Een man krijgt een injectie met een vaccin (archieffoto).
AP2009

Helpt tbc-vaccin ook tegen coronavirus? Grote klinische test moet het snel uitwijzen

Onderzoekers in Duitsland willen nagaan of het kandidaat vaccin VPM1002 ook werkzaam is tegen het nieuwe coronavirus, SARS-CoV-2. VPM1002 werd oorspronkelijk ontwikkeld door onderzoekers van het Max-Planck-Instituts für Infektionsbiologie als een vaccin tegen tuberculose. Daarvoor is het al getest en veilig bevonden in klinische fase II studies bij kleine groepen mensen en er loopt nu een fase III studie bij een grote groep in India. De onderzoekers willen nu een soortgelijke grote test maar dan specifiek voor corona uitvoeren in verschillende ziekenhuizen in Duitsland bij oudere mensen en zorgverstrekkers. 

Hoe de huidige pandemie van het coronavirus zal verlopen, zal in grote mate afhangen van de vraag hoe snel er doeltreffende geneesmiddelen en/of een werkbaar vaccin gevonden worden. Duitse onderzoekers hopen nu dat een kandidaat vaccin ook effect heeft tegen het coronavirus en dat men zo de periode enigszins zou kunnen overbruggen tot er een vaccin is dat specifiek tegen het coronavirus gericht is. 

Het kandidaat vaccin VPM1002 is gebaseerd op een vaccin dat BCG genoemd wordt en dat ontwikkeld is in het begin van de 20e eeuw. Studies bij muizen hebben aangetoond dat het BCG-vaccin niet alleen kan beschermen tegen tuberculose (tbc), maar ook tegen virale infecties van de luchtwegen. 

Zo bleken muizen met griep minder influenza A-virussen - een griepstam die voorkomt bij vogels en sommige zoogdieren - in hun bloed te hebben als ze op voorhand met BCG gevaccineerd waren. En de dieren vertoonden dan ook minder schade aan hun longen. 

Uit andere studies is gebleken dat BCG ook de weerstand van de dieren vergroot tegen andere virussen, bijvoorbeeld herpes type 1  en 2. Het ziet er dus naar uit dat BCG ook het immuunsysteem activeert tegen een virale infectie. Op die manier vermindert het vaccin het risico op een ernstige vorm van de ziekte en dus ook het risico op overlijden. 

Een onderzoeker werkt aan een vaccin in een labo van de universiteit van Kopenhagen.
AFP or licensors

Veilig en effectiever dan standaard vaccin

Het vaccin VPM1002 bevat verzwakte tuberculose-achtige bacteriën. Die zijn op zo'n manier genetisch gemodificeerd dat onze immuuncellen ze beter kunnen herkennen.

Het kandidaat vaccin, dat oorspronkelijk ontwikkeld werd door de groep van de befaamde immunoloog en microbioloog Stefan Kaufmann aan het Max-Planck-Instituts für Infektionsbiologie, biedt daardoor een betere bescherming tegen tuberculose dan het oude vaccin en het is bedoeld voor gebruik bij pasgeboren baby's en als opfrissingsinjectie bij volwassenen. 

Onderzoekers hebben deze verbeterde versie van het BCG-vaccin onderzocht in een reeks studies bij muizen en ook in verschillende klinische testen. In 2018 bleek uit een fase II studie bij een beperkt aantal mensen dat VPM1002 goed verdragen wordt door pasgeboren baby's en effectief is.

Het vaccin wordt momenteel getest in een fase III studie bij een groot aantal volwassenen in India, een studie die beëindigd zou moeten zijn midden 2020. "De resultaten tot nog toe tonen dat vaccinatie met MPV1002 veilig is en effectiever dan de standaard vaccinatie met BCG", zei professor Kaufmann in een persbericht van het Max-Planck-Gesellschaft. 

Het hogere veiligheidsprofiel van VPM1002 en de verbeterde effectiviteit zijn redenen om te hopen dat het nieuwe vaccin ook beter in staat zal zijn de symptomen te verlichten van een infectie met SARS-CoV-2 dan het BCG-vaccin. 

"Bovendien kan VPM1002 geproduceerd worden met moderne productiemethoden die miljoenen dosissen beschikbaar kunnen maken in een zeer korte tijd", zei Adar C. Poonawalla, de CEO van het Serum Institute of India, een van de grootste vaccinproducenten ter wereld. 

Een vaccin wordt uit een flesje gehaald voor een inspuiting.
Copyright 2016 The Associated Press. All rights reserved. This material may not be published, broadcast, rewritten or redistribu

Veelbelovende gesprekken met de overheid

De betrokken partners, Vakzine Project Management (VPM) en het Serum Institute of India hebben reeds veelbelovende gesprekken gevoerd met de Duitse overheid over een fase III studie met VPM1002 in Duitsland om de effectiviteit van het vaccin te testen bij oudere mensen en gezondheidswerkers. 

"Deze bevolkingsgroepen worden sterk getroffen door de huidige pandemie, en zouden dan ook veel baat hebben zijn bij een vaccinatie met VPM1002", zei Leander Grode, de managing director van VPM, aan wie het Max-Planck-Gesellschaft in 2004 de licentie voor het vaccin heeft overgedragen.

Als de resultaten van de test positief uitvallen, kan VPM1002 mogelijk de last van de pandemie op de gezondheidssystemen verlichten tot er een vaccin beschikbaar is dat specifiek gericht is tegen SARS-CoV-2, zo zeggen de onderzoekers. 

Dit artikel is gebaseerd op een persbericht van het Max-Planck-Gesellschaft.