Verschillende Europese festivals gooien handdoek in de ring door corona, maar wat met ónze festivalzomer?

Het bekende Deense festival Roskilde zal niet doorgaan eind juni door de maatregelen die Denemarken neemt om het coronavirus in te perken. Tot 31 augustus zijn massabijeenkomsten verboden door de Deense overheid, ook andere festivals gooien de handdoek in de ring. Bij ons blijven de festivals afwachten, maar er is “een klein mirakel” nodig om de (grote) zomerfestivals door te laten gaan. Het wordt sowieso geen zomer zoals de andere. Waarom duurt het zo lang voor er zekerheid komt over de Belgische festivals?

Roskilde in Denemarken, Glastonbury in het Verenigd Koninkrijk, Primavera Sound in Spanje, Nova Rock in Oostenrijk, ... De lijst van Europese festivals die de handdoek al in de ring gooiden wordt elke dag wat langer. Voorlopig staat daar nog geen enkel Belgisch festival tussen, terwijl België toch bekendstaat als een land met een stevige festivaltraditie. Hoe komt dat?

Alle organisatoren die VRT NWS de afgelopen weken bleef polsen, wijzen naar de overheid. Er zijn wel stevige indicaties dat de festivals zich moeten klaarhouden voor een andere aanpak deze zomer, of - in het slechtste geval - een volledige annulering. Maar formeel is nog geen beslissing genomen door de regering.

Laat er geen twijfel over bestaan: er vindt deze zomer geen enkel festival plaats

Marc Van Ranst, viroloog

“Grote massamanifestaties gaan helemaal op het einde komen van de maatregelen die we gaan terugschroeven”, viroloog Marc Van Ranst klonk tot nu toe het duidelijkst. In “De afspraak” op Canvas, noemde hij het bijna twee weken geleden al onwaarschijnlijk dat Tomorrowland of Rock Werchter op de geplande data zouden kunnen doorgaan. In Humo stelde Van Ranst het gisteren zo mogelijk nog feller: “Laat er geen twijfel over bestaan: er vindt deze zomer geen enkel festival plaats.”

“Dat is natuurlijk keihard, maar ik denk dat we ons daarop moeten voorbereiden", zei epidemioloog Pierre Van Damme bij Studio Brussel. "We hebben te maken met toch wel bijzondere omstandigheden, dat zien we nu wereldwijd en dat vraagt dan ook bijzondere aanpassingen. Mensen uit verschillende landen in groten getale bijeenbrengen, dit zijn zaken die alleen maar een epidemie de kans kunnen geven om telkens terug op te flakkeren. (…) Het wordt een heel aparte zomer waarin nog heel wat maatregelen gaan doorlopen.”

De ticketverkoop is waar mogelijk uitgesteld. Op dit moment worden er sowieso bijzonder weinig tickets verkocht voor concerten of evenementen. Wie kan het zich dit voorjaar inbeelden om binnen enkele maanden op een wei te staan tussen een massa mensen, of in een tent 1,5 meter afstand te houden van iedereen rondom? 

Verschillende burgemeesters van gemeenten waar deze zomer grote festivals plaatsvinden hebben hun bezorgdheid ook al geuit. Minister van Binnenlandse Zaken Pieter De Crem (CD&V) zei maandagochtend in het RTBF-programma “La première” dat een mogelijke annulering snel besproken zal worden door de Nationale Veiligheidsraad.

Vlaams minister-president Jan Jambon (N-VA) bevestigde in de (digitale) commissie cultuur van het Vlaamse parlement dat de festivals effectief op de agenda van de komende Veiligheidsraad zullen staan. Die vergadering zou woendag 15 april doorgaan, voor de festivals van juni en juli valt dan een beslissing. 

De tijd dringt. Overheid, neem een beslissing over de festivals

Kurt De Loor, Rock Zottegem

Kurt De Loor van Rock Zottegem (en Vlaams parlementslid voor SP.A) hekelt de huidige onzekerheid bij Studio Brussel, zijn festival staat gepland in het weekend van 10 en 11 juli: "“We willen onze verantwoordelijkheid nemen, maar we verwachten dat ook van de regering. Het is niet aan de festivals om de gezondheidsrisico’s in te schatten, daarvoor doen we beter beroep op experts, die dan samen met de regering uitsluitsel kunnen geven. De tijd dringt, het is nu werken met de handrem op. Overheid, neem een beslissing over de festivals.” 

Zowel Rock Werchter als Tomorrowland reageren afwachtend op de berichten over een mogelijke annulering. “Er zijn uitspraken van experten, van burgemeesters maar er is geen beslissing genomen door de nationale overheid tot op heden. Hun beslissingen en maatregelen zullen wij nauwgezet volgen”, laat Nele Bigaré van Rock Werchter weten aan VRT NWS. Begin mei zou normaal gezien de opbouw beginnen van Rock Werchter, de huidige coronamaatregelen gelden (voorlopig) tot 19 april.

Tomorrowland vindt pas midden juli plaats, twee weken na Rock Werchter, maar ook daar is het bang afwachten wat de Nationale Veiligheidsraad beslist, zegt Debby Wilmsen van Tomorrowland: “Tomorrowland staat in nauw overleg met de lokale overheid en het is wachten op de instructies van de nationale overheid. Er heerst enorm veel onzekerheid omdat niemand écht weet hoe de wereld er over een paar maanden zal uitzien. We beseffen allemaal dat de festivalzomer aan een zijden draadje hangt en een klein mirakel zal nodig zijn om dit scenario om te keren.”

www.fotodp.be

De afwachtende houding van de festivalorganisatoren wordt door velen bekritiseerd. Maar een festival wordt niet zomaar geannuleerd. Het gaat hier immers om een complexe organisatie waar heel veel verschillende partijen (artiesten, maar ook kleinere bedrijven, leveranciers, vrijwilligers, enz.) bij betrokken zijn en hun inkomsten uit halen.  

Het draait ook om veel meer dan enkel en alleen de gezellige sfeer en de muziek. De festivalzomer is volgens de sector goed voor 1,5 miljard euro, het inkomen van tienduizenden mensen hangt af van een goede zomer. Het toont aan waarom ook de overheid aarzelt om een duidelijke beslissing te nemen. De impact – en de bijhorende financiële gevolgen – zal bijzonder groot zijn.

Verzekeringsbedrijven zullen niet staan springen om de afgelaste festivals te vergoeden, ook daar wacht een juridisch steekspel. Wat met gekochte tickets en consumptiebonnen? Kortom, de lijst met vragen is vele malen groter dan de antwoorden die de sector op dit moment kan geven. 

We beseffen allemaal dat de festivalzomer aan een zijden draadje hangt

Debby Wilmsen, Tomorrowland

De website Festileaks, die festivalnieuws op de voet volgt, schuift tenslotte drie mogelijke scenario’s naar voren waarin een organisatie een festival zou kunnen annuleren, want een festival is niet verplícht om te wachten op de overheid.

Scenario 1: Verbod van overheid

Dit lijkt op dit moment het meest plausibele scenario voor België, waarbij de overheid uit veiligheidsoverwegingen beslist om evenementen boven een bepaalde capaciteit te annuleren. Op die manier ligt de verantwoordelijkheid voor het annuleren niet bij het festival zelf, wat op het vlak van aansprakelijkheid een groot verschil maakt. Zo kan er overmacht worden ingeroepen, al blijven er ook dan nog verzekeringsvragen over.

Dit scenario maakt voor iedereen duidelijk wat kan en niet meer kan, zoals in Denemarken, waar tot 31 augustus geen massabijeenkomsten zijn toegelaten.

Scenario 2: Artiesten komen niet meer

Een bijkomend probleem voor de festivals zit in dit tweede scenario, namelijk dat veel artiesten, vooral uit het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten, zélf zouden beginnen te annuleren. Bands gaan zeer waarschijnlijk niet meer mogen, kunnen of willen reizen deze zomer, klinkt het in de sector. Veel tournees zijn al geannuleerd en een beperkt tourschema houdt vaak te veel financiële risico’s in. Wat blijft er dan nog over van een affiche? 

Live Nation legde dit voorjaar de grote tournees in de VS al stil, zoals bijvoorbeeld die van Billie Eilish (normaal gezien op 19 juli bij ons in Sportpaleis). Pearl Jam begon door de corona-epidemie zelfs niet aan het Noord-Amerikaanse luik van zijn tournee.  De kans dat die tournees de komende weken en maanden nog hervat worden, wordt elke dag kleiner. Taylor Swift (Werchter Boutique – 20 juni) en Paul McCartney (TW Classic – 21 juni) zagen hun concert in Glastonbury al geannuleerd worden. McCartney wordt op 18 juni trouwens 78, de kans dat hij nu - in deze omstandigheden - nog op tournee gaat, lijkt bijzonder klein.

Een mogelijk alternatief dat door de sector nog geopperd wordt, is het overschakelen naar een volledig Belgische line-up, onder het motto “support your local artists”. Er zijn geruchten dat sommige festivals met zo'n lokaal scenario rekening houden, maar al zeker voor Tomorrowland is dat geen optie.

Scenario 3: Festivalgangers haken af

En dan is er nog het derde scenario waarin u en ik de bepalende factor zijn: de festivalgangers haken zelf af. Heel veel mensen zien zichzelf op dit moment niet staan puffen op een festivalweide, opeengepakt in een massa mensen uit verschillende landen, waarin afstand houden een utopie is. Als dit gevoel heel breed gedragen wordt, hebben organisaties geen andere keuze meer dan te annuleren. Sommige festivals - zoals Tomorrowland - lokken ook een erg internationaal publiek. Ook daar laat viroloog Marc Van Ranst geen twijfel over bestaan: “Mensen ontvangen van over de hele wereld is onmogelijk deze zomer.” 

Jasper Jacobs

Meest gelezen