Video player inladen...

Hongaarse premier Orban maakt handig gebruik van coronacrisis om macht te verstevigen, Europa reageert bezorgd

"Noodmaatregelen voor de coronacrisis mogen niet ten koste gaan van fundamentele waarden van de EU", dat schrijft Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen in een boodschap op twitter. Ze reageert daarmee op een nieuwe wet in Hongarije: de noodtoestand rond het coronavirus blijft daar nu voor onbepaalde duur geldig, en geeft de regering van premier Viktor Orban bijna ongelimiteerde macht.

Enkele weken geleden kondigde de regering in Hongarije al de noodtoestand af. Daardoor kon de regering maatregelen nemen tijdens de coronacrisis via decreten. Die decreten moesten door het parlement elke 15 dagen opnieuw worden goedgekeurd. Door de wet die nu is gestemd, valt die beperkte houdbaarheidsdatum weg. De maatregelen die de regering neemt, blijven geldig voor onbepaalde duur.

Een tweede element van de nieuwe wetgeving is een nieuwe clausule in het strafwetboek. Die zegt dat je tussen 1 en 5 jaar celstraf kan krijgen voor het verspreiden van foute informatie over het virus, als die informatie de genomen maatregelen hindert. 

Wat zegt de oppositie?

De oppositie wou naar eigen zeggen de regering wel steunen in het nemen van nieuwe maatregelen om de crisis te bezweren, maar onder voorwaarde dat er een limiet van 90 dagen op de noodtoestand zou komen. Ook moest de straf voor foute informatie verdwijnen. De amendementen werden gisteren tijdens het debat evenwel van tafel geveegd. De president van Hongarije ondertekende de wet enkele uren na de stemming. Sinds middernacht gisteren is die van kracht.

Critici roepen dat de regering van Orban van de coronacrisis misbruik maakt om de macht nog dichter naar zich toe te trekken. Ook vinden ze dat de straffen voor het verspreiden van valse informatie een intimidatie zijn aan het adres van kritische journalisten, die het beleid van de Hongaarse regering in vraag stellen.

Viktor Orban en Europees president Charles Michel op 3 februari 2020.
Copyright 2020 The Associated Press. All rights reserved.

Orban en zijn partij zelf maken zich sterk dat het parlement de regering wel nog tot de orde kan roepen. Het kan inderdaad beslissen om een einde te maken aan de speciale volmacht van de regering (die de decreten voor onbepaalde duur geldig maakt). Of dat effectief mogelijk is, is een andere vraag, aangezien Fidesz, de partij van Orban, een absolute meerderheid heeft in het parlement.

Verder kan ook de status van noodtoestand zelf door het parlement niet herroepen worden. Dat kan enkel de regering zelf doen. Ter vergelijking: in 2015 werd in Hongarije door de vluchtelingencrisis een speciale crisissituatie uitgeroepen, waardoor de politie speciale volmachten kreeg. Die crisissituatie heeft niet dezelfde juridische slagkracht als de noodtoestand, maar is tot op vandaag nog steeds niet ingetrokken. En dat terwijl het aantal illegale migranten dat per dag de grens naar Hongarije oversteekt minder is dan 1.

De oppositie is dus bang dat de regering de noodtoestand niet zal opheffen als de epidemie weer is gaan liggen en dus zo haar volmacht zal behouden.

Ook EU trekt aan de alarmbel

De nieuwe wet is ook voor de Europese Unie een rode vlag. Commissievoorzitter Ursula von der Leyen postte vandaag op Twitter dat noodmaatregelen tijdens de coronacrisis niet ten koste mogen gaan van fundamentele principes en waarden van de EU. Ze schreef ook dat de Europese Commissie de genomen maatregelen in alle lidstaten monitort, en dat democratie niet kan werken zonder vrije en onafhankelijke media. Dat laatste wordt door waarnemers gelezen als een verwijzing naar de nieuwe straffen voor valse informatie in de Hongaarse wet.

Vorige week maandag probeerde Fidesz de wet al een eerste keer door het parlement te loodsen, maar de meerderheid van 80 procent die nodig was voor deze versnelde procedure, kreeg ze niet. Ook toen klonk er al luide kritiek, onder meer uit Europa.

Orban antwoordde daarop: “Voor mijn part bekritiseren ze het als ze dat willen, ik wens hen het allerbeste en een goede gezondheid.” Hij wees ook het Centrum voor Ziektepreventie- en bestrijding van de Europese Unie met de vinger, en zei dat dat niet snel genoeg gehandeld had om de verspreiding van het virus tegen te gaan. Volgens Orban legt de coronacrisis de zwaktes van de EU bloot.

Hongarije ligt al langer in de clinch met de Europese Unie. Volgens Europa ondermijnt de regering van Orban de rechtstaat, een van de fundamentele principes van de EU. Er loopt daarom ook een officiële sanctieprocedure tegen Hongarije, zoals die is beschreven onder artikel 7 van het EU-verdrag. 

Bekijk hier het verslag van "Het Journaal":

Video player inladen...

Meest gelezen