foto Olmo Peeters

In Z33 in Hasselt kan je eindelijk dwalen maar niet verdwalen

Met de twee maanden uitgestelde opening van het grondig getransformeerde Z33 heeft Hasselt een kunstentempel met grote uitstraling. Het ontwerp van Francesca Torzo (°1975) wringt zich wonderlijk in het bestaande stadsweefsel, tussen Jenevermuseum, gewezen begijnhof en het naadloos geïntegreerde cultuurcentrum Vleugel 19. Vanaf donderdag gaat het gebouw open, met strikte inachtneming van alle mogelijke veiligheidsmaatregelen.  

Geen groot openingsfeest dus zoals gepland op 14 maart, één dag na de instelling van de lockdown, maar een sobere kennismaking voor een beperkt publiek. De details vindt u onderaan dit artikel.

Bij de eerste tentoonstellingen in Z33 staat het gebouw van de vaak gelauwerde Italiaanse architect Francesca Torzo centraal. De kunstobjecten en evenementen lopen bij wijze van spreken nergens in de weg en laten een panoramische kijk toe op de hoogst originele architectuur. Z33  doet het meest denken aan hoe "M" in Leuven oude en nieuwe gebouwen met elkaar verbindt, maar in Hasselt gebeurt dat nog inventiever en radikaler. 

Een labyrinthische blokkendoos

Francesca Torzo heeft de omgeving grondig bestudeerd en een gebouw ingepast dat voortdurend verwijst naar de buren en het verleden. De rode kleur van de onopvallende gesloten gevel is een synthese van de tinten van de belendende percelen. Uitzonderlijk is wel de tekening van de tegels: ruitvormig. (lees verder onder de afbeelding aub)   

foto Kristof Vrancken

Binnenin is er een boeiende opeenvolging van erg verschillende ruimtes qua volume, lichtinval en maten. Smalle hoge gangen verwijzen naar de parallelle straatjes, kleine kamers refereren naar het destijdse begijnhof en typische vorm-elementen van de jaren 50, b.v. trappen en leuningen die we kennen uit ziekenhuizen en scholen van toen. Die komen aan bod in de gerenoveerde Vleugel 19.  Zo wordt Z33 een soort miniatuurstad, een reusachtige 3D-puzzel of een kasba. 

foto Kristof Vrancken

Uit-, door- en inkijkjes

Overal in het gebouw van 2 riante etages zijn er ramen die een uitzicht bieden op de omgeving. In zekere zin voltooit Torzo de structuur van het historische begijnhof: de gebouwen liggen nu helemaal rond een gesloten uitgestrekte binnenplaats. Die is vanuit verschillende ramen te zien. Voorts zijn er ook kleine binnen- en buitentuintjes die het strakke ontwerp speelse groene details geven. 

Een half gestript kantoorgebouw aan de overkant van de straat is perfect zichtbaar vanuit een van de grootste ramen. Een tijdelijke extra-attractie! De aankleding van die vrijgemaakte ruwbouw zal wel een tijd duren, zo lang biedt het werk aan de overzijde wat contrasterend spektakel. De bouw van Z33 liep maar een half jaar vertraging op, ook al door het vermaledijde Coronavirus, en bleef binnen het vooropgestelde budget van 7,5 miljoen euro. Ook dat is uniek. 

Een weekend vol verrassingen

De 3 openingstentoonstellingen stellen zich bescheiden op en storen nergens het zicht op de geschiedenisloze architectuur. Het gebouw is nog "zuiver". 

Twee exposities "The Work of Time" en "The Time of Work" hebben onmiddellijk met Z33 te maken, ze gaan over tijd en ruimte. De derde, "Birds of a Feather. Currents" toont werk van 7 afgestudeerde academiestudenten uit Vlaanderen en Brussel, Noordrijn-Westfalen en Nederland.  

Weven en knutselen

foto Gion von Albertini

Misschien wel het mooiste werk van de expositie is een grote maquette van het gebouw in kleurrijke textieldraad, geweven door Francesca Torzo zelf. Een knutselwerk van Lodie Kardouss, witte kabels die het de bezoeker moeilijk maken om doorheen te raken, verhoogt nog het labyrinthische aspect van de architectuur. 

foto Kristof Vrancken

Een installatie over de berging van radio-actief afval in Mol en Dessel toont een alternatieve beleving van de tijd. Maarten Vanden Eynde maakte urnen in Boomse klei, modellen van de vaten waarin nucleair afval in het ondergrondse tunnelcomplex Hades wordt geborgen. De grootste urne is een realistische kopie, de kleinere tonen telkens de afbraak van de kern-lading na duizenden jaren. Alexis Destoop voegt daar foto's en een video van die 300 meter diepe tunnel aan toe, inclusief roestplekken, waterinsijpeling en betonrot. 

Er is een afgietsel van koralen van 900 jaar oud die bedreigd zijn door de klimaatverstoring. Noé Soulier maakte 9 witte "fantômes", lege dummies van werken uit Het S.M.A.K., van onder meer Jan Vercruysse, Gilbert & George, Mark Manders en Bernd Lohaus.   

Belgisch-Congo

Het collectief Ecole Mondiale heeft een ruimte gecreëerd die nadenkt over ons koloniale verleden. In 1905 plande Leopold II een mondiaal-koloniale school in Tervuren. Er valt klank te horen van de oudste vrijwilliger uit de Eerste wereldoorlog, een Congolees.   

foto Kristof Vrancken

De slaap is ook een vorm van verwrongen tijd. Helga Schmid heeft een rond hemelbed gemaakt dat middels allerlei kleurschakeringen in 12 minuten het verloop van het licht gedurende een hele dag suggereert. Daarnaast is er een lumineuze video-installatie van Danilo Correole die daadwerkelijk uitnodigt om een tukje te doen. Alle informatie vindt u hier. 

Kristof Vrancken 2020

Z33 opent dus donderdag om 11 uur. Op dinsdag is het kunstenhuis gesloten. In het weekend kan het publiek vanaf 10 uur binnen, op weekdagen 11 uur. Vanaf maandag is het mogelijk om online te reserveren. Tot dan moet dat telefonisch (011 29 59 60) of per mail (info@z33.be). 

Voorlopig werkt Z33 met timeslots. Om de 20 minuten kunnen maximaal 8 bezoekers binnen, en die moeten tot dezelfde bubbel behoren. Ze mogen bijna anderhalf uur in de nieuwe ruimten ronddwalen. Bij elke versoepeling van de corona-maatregelen zal Z33 de werking aanpassen.  

Bekijk ook de journaalreportage over Z33:

Video player inladen...