Video player inladen...

Trump geeft even geen geld meer aan Wereldgezondheidsorganisatie: "Hij lijkt zondebokken te zoeken"

Amerikaans president Donald Trump schort de betalingen aan Wereldgezondheidsorganisatie WHO tijdelijk op. Volgens hem is die veel te laat in actie gekomen nadat het coronavirus begin dit jaar in China was uitgebroken. Waarom doet hij dat nu? En wat betekent dat voor de WHO?

1. Tijdelijk geen Amerikaanse betalingen meer voor de WHO, hoe legt Trump dat uit?

President Trump liet op een persconferentie weten dat de VS de betalingen aan de Wereldgezondheidsorganisatie tijdelijk - 30 tot 90 dagen - opschort. Hij wil eerst een onderzoek laten uitvoeren naar hoe die organisatie de uitbraak van het coronavirus heeft aangepakt. 

"Wij maken ons veel zorgen over de vraag of de Amerikaanse generositeit wel op de best mogelijke manier is ingezet", klonk het.

De Amerikaanse president sprak onomwonden over "mismanagement" en zelfs "toedekken" van de pandemie. Volgens hem heeft de gezondheidsinstelling van de Verenigde Naties bij het begin van die epidemie kritiekloos de "desinformatie" van de Chinese overheid overgenomen. "Er zijn zoveel doden gevallen door hun fouten", klonk het.

Bekijk hier fragmenten van de persconferentie: (lees verder onder de video)

Video player inladen...

2. Wacht even, de WHO, wat doet die weer precies?

De Wereldgezondheidsorganisatie is een onderdeel van de Verenigde Naties. Ze probeert de gezondheidszorg op wereldwijd niveau te coördineren en in kaart te brengen. Ze doet internationele aanbevelingen over ziektes en geneesmiddelen op basis van wetenschappelijk onderzoek en laat onderzoeken naar vaccins uitvoeren. Er werken zo'n 7000 mensen op 150 locaties wereldwijd.

Alle VN-lidstaten zetelen in de "algemene vergadering" van de WHO, die onder meer de agenda bespreekt en de begroting goedkeurt. De dagelijkse leiding is in handen van de directeur-generaal - momenteel is dat de Ethiopiër Tedros Ghebreyesus - en zes regionale directeurs. 

Dit jaar werkt de WHO met een budget van 4,8 miljard dollar (4,37 miljard euro). De VS draagt daarvoor jaarlijks zo'n 400 à 500 miljoen dollar bij. In de periode 2018-2019 was dat 553 miljoen dollar

Bekijk hier de journaalreportage: (lees verder onder de video)

Video player inladen...

3. Hoe komt Trumps beslissing daar dan aan?

Dat is natuurlijk een stevige klap, gezien de belangrijke som die de VS jaarlijks betaalt aan de WHO.

VN-secretaris-generaal Antonio Guterres heeft de beslissing al veroordeeld. "Het is niet het moment om de financiering van de operaties van de WHO of van eender welke andere humanitaire organisatie die het virus bestrijdt, terug te schroeven", zo laat hij weten. "Ik ben ervan overtuigd dat de Wereldgezondheidsorganisatie ondersteund moet worden, omdat ze essentieel is voor de wereldwijde inspanningen om de strijd tegen COVID-19 te winnen."

De WHO is essentieel voor de wereldwijde inspanningen om de strijd tegen COVID-19 te winnen

VN-secretaris-generaal Antonio Guterres

De grote vraag zal nu zijn wat Trump na die "30 tot 90 dagen" zal beslissen, wanneer het onderzoek naar de WHO is afgelopen. Amerika-correspondent Björn Soenens ziet die periode vooral als "een vorm van uitstel". "Hij houdt druk op de ketel van de WHO en hoopt dat ze bijvoorbeeld excuses aanbieden."

4. Waarom neemt Trump deze beslissing nu?

Het zat er wat aan te komen, want de president was de Wereldgezondheidsorganisatie wel al weken aan het aanvallen. "Trump lijkt zondebokken te zoeken voor die pandemie", analyseert Amerika-correspondent Björn Soenens. De Amerikaanse president krijgt in eigen land forse kritiek op zijn zwakke en trage aanpak om een grote uitbraak in te dijken. 

Als ik er de tijdslijn op nasla, heeft de WHO al op 30 januari aan de alarmbel getrokken. Donald Trump heeft pas op 13 maart de noodtoestand uitgeroepen

Björn Soenens, correspondent in de VS

Intussen telt de VS al ruim 600.000 besmettingen en 25.000 dodelijke slachtoffers door het coronavirus. "Gisteren noteerde Amerika 2400 doden op 1 dag", weet Soenens. "Het goede nieuws is dat dat aantal niet meer stijgt. Maar aan dit tempo zitten we binnen een maand aan 40.000 tot 50.000 doden."

En dus wijst de Amerikaanse president naar anderen. "Hij verwijt de WHO dat die niet vroeg genoeg alarm heeft geslagen", zegt Soenens. "Maar als ik er de tijdslijn op nasla, heeft de WHO al op 30 januari aan de alarmbel getrokken. Donald Trump heeft pas op 13 maart de noodtoestand uitgeroepen: er zitten dus 6 weken tussen." Eind februari suste Trump nog dat "alles onder controle was" en dat "de WHO hard en erg slim aan het werken was".

Trump stelde ook dat de WHO gekant was tegen de Amerikaanse beslissing om de grenzen te sluiten voor Chinese burgers, terwijl die maatregel in zijn ogen "zoveel levens heeft gered". In realiteit liet de Wereldgezondheidsorganisatie begin februari al weten dat zulke reisrestricties wel degelijk een effect op de volksgezondheid kunnen hebben en vooral tijd kunnen kopen, al wilde de WHO ze op dat moment zeker niet aanraden.

De kritiek dat China de wereld "gedesinformeerd" heeft en dat de WHO daar niet voldoende kritisch mee is omgegaan, botst ook met eerdere verklaringen van Trump zelf. Die tweette eind januari, ongeveer een maand nadat het virus in China was ontdekt, dat "de VS de inspanningen en transparantie van de Chinezen erg apprecieert".

Bekijk de analyse van onze Amerikawatcher Björn Soenens: (lees verder onder de video) 

Video player inladen...

5. Hoe wordt daar in en buiten de VS op gereageerd?

China roept de VS op om zijn verplichtingen bij de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) na te komen. Volgens een woordvoerder van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken zit de pandemie nu net in een kritieke fase. Wereldwijd zijn er bijna 2 miljoen mensen besmet met het coronavirus. "De beslissing van de VS zal alle landen in de wereld raken", klinkt het nog.

Richard Horton, de hoofdredacteur van het gerenommeerde medische vakblad The Lancet, noemt Trumps beslissing niet meer of minder dan "een misdaad tegen de mensheid", zo bericht The Guardian. "Elke wetenschapper, elke gezondheidswerker, elke burger moet protesteren en rebelleren tegen dit schrikbarende verraad van de wereldwijde solidariteit."

Elke wetenschapper, elke gezondheidswerker, elke burger moet protesteren en rebelleren tegen dit schrikbarende verraad van de wereldwijde solidariteit

Richard Horton, de hoofdredacteur van het gerenommeerde medische vakblad The Lancet

De Amerikaanse vereniging van artsen neemt ook afstand van Trumps beslissing, weet Björn Soenens. "Voor de WHO, die wereldwijd gezondheidsinspanningen coördineert, is dit echt wel een streep door de rekening. Het opschorten van de bijdragen van Amerika noemen de artsen 'een gevaarlijke stap in de foute richting'."

Miljardair Bill Gates, die via zijn stichting een grote sponsor is van de WHO, noemt Trumps maatregel "zo gevaarlijk als ze klinkt". "Het werk van de WHO vertraagt de verspreiding van Covid-19 en als dat werk wordt stopgezet, kan geen andere organisatie dat overnemen. De wereld heeft de WHO nu meer dan ooit nodig."

De Democrate Nancy Pelosi, voorzitter van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden en notoir Trump-critica, pakt de Amerikaanse president keihard aan in een persbericht en een reeks tweets. 

Zij dringt vooral aan op "de waarheid" om de coronacrisis te overwinnen. "De waarheid is dat Donald Trump in januari gewaarschuwd werd over deze pandemie, dat hij die waarschuwingen negeerde, onvoldoende maatregelen nam en onnodige doden en rampen veroorzaakte."

Meest gelezen