Copyright 2020 The Associated Press. All rights reserved

Van Camus tot Saramago: dit zijn de tien pandemieboeken die uw (corona)leven zullen veranderen

Het zijn barre tijden voor cultuurliefhebbers. Theaterzalen sluiten de deuren, cinemaschermen blijven onbenut, concerten of opera's gaan hooguit via sociale media door. Kortom: het coronavirus besmet de hele cultuurwereld. Gelukkig kan u nog altijd op dezelfde manier wegdromen op papier, gewoon vanuit uw kot.  Dat lijken veel mensen ook te beseffen. Uitgeverij Penguin ziet een opmerkelijke stijging in de verkoop van pandemie- en rampenliteratuur: in Frankrijk en Italië is de verkoop van "De pest" van Albert Camus bijvoorbeeld verdriedubbeld in het voorjaar. Dat is niet verwonderlijk, want het is het perfecte leesvoer om de tijd te doden tijdens een pandemie. Welke virus- en quarantaineboeken zijn aanraders voor coronatijden?

1. "De pest" - Albert Camus

We kunnen er niet omheen: wie pandemiefictie zegt, zegt "De pest" van de Franse Nobelprijswinnaar Albert Camus, ook een van de favoriete boeken van SP.A-politicus Louis TobbackIn de roman waart een dodelijk virus door de stad Oran, in Algerije. Eerst reageert de bevolking lacherig en onverschillig, maar al snel wordt de ernst van de situatie duidelijk en gaat de stad voor een jaar op slot. Na een periode van besmetting en angst, eindigt de roman hoopvol en bruisen de straten opnieuw van leven. 

Het is dus niet verwonderlijk dat de verkoop van de roman wereldwijd ontploft: de Britse krant The Guardian meldde begin maart al dat de roman in Italië drie keer zo vaak verkocht werd als tijdens dezelfde periode vorig jaar, en ook in Frankrijk steeg de verkoop zienderogen volgens uitgeverij Penguin. Shinchoscha, de Japanse uitgeverij van het boek, zou volgens The Times dan weer 154.000 exemplaren hebben geprint in één maand tijd, terwijl er normaal gezien jaarlijks zo'n 5.000 verkocht worden in Japan.

Theatercollectief SKaGeN merkte ook die hedendaagse parallellen op, en toonde vorige week hun 15 jaar oude herwerking van "De pest" opnieuw op groot scherm, dit keer enkel voor een digitaal publiek. "Als er iets is wat je moet onthouden van de voorstelling," vertelt acteur Mathijs Scheepers "is het dat we misschien niet te veel moeten zoeken naar een verklaring, maar ons moeten bezighouden met wat we hieruit kunnen leren."

Bekijk hieronder de reportage uit "Het Journaal":

Video player inladen...

2. "Decamerone" - Giovanni Boccaccio

Hét oerboek van de quarantaineliteratuur is de "Decamerone" van Giovanni Boccaccio, ondertussen al meer dan 660 jaar oud.

Tien vrouwen en mannen zonderen zich dagenlang af in een buitenverblijf. Ook al zijn ze daar "tweedeverblijvers", ze blijven toch tenminste flink "in hun kot", want in Firenze woedt midden 14e eeuw de pest, die dagelijks slachtoffers maakt.

De tijd doden ze met verhalen vertellen, om zo door de kracht van hun verbeelding even te kunnen ontsnappen uit hun afzondering. Een mooi tijdverdrijf voor een zondag als deze. 

3. "Inferno" - Dan Brown

We blijven nog even in Firenze, maar dan in de 21e eeuw, voor het vierde avontuur van de (fictieve) hoogleraar kunstgeschiedenis Robert Langdon.

In de bestsellers "De Da Vinci code" en "Het Bernini-mysterie" reist de Harvardprofessor rond om moordmysteries op te lossen en verborgen Italiaanse kunstschatten te ontdekken. In "Inferno" onderzoekt hij de zelfmoord van biochemicus Bertrand Zobrist. 

Zoals wel vaker in de spannende boeken van Dan Brown, wordt het een race tegen de klok om een grote ramp te voorkomen. In "Inferno" moet Langdon de verspreiding van een hels virus tegenhouden, een virus dat de hele wereldbevolking kan besmetten. Klinkt vertrouwd in de oren.

In de wereld van Dan Brown geen Wuhan, Bill Gates of vleermuizenpopulaties, wel een bonte mix van de Italiaanse auteur Dante Alighieri, de Hagia Sophia in Istanbul én de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Zou Trump deze thriller hebben gelezen?

Bekijk hieronder de trailer van "Inferno", waarin Tom Hanks opnieuw in de huid kruipt van Robert Langdon:

4. "De beproeving" - Stephen King

Een andere Amerikaanse succesauteur is Stephen King, ook hij schreef een bloedstollend virusboek: "The stand", vertaald als "De beproeving".

Zijn collega-auteur Kristen Roupenian raadde ons "De beproeving" eerder al aan in onze boekenrubriek. "De meest diepgewortelde leeservaring van mijn leven", noemde ze het.

De meest diepgewortelde leeservaring van mijn leven

Kristen Roupenian, Amerikaanse auteur

In coronatijden lijkt "De beproeving" toepasselijker dan ooit, of dat vinden toch veel fans van King. De auteur zelf deelde eind maart op Twitter nog een audioversie van het achtste hoofdstuk.

In de thriller breekt een virus uit, dat King vergelijkt met een kettingbrief om de besmettelijkheid ervan duidelijk te maken. "Zo werkt het. Opgepast!", waarschuwt King in zijn tweet. Hij wijst er wel op dat Covid-19 veel minder dodelijk is dan het koortsige "Captain Trips"-virus uit zijn boek, waaraan vrijwel de volledige wereldbevolking bezwijkt:

5. "Zwerm" - Peter Verhelst

Niet alleen internationale bestsellerauteurs gaan de uitdaging aan om een virusboek te schrijven, ook bij ons vinden we een prachtig voorbeeld. In 2005 publiceerde Peter Verhelst de ambitieuze klepper "Zwerm", met opvallende witte cover en blinkend rode letters. 

"De nieuwe mens heet Homo Invictus Viralis", lezen we. Niet toevallig spellen de eerste letters van die nieuwe mens HIV.

In "Zwerm" probeert een geheime organisatie de wereld voorgoed te veranderen en over te nemen, door een virus te verspreiden. Meer vertellen over de roman is onbegonnen werk: Verhelst laat zijn lezers bewust verdwalen in een ingewikkeld kluwen. Verhalen en stijlexperimenten wisselen elkaar af, een ervaring zonder weerga.

Tijd genoeg tijdens de "lockdown light" om in dit intrigerende verhaal te duiken.

6. "Oryx en Crake" - Margaret Atwood

Wie een toegankelijker boek zoekt, komt uit bij de Canadese sterauteur Margaret Atwood. Zij profileert zichzelf als iemand die speculatieve fictie schrijft. "Verhalen die zich afspelen op onze planeet en vertrekken vanuit de middelen die al voorhanden zijn", vatte ze in 2005 samen bij de BBC. Kortom: Atwood schrijft graag boeken over de toekomst, met een solide basis in het verleden en heden.

Een schoolvoorbeeld is "Oryx en Crake", dat Atwood schreef in 2003. Hoofdpersonage Sneeuwman woont vrijwel alleen op een strand, met de "Crakers" - mysterieuze, mensachtige wezens in alle kleuren van de regenboog - als enige gezelschap. Waarom hij precies zo alleen is laten we nog even in het midden, maar aangezien het in deze lijst opduikt zou het wel eens te maken kunnen hebben met doorgedreven genetische experimenten, met catastrofale gevolgen. 

Ook andere romans van Atwood lenen zich uitstekend tot postapocalyptische lectuur, al dan niet met een virus als oorsprong. Zo zijn het dystopische "Het verhaal van de dienstmaagd" (Het boek is mínstens even goed als de tv-reeks), en het recente vervolg "De testamenten" allebei aanraders. Laat Kristien Bonneure u in dit artikel verder overtuigen.

7. "Liefde in tijden van cholera" - Gabriel García Márquez

De Colombiaanse Nobelprijswinnaar Gabriel García Márquez bracht in 1985 "Liefde in tijden van cholera" uit, een wereldklassieker. Márquez vertelt het liefdesverhaal van Fermina en Florentino, die we 50 jaar lang volgen in deze indringende roman.

De terugkerende, gewelddadige burgeroorlogen in Colombia aan het begin van de 20e eeuw spelen een belangrijke rol. Ook de infectieziekte cholera eist veel levens in dit verhaal. Naast die heftige problematiek is dit een roman over de onverwoestbare kracht van de liefde.

Paul De Grauwe, professor aan de London School of Economics, vindt het een schitterend verhaal: "Pakkend, wild, out of the box, maar zo reëel", vertelde hij eerder in onze boekenrubriek. De Grauwe heeft ondertussen tijd om de roman te herlezen, want ook hij zit voorlopig thuis.

Pakkend, wild, out of the box, maar zo reëel

Paul De Grauwe, professor aan de London School of Economics

Geleerd uit deze roman: schepen gaven in die tijd met een gele seinvlag aan of er een besmetting aan boord was. Met gele vlag was het onmogelijk om nog aan te meren. Misschien halen cruiseschepen die vlaggen binnenkort onder het stof vandaan?

8. "De stad der blinden" - José Saramago

Ook in het magistrale "De stad der blinden" woedt een virus. In tegenstelling tot cholera is "de witte ziekte" een puur verzinsel van de Portugese Nobelprijswinnaar José Saramago, maar dat maakt de roman niet minder beklijvend: iedereen die besmet geraakt, wordt blind en moet in quarantaine.

Saramago schetst het beklemmende verloop van de crisis: wat begint als een lokale ziekte, mondt al snel uit in een epidemie die heel Portugal en de rest van de wereld treft. De instantblindheid van de personages maakt het extra moeilijk om de besmettingen te beheersen. 

En ja, ook in deze roman beginnen mensen te hamsteren, al gaat het er in de supermarkten veel gewelddadiger aan toe. Ook de opvolger "De stad der zienden" is een aanrader, in die roman stemt een absolute meerderheid blanco tijdens de gemeenteraadsverkiezingen. De politici reageren op een hallucinante manier. 

Bekijk hieronder de trailer van de gelijknamige film met Julianne Moore en Mark Ruffalo:

9. "Ik ben een legende" - Richard Matheson

De film "I am legend" met Will Smith kent u misschien wel, maar wist u dat de gelijknamige roman al in 1954 verscheen? Lang voor Smith in de huid kroop van wetenschapper Robert Neville, pende Richard Matheson zijn verhaal neer, en die versie eindigt veel grimmiger dan de film.

Opnieuw heeft een virus de wereld overgenomen, en deze keer verandert het mensen in zombie-achtige vampieren. Look, spiegels en kruisbeelden helpen overlever Neville om 's nachts uit de klauwen van de bloeddorstige vampieren te blijven. Overdag zwerft hij door de verlaten straten van Los Angeles rond op zoek naar een oplossing. We wensen u een goede nachtrust, na het lezen van "Ik ben een legende".

Bekijk hieronder de trailer van de gelijknamige film:

10. "Ogen van angst" - Dean Koontz

Een opmerkelijke roman uit 1981 sluit deze lijst af: "The eyes of darkness". In dat verhaal waart een virus rond met de naam "Wuhan-400". De Amerikaanse auteur Dean Koontz wordt daarom op Twitter profetische eigenschappen toegedicht, en het regent complottheorieën. Alleen slaan die nergens op, want de vergelijking gaat niet verder dan een simpele verwijzing naar Wuhan.

Het virus in de roman is namelijk 100 procent dodelijk binnen de 24 uur. Het zou een biologisch wapen zijn dat door Chinese wetenschappers ontwikkeld is, om chaos te veroorzaken in het Westen. Pure fictie, al is de naam van het virus natuurlijk mooi meegenomen in een tijd waarin complottheorieën alomtegenwoordig lijken. Veel leesplezier!

Zin in meer boekentips? Ga dan naar de website langzullenwelezen.be. Neus rond in de boekenkast van andere lezers en ontdek wat zij van gelezen boeken vinden. Maak ook zelf een virtuele boekenkast aan en geef bij elk boek je ongezouten mening en score.

Meest gelezen