Meer pandemieën volgen als we ongerepte natuurgebieden niet beter beschermen

Milieu-organisatie WWF roept beleidsmakers op om ongerepte natuurgebieden beter te beschermen. Uit een nieuw rapport van de organisatie blijkt dat de vernietiging van de natuur en de overexploitatie van dierlijke hulpbronnen een belangrijk aandeel hebben in het ontstaan van de coronacrisis. 

opinie
Antoine Lebrun
CEO WWF België

Covid-19 confronteert ons met een mondiale gezondheidscrisis, onverwacht en op ongeziene schaal. Vandaag is onze gezondheid de absolute prioriteit, om het verlies aan mensenlevens zoveel mogelijk te beperken. Onze gedachten gaan uit naar de families en naasten van de slachtoffers en naar al degenen die aan de frontlinie tegen deze pandemie vechten.

Morgen zal onze economie terug de plaats innemen als topprioriteit. Maar de olifant in de kamer zal deze keer niet kunnen genegeerd worden, want als we de onderliggende factoren die de opkomst van epidemieën mogelijk maken niet aanpakken, dreigt dit niet de laatste pandemie worden. Uit een nieuw rapport van WWF blijkt dat de vernietiging van ecosystemen en de overexploitatie van dierlijke hulpbronnen een belangrijk, om niet te zeggen cruciaal, aandeel hebben in het ontstaan van vele van deze epidemieën. 

Er is een direct verband tussen de vernietiging van ecosystemen, de handel in wilde dieren en het verschijnen en verspreiden van deze virussen

Vleermuizen te koop op een markt in Sulawesi, Indonesië.

De overdracht van een virus dat in de dierenwereld circuleert op de mens is een bekende oorzaak van besmetting en kwam in het verleden al vaker voor. Het SARS-virus - dat in 2002-2003 meer dan 800 sterfgevallen veroorzaakte en wereldwijd meer dan 80 miljard US dollar kostte – dook op in vleermuizen, werd verspreid naar palmcivetkatten en besmette mensen op de markten voor levende dieren in Zuid-China. In 2012 verspreidde een ander virus, waarschijnlijk ook afkomstig van vleermuizen, zich onder kamelen voordat het mensen infecteerde en de MERS-epidemie veroorzaakte.

Al deze ziekten of infecties zijn zogenaamde zoönosen die overdraagbaar zijn van gewervelde dieren op de mens en vice versa. Ze luisteren naar bekende namen zoals hondsdolheid, miltvuur, SARS, MERS, gele koorts, aids, ebola, dengue of Chikungunya. En nu dus COVID-19. Wellicht begonnen op een grote dierenmarkt in Wuhan, zijn er ook nu aanwijzigingen dat de originele dragers vleermuizen waren.

Volgens onderzoekers van de Agricultural University of South China is het bovendien mogelijk dat schubdieren hebben bijgedragen aan de verspreiding van Covid-19. Schubdieren zijn zeer gewild en worden massaal illegaal verhandeld. Het is zelfs zo erg dat de Chinese ondersoort zijn populatie met 90% naar beneden zag stuiken sinds 1960.  

De overdracht van virussen van wilde dieren naar mensen wordt vergemakkelijkt door de vernietiging van de laatste ongerepte gebieden van de planeet 

Het rapport van WWF is heel duidelijk: er is een direct verband tussen de vernietiging van ecosystemen, de handel in wilde dieren en het verschijnen en verspreiden van deze zoönosen. Dat betekent dat de overdracht van pathogenen zoals virussen van wilde dieren naar mensen vergemakkelijkt wordt door de vernietiging van de laatste ongerepte gebieden van de planeet en door de illegale of ongecontroleerde handel in wilde soorten.

En dat het hard gaat, bewijzen opeenvolgende andere rapporten, zoals dat van de IPBES, het VN-orgaan dat de staat van de biodiversiteit opvolgt: bijna 16% van de leefgebieden op land en 66% van de mariene leefgebieden zijn aanzienlijk gewijzigd, meer dan 1 miljoen dieren worden met uitsterven bedreigd. Het WWF Living Planet report van 2018 spreekt over de populatie van gewervelde populaties die wereldwijd met gemiddeld 60% is afgenomen in iets meer dan 40 jaar.

Zodra de gezondheidscrisis voorbij is, is het daarom dringend en prioritair om ongerepte gebieden beter te beschermen en effectief te vechten in de strijd tegen illegale handel in soorten, maar ook om beschadigde ecosystemen te herstellen. Ook bij ons overigens: Een recent rapport in opdracht van WWF en Traffic benadrukte de rol van België als draaischijf in de internationale en illegale handel in wilde dieren.

Afgelopen december nog concludeerde een studie van de FOD Volksgezondheid dat jaarlijks 44 ton bushmeat aankomt of passeert op Zaventem. Dit terwijl de Europese Unie bushmeat op haar grondgebied verbiedt omdat het ziekteverwekkers kan bevatten en risico's voor de volksgezondheid met zich meebrengt. Het is daarom hoognodig dat het probleem ook in westerse landen serieus wordt genomen. Welke geloofwaardigheid hebben we als we Aziatische of Afrikaanse landen vragen om hun praktijken te verbeteren terwijl ons land nog steeds te weinig optreedt tegen deze verboden import?

VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.

Meest gelezen