Vincent Mentzel / the Netherlands

Auteur Geert Mak ("In Europa") over coronamaatregelen: ""1984" van George Orwell komt nu wel heel dichtbij"

De Nederlandse journalist en succesauteur Geert Mak (bekend van het boek en de reeks "In Europa") ziet hoe de maatschappij in enkele weken tijd helemaal veranderd is door de coronacrisis. In “De wereld vandaag” op Radio 1 vertelt hij hoe de noodmaatregelen een gevaar kunnen zijn voor de democratie, maar ook hoe ze hoop voor de toekomst kunnen geven.

“Corona gaat heel veel sporen nalaten in de maatschappij”, zegt Geert Mak overtuigd. “In Nederland is het nog maar twee weken geleden dat de premier grappen maakte over handen geven. Dat lijkt nu een eeuwigheid geleden. Inmiddels ligt alles volledig stil. Geen cafés, zelfs geen klaverjasavonden meer. Het is verbazend hoe snel het kan gaan.”

De coronacrisis is in enkele weken tijd een provocatie geworden voor de hele maatschappij, meent Geert Mak. “Overheden moeten vertrouwen op burgers. Dan geven de burgers jou dat vertrouwen ook. Op dit ogenblik wordt burgerschap op de proef gesteld. Er wordt naar mijn mening erg braaf gereageerd. Maar ook leiders worden uitgedaagd. Nu moeten ze het waarmaken. We moeten zien hoe dit allemaal zal uitpakken in de toekomst.” 

Ook de Europese Unie wordt weer heel erg op de proef gesteld

“Ook de Europese Unie wordt weer heel erg op de proef gesteld”, ziet Mak, de auteur die gelauwerd werd voor zijn boek “In Europa”.  “Nog maar eens, haar leiders moeten nu laten zien dat ze het kunnen. Je ziet een intense internationale samenwerking en tegelijk een neiging om alles zelf aan te pakken. Je ziet een neiging om over de grenzen heen te opereren en toch weer alles nationaal aan te pakken. Ik durf het nog niet zeggen hoe het afloopt. Maken leiders de goede keuze of zal de Europese solidariteit afbrokkelen?”

Geert Mak betwist het nut van de ongeziene maatregelen niet. Maar ze baren hem tegelijk zorgen. “Noodmaatregelen zijn goed. Maar het moeten uitzonderingsmaatregelen blijven. “1984” (het boek van George Orwell) komt heel dichtbij als deze maatregelen een permanent karakter krijgen. In West-Europa hebben we tenminste een taaie democratische traditie. Maar dat is niet zo in China, niet in het oosten van Europa.”

Een reservoir van vertrouwen en loyaliteit

Geert Mak blijft desondanks bescheiden als hem wordt gevraagd naar de uitkomst van de coronacrisis. “Je kan hier eigenlijk nog niet veel zinnige woorden over zeggen. Ik zie rondom mij hoe mensen, zoals steeds in tijden van nood, samenklitten. Hoe belangrijk familie en gezin worden. Ik zie hoe veel ruzies en conflicten plots vergeten zijn, hoe een reservoir van vertrouwen en loyaliteit wordt aangeboord. Je kan alleen maar hopen dat dit politiek ook zo zal gebeuren, tussen landen en binnen Europa. Dat politici dit reservoir van vertrouwen goed gebruiken.”

“Er komen nu ook goede dingen boven water”, zegt Mak die vindt dat we positief moeten blijven. “Ook deze dingen zouden wel eens kunnen blijven hangen. Het moet niet altijd slechter gaan. De publieke sector is onder het credo van de vrije markt de laatste dertig jaar verwaarloosd. Nu zien we hoe belangrijk deze sector is, hoe belangrijk artsen en verplegers zijn. Ik heb hoop dat dit blijft hangen.”

Beluister hieronder het gesprek met Geert Mak in "De wereld vandaag":