Waarom Rusland het valse verhaal verspreidt dat honderden Belgen corona kregen na groepsseks

Een vandaag gepubliceerd Europees rapport toont hoe aan Rusland gelinkte desinformatiecampagnes massaal berichten verspreiden over het falen van Europa in de strijd tegen het coronavirus. Dat blijkt uit een analyse van valse berichten over het coronavirus. Ook complottheorieën en valse medische info bereiken veel mensen, ook bij ons. Het doel is om mensen te doen geloven dat hun regering de coronacrisis niet aankan en de Europese landen af te schilderen als maatschappijen in verval.

De Europese East Stratcom Taskforce doet onderzoek naar desinformatie, dat is bewust valse informatie die wordt verspreid, om de geloofwaardigheid van Europa en Europese instellingen en landen te ondermijnen. Op de website EUvsDisinfo publiceren ze resultaten van die onderzoeken. 

De onderzoekers focussen zich al enkele jaren op georkestreerde propagandacampagnes die in gang worden gezet in Rusland, China en het Midden-Oosten. “De Europese Unie heeft een taskforce die die campagnes onderzoekt en onthult”, vertelt woordvoerder Peter Stano. Al is het niet altijd gemakkelijk om nepnieuws en andere valse informatie te linken aan die landen. Ze zijn zeer goed in het verbergen van hun sporen."

Rusland en valse informatie over het coronavirus

Vandaag publiceerde EUvsDisinfo een onderzoek naar berichten over de coronacrisis die tussen 22 januari en 25 maart verschenen in Russischgezinde media en op sociale media. De focus ligt op misleidende verhalen met veel impact. Zo stellen de onderzoekers vast dat de meeste misleidende berichten tegen Amerika zijn gericht en vooral het verhaal dat het coronavirus een creatie van de Verenigde Staten is, doet het goed.

Daarnaast verschijnen ook verhalen dat de Europese Unie de crisis niet aankan en daardoor uiteenvalt. Vooral het feit dat Rusland Italië helpt in de strijd tegen het coronavirus moet dat extra in de verf zetten. 

Andere, veel gedeelde en valse berichten, zijn dat het virus wordt gebruikt als wapen tegen China en zijn economie. Of dat het coronacrisis een geheim plan is van de mondiale elite.

Impact op sociale media

Ook bij ons circuleren er veel valse verhalen over het coronavirus op sociale media, zoals Facebook en WhatsApp. Het crisiscentrum van de overheid waarschuwt daar al sinds het begin van de coronacrisis voor. Het gaat vooral over foute medische informatie, afkomstig van onbestaande of onbetrouwbare bronnen. Zoals het broodjeaapverhaal dat je je keel moet spoelen met warm water met een zoutoplossing om het coronavirus aan te pakken. Dat is onzin.

De onderzoekers van EUvsDisinfo analyseerden wel de impact van populaire valse berichten waarvan zij een oorspronkelijke artikel konden terugvinden, eventueel gelinkt aan Russische (sociale) media. Onderstaande afbeelding toont die analyse. Het cijfer in de blauwe duim toont het 'engagement', hoeveel keren een bericht gedeeld is bijvoorbeeld of dat het veel reactie uitlokt. 

Bron: EUvsDisinfo

Tegelijkertijd zijn de cijfers slechts een bewezen onderschatting, want dit gaat over de impact van één bepaald artikel. Er is niet gekeken naar hoe vaak een foute claim algemeen is verspreid, omdat dat ook niet altijd te onderzoeken valt. 

Het toont wel dat valse verhalen veel impact en bereik kunnen hebben, zoals het verhaal dat je je keel moet gorgelen met zout water om de strijd aan te gaan met het coronavirus. Tegen een verkoudheid zou dat misschien kunnen helpen, tegen het coronavirus zeker niet. Ook die foute informatie is de voorbije weken bij ons opgedoken.

Uit het onderzoek van EUvsDisinfo bleek dat ruim 260.000 mensen in contact kwamen met 152 onderzochte misleidende coronaverhalen die levensbedreigende gevolgen kunnen hebben in het echte leven. En dat baart zorgen. Zeker omdat in werkelijkheid dus wereldwijd miljoenen mensen valse verhalen lezen. 

In een ander rapport dat vorige week verscheen, stond te lezen dat Rusland het spel subtiel speelt. Zo merken ze dat er niet zozeer nepnieuws verspreid wordt, maar wel dat twijfelachtige theorieën die elders zijn ontstaan (bijvoorbeeld in China, Iran of de VS) overgenomen en versterkt worden door Russische media. "Deze tactiek stelt hen in staat om de beschuldiging te vermijden dat ze zelf desinformatie creëren, maar in plaats daarvan kunnen ze beweren dat ze slechts rapporteren wat anderen zeggen", voegt het rapport eraan toe. Het is dus niet zo dat elke fout bericht aan Rusland kan gelinkt worden.

Niet waar, wel verspreid in Rusland: honderden Belgen besmet met het coronavirus na massale groepseks

Een heel ander verhaal dat in de lange lijst van valse berichten opduikt, is een claim dat 380 Belgen corona kregen na massale groepsseks met minstens 500 mensen. Het bericht verscheen in twee nieuwsmedia in het Russisch en Georgisch en is natuurlijk onzin. 

Het was het gevolg van een satirisch bericht op World News Daily Report waarin werd geclaimd dat minister van Volksgezondheid Maggie De Block groepsseks had verboden. Een screenshot van het bericht werd uit de context getrokken en als feit gedeeld op sociale media. Zo kwam het ook in Rusland terecht, waar nieuwsmedia er mee aan de slag gingen en het nog meer werd uitvergroot.

"De desinformatie die voornamelijk uit Rusland komt, schetst graag het beeld van een Europese gemeenschap en een maatschappij in verval, een verhaal ook van Europese landen die conservatieve waarden als een traditioneel gezin met man en vrouw vergeten zijn. En ze stellen vragen bij bepaalde verworven rechten van de LGBTQ-gemeenschap", zeggen de onderzoekers. "Het belangrijkste doel is om te tonen dat Europa niet werkt en faalt in de strijd tegen corona."

"Desinformatiecampagnes gelinkt aan Rusland gebruiken vandaag de coronacrisis voor iets wat het al veel langer doet: massaal desinformatie de wereld insturen om mensen in de war te brengen en het geloof in hun eigen regering en instellingen te ondermijnen. En om Europa op wereldniveau te verzwakken."

Kremlin-woordvoerder Dimitri Peskov ontkent dat Rusland paniek wil zaaien en zegt dat de rapporten ongegrond zijn. Hij sprak over "Russofobie" en een  anti-Russische obsessie vanuit Europa.

Meest gelezen