Collectie Janssens

Unieke reeks "Reizen Corona" van rector Van Goethem: "Antwerpse Leien zijn breed aangelegd om epidemieën in te dijken"

Historicus en rector Herman Van Goethem (UA) is op Facebook een bijzondere fotoreeks gestart onder de noemer Reizen Corona. Elke dag gidst hij zijn volgers doorheen het Antwerpen van de late jaren 1800. "Ik beheer een van de grootste privécollecties van negentiende-eeuwse stadsfotografie. Je weet niet wat je ziet", zegt hij op Radio 2 Antwerpen.

"Reizen Corona is een virtueel reisbureau waar we vanuit onze zetel op reis gaan. Met de koets rijden we langs pleinen en straten op negentiende-eeuwe foto's. In de eerste plaats van de stad Antwerpen maar eventueel kan ik dat ook doen voor Mechelen, Gent of de Belgische kust", zegt Herman Van Goethem in "Start Je Dag". Elke dag geeft hij op zijn facebookpagina een unieke inkijk in hoe onze steden er 150 jaar geleden uitzagen. "Mijn reis is gestart op de plek waar later het Antwerpse Centraal Station gebouwd is. Je ziet een zeer zeldzame foto uit 1857 met daarop een houten chalet in Zwitserse stijl. Dat was het toenmalige stationsgebouw. Ongelooflijk wat je op die foto's kan ontdekken." Dat oude stationsgebouw zie je trouwens in de verte op de foto bovenaan.

Ik gebruik zeldzame foto's van Belgische steden uit de negentiende eeuw

Herman Van Goethem

Unieke collectie negentiende-eeuwse foto's

De foto's die Van Goethem op Facebook plaatst, komen uit een bijzondere collectie. "Ik beheer al 15 jaar één van de grootste privéverzamelingen van negentiende-eeuwse stadsfoto's. Die koop ik aan samen met de eigenaar voor wie ik werk. Elke nieuwe foto rangschik ik in albums per wijk, straat en huisnummer. Mijn taak is om de collectie te beheren en te ontsluiten", zegt Van Goethem. 
(Lees verder onder de foto.)

"In de negentiende eeuw was de fotografie een nieuwe discipline. Deze stadsbeelden van doodgewone straten, hoekjes en pleintjes zijn gemaakt voor en door de burgerij. Het waren grote foto's die welgestelde mensen aan de muur hingen zoals een schilderij. De negentiende-eeuwers vonden het fantastisch om alle details te zien. Je leest in bronnen ook opmerkingen zoals: "Je kan er allemaal tesamen op staan voor dezelfde prijs". Dat in tegenstelling tot de tarieven voor een portret in de schilderkunst", zegt Van Goethem.

Welgestelde burgers hingen grote foto's van het stadsleven als schilderij aan de muur

Herman Van Goethem

Postkaart verdrijft stadsgezicht

De stadsfotografie van het alledaagse leven met zijn straten, hoekjes en pleintjes is typisch voor de begindagen van de fotografie en zal ook snel weer verdwijnen. "Dat komt onder meer omdat de grote foto's aan de muur snel vergelen en afbleken. Bij gegoede burgers daalt dus de vraag naar deze fotografische stadsgezichten", weet Van Goethem. "Bovendien breekt rond 1900 ook de postkaart door. De Groenplaats, de Antwerpse kathedraal, het stadhuis en andere monumenten vind je nog wel op talloze postkaarten. Maar kleine steegjes en minder bekende pleinen worden in de jaren erna nog amper gefotografeerd."

De Leien zijn breed aangelegd om de cholera in de armere binnenstad te houden

Herman Van Goethem

Brede boulevards tegen epidemieën

Van Goethem heeft alvast geen gebrek aan inspiratie voor zijn Reizen Corona. "We hebben intussen de De Keyzerlei achter ons gelaten en steken de Antwerpse Leien over. Wist je trouwens dat ze die boulevards bewust heel breed hebben aangelegd? De negentiende-eeuwse stadsplanners wilden epidemieën indijken met brede straten waar de wind door kon blazen.  Daarna trekken we voort richting de Meir. De Boerentoren zien we uiteraard nog niet staan op de negentiende-eeuwse foto's maar wel ander fraais", zegt Van Goethem. "Je hoort het: ik bied mijn reizigers een totaalpakket aan vanuit de koets of omnibus. Die is zelfs comfortabeler want je kan er languit in gaan liggen. En extra interessant: bij Reizen Corona betaal je geen annulatiekosten. Alles gaat door en is volledig gratis", besluit een duidelijk geamuseerde Herman Van Goethem.

Meest gelezen