Filosoof Johan Braeckman: "Het coronavirus is een externe vijand die de wereld nodig heeft om zich te verenigen"

Kan het coronavirus, ondanks alle fysieke, mentale en economische ellende die het veroorzaakt, de samenleving ook ten goede veranderen? Het is een vraag die de jongste dagen wel vaker opduikt. Filosoof Johan Braeckman geeft zijn mening in "Nieuwe feiten" op Radio 1.

Verandert de samenleving door het coronavirus dat intussen zo goed als elke hoek van de wereld in zijn greep heeft? Het antwoord is volgens Braeckman genuanceerd. “Er zullen zeker veranderingen gebeuren op kleine schaal”, zegt hij in "Nieuwe feiten". “Cash geld bijvoorbeeld, is sowieso al aan het verminderen en mensen begrijpen dat het hoe dan ook veiliger is om digitaal of met de kaart te betalen. Telewerken zal misschien ook toenemen. Of er zal minder fysiek vergaderd worden.”

Dramatische veranderingen zitten er niet aan te komen, denkt Braeckman. “Mensen zullen niet stoppen met op restaurant of naar optredens te gaan en studenten zullen nog steeds in overvolle auditoria les volgen. Want we gaan niet plots alle lessen online geven. De zaak zal zich normaliseren nadat het ergste achter de rug is.”

Tijdelijk

Deze coronatijden brengen wel heel wat teweeg. We merken een stijgend gemeenschapsgevoel en mensen leren zichzelf ook beter kennen, omdat ze meer op zichzelf aangewezen zijn.

Is dit dan van tijdelijke aard? “Ik vrees van wel”, zegt Braeckman. “Het zou positief zijn als dat zou standhouden. Er vallen bijvoorbeeld minder slachtoffers op de weg. Het kan cynisch klinken en ik bedoel het niet zo, maar corona kan tot minder doden leiden op lange termijn. Er is ook minder fijn stof. De rivieren worden gezonder en in China schat men zelfs dat er 100.000 minder doden zullen vallen doordat er veel minder luchtvervuiling is.”

De echte helden in de samenleving, denk aan dokters, verplegers, leraren, truckers, vuilnisophalers, winkelpersoneel, havenarbeiders, noem maar op, dat blijken nu de sleutelfiguren te zijn. “Inderdaad, en vuilnisophalers en mensen in de zorg en ga zo maar door, dat zijn eigenlijk mensen die te weinig verdienen. Het zou positief zijn als we aan een herwaardering kunnen toekomen met z’n allen”, zegt Braeckman.

Externe vijand

“Ik hoop dat we zullen inzien dat zoiets als corona een soort vijand is die de wereld in principe moet verenigen. Want we hebben zoiets nodig om verenigd te kunnen worden”, legt Braeckman uit. "We zijn goed in samenwerken, maar werken vaak samen tegen andere mensen die op hun beurt ook samenwerken. Om de wereld volledig verbonden te krijgen, heb je een externe vijand nodig."

“Neem nu de klimaatopwarming, voor sommigen lijkt dat nog ver weg. Bij corona ligt het anders. We zitten wereldwijd in hetzelfde schuitje. We zullen moeten samenwerken over de grenzen heen. Een virus trekt zich niks aan van grenzen, religies, culturen, huidskleur of wat dan ook. Dat zou misschien een positief effect kunnen zijn. Dat we de parochiale belangen moeten overstijgen."

Investeren in wetenschap

“Hopelijk zullen mensen ook begrijpen dat we niet alleen goede medische zorg nodig hebben, en daarin moeten investeren, maar dat we ook moeten investeren in de wetenschap", zegt Braeckman nog. "We hebben betrouwbare informatie nodig om zoiets aan te kunnen. Denk aan wiskunde. Als we geen goeie wiskundige modellen hebben, kunnen we geen inschatting maken van hoe dit virus zich kan verspreiden.”

“Als er iets positiefs uit de coronacrisis komt, dan zou ik het in de richting van internationale samenwerking zoeken” zegt Braeckman. “Neem nu de handel in exotische dieren. Je kan in België aap eten, die gevangen wordt in Afrika en in de illegale handel terechtkomt. Het is door zulke zaken dat er virussen uitbreken, oorspronkelijk bij dieren, maar die dan overslaan op mensen. Dus dit is een mooi voorbeeld van het belang van internationale samenwerking waarbij we onder andere de concurrentie opzijschuiven.”

Beluister hieronder het gesprek met Johan Braeckman in "Nieuwe feiten":