan ook uit voorzorg om in eerste instantie paracetamol te gebruiken. Meer uitleg vindt u hier.

Let wel op: via WhatsApp circuleert een bericht dat, afhankelijk van de bron, afkomstig is van de afzender uit het Ziekenhuis Oost Limburg of het Universitair Ziekenhuis Gent. Voor alle duidelijkheid, dit bericht bevat deels foute informatie die niet afkomstig is van de ziekenhuizen. In sommige versies van het bericht sowieso worden foute cijfers vermeld. Over het medische aspect is op dit moment moeilijk een uitspraak te doen, maar zoals hierboven vermeld, paracetamol wordt aangeraden als eerste keuze.

Een vals bericht dat begint met "als u een loopneus en sputum heeft..." bevat onbetrouwbare informatie.

Op Twitter en Facebook circuleert een zogenoemde hoax, een broodjeaapverhaal. Het verhaal komen we onder meer tegen als 'advies' of als 'ik heb dit gehoord van een arts of ...'. Het circuleert in verschillende versies. Er staat onder meer in dat veel water drinken helpt. Of dat u moet gorgelen. Veel water drinken kan nooit kwaad, maar het houdt geen virus tegen.

een foutief facebookbericht dat zou beweren dat veel water drinken en gorgelen helpt om het coronavirus te vermijden een foutief facebookbericht dat zou beweren dat veel water drinken en gorgelen helpt om het coronavirus te vermijden

Het bericht is vertaald uit het Engels en wordt aangekondigd als een "belangrijk bericht". Het misleidende advies is de digitale variant van een kettingbrief. Ook al zijn sommige adviezen in het bericht niet helemaal fout, het bericht in zijn geheel is absoluut ongeloofwaardig en bevat bovendien foute cijfers.

De enige waarheid die het bericht bevat, is om uw handen regelmatig te wassen. U deelt het best niet om de verdere verspreiding van foute informatie te stoppen. klik hier om meer te lezenrmatie over het bericht is hier te lezen.

een foutief facebookbericht dat valse informatie geeft over zogezegde dokters

Er circuleert een valse test: als je tien seconden je adem inhoudt en u vervolgens niet hoest zou u het nieuwe coronavirus niet hebben. Deze test is nonsens.

Onder meer op Facebook lezen we een bericht waarin wordt uitgelegd hoe u zelf kan testen of u besmet bent met het nieuwe coronavirus. U moet onder meer uw adem inhouden en kijken of u de neiging hebt om te hoesten. Dit is absolute nonsens.

Een foutief bericht op facebook om zelf te testen of je het coronavirus zou hebben. Dit is compleet foutief.

Ook dit bericht is van oorsprong een Engelstalig bericht en is al tienduizenden keren gedeeld, voornamelijk in India, Nigeria en de VS. Dat schrijven de collega's van AFP Factcheck, het Franse persagentschap.

De wereldgezondheidsorganisatie WHO ontkent formeel dat deze techniek werkt. "Er is daar geen bewijs voor," zegt Tarik Jasarevic, woordvoerder van de WHO, tegen AFP.

Het bericht duikt ook op in de vorm van een sms. De bron zou een "intern bericht zijn van het Stanford ziekenhuis". Dit is onjuist, bevestigt Stanford Health Care. Het bericht is vals.

Een facebookbericht dat zogezegd van Stanford Health Care komt.

Het gaat allemaal om valse informatie, zegt Jan Eyckmans, woordvoerder van FOD Volksgezondheid. "Wij hebben inderdaad zo'n handvol meldingen reeds gekregen over dergelijke valse berichten. Eén daarvan konden we traceren tot in Suriname."

Om de verspreiding van foute informatie tegen te gaan, werkt FOD Volksgezondheid samen met Twitter, Facebook en Google om berichten van de federale overheidsdienst te promoten.

UNICEF heeft niet geadviseerd om te zonnebaden of warm water te drinken tegen het coronavirus.

Een bericht dat wereldwijd de ronde doet en claimt van kinderrechten­organisatie UNICEF afkomstig te zijn, bevat veel foute tips om het coronavirus te bestrijden. Zo zou zonnebaden en warm water drinken helpen tegen het coronavirus. Koud eten en drinken zijn afgeraden volgens het bericht. Dat klopt niet.En het bericht is ook niet van UNICEF.

“Dit bericht komt niet van ons”, zegt Philippe Henon, de woordvoerder van UNICEF België. “De enige adviezen die wij geven, zijn dezelfde richtlijnen die de Wereldgezondsheidsorganisatie heeft gegeven.”

Pas op met advertenties om mondmaskers te kopen.

Deze advertenties zijn niet altijd betrouwbaar. U kan uw geld kwijt zijn, of u krijgt waardeloze mondmaskers.

Fake advertenties om mondmaskers te kopen

Een bericht op Snapchat en Instagram dat de politie niet werkt, is vals.

Op Snapchat en op Instagram circuleert een foto van een politiezone die zegt "dat het noodnummer 101 niet meer actief zal zijn t.e.m. 31 maart en dat u maar 'u' ding moet doen. Ook al is het misschien maar 'om te lachen'; dit bericht is vals. De politie werkt wel.

Een bericht dat de politie vanwege corona niet beschikbaar zal zijn tot en met 31 maart. Dit is valse informatie.

Het bericht dat reizen naar Namibië promoot als veilig toevluchtsoord, is geschreven door een reisorganisator, maar niet alle info is even correct.

Een reisorganisator maakt via mail promotie voor reizen naar Namibië, omdat daar nog geen besmettingen met het nieuwe coronavirus zijn vastgesteld (Update 18/03/2018: Ondertussen zijn er 2 gevallen van het coronavirus vastgesteld in Namibië). De claim in het bericht dat "Namibië één van de veiligste coronavrije landen is om momenteel naartoe te reizen", is niet bewezen. Mensen die reizen, kunnen net het virus meedragen.

Het bericht draagt de titel "Corona - Boodschap van Algemeen Nut'". Dat is het bericht niet, het gaat om een commercieel bericht van een reisorganisator.

Vals bericht verspreid onder 'Algemeen nut' maar eigenlijk opgesteld door een reisorganisator

De reisorganisator vertelt ons aan de telefoon dat hij tien jaar in Namibië heeft gewoond en het gebied niet dichtbevolkt is. Wat inderdaad handig is om de verspreiding van een virus tegen te gaan, maar geen absolute garantie biedt.

In het bericht staat ook dat het nu zomerperiode in Namibië is, met temperaturen tussen 25-35 graden. Die temperaturen zijn ook geen absolute garantie op succes. Ons lichaam is 36-37 graden en is niet immuun voor het virus.

"Volgens de bewijzen tot nog toe, kan het coronavirus in alle omgevingen verspreid worden, ook in gebieden met warm en vochtig weer.", zegt de Wereldgezondheidsorganisatie. "De beste manier om jezelf te beschermen is regelmatig je handen wassen met zeep."

Oproep van Gers Pardoel is fout en gevaarlijk.

In een post op zijn persoonlijke Twitter- en Instagramaccount geeft de Nederlandse rapper Gers Pardoel een slecht advies om om te gaan met het coronavirus. “Llefde is het enige wat het coronavirus echt kan stoppen”, zegt hij. “Geef elkaar wel een hand, geef elkaar wel een knuffel en geef elkaar wel je liefde”.

Deze oproep van Gers Pardoel is fout en potentieel ook gevaarlijk. Fysieke afstand is één van de belangrijkste zorgmaatregelen die je kan nemen om de verdere verspreiding het coronavirus tegen te gaan.

Een bericht waarin Gers Pardoel wel oproept om te knuffelen en handen te geven. Dit is compleet fout en ook potentieel gevaarlijk

De officiële informatie van de overheid omtrent het coronavirus is te volgen op de website info-coronavirus.be. Ook de "klassieke" media als kranten en televisie- en radiojournaals staan in nauw contact met de overheid en wetenschappers.

Meest gelezen