Mondmaskers verplicht op openbaar vervoer en "sterk aangeraden" op andere plekken: zo draagt u ze correct

Mondmaskers worden vanaf 4 mei verplicht op het openbaar vervoer en worden ook sterk aangeraden op publieke plekken waar afstand houden moeilijk is. De overheid zal iedereen één stoffen masker bezorgen, maar er zullen ook andere maskers nodig zijn. Welke zijn er? En hoe moet u ze veilig gebruiken? Een overzicht. 

Op 4 mei start ons land voorzichtig met een uitweg uit de coronamaatregelen. We zullen stilaan weer meer buiten mogen en mondmaskers zullen van dat verhaal deel uitmaken. 

  • Mondmaskers worden sterk aangeraden op alle openbare plekken, zeker wanneer een veilige afstand - van 1,5 meter - niet kan worden gegarandeerd
  • Vanaf 4 mei zijn mondmaskers verplicht voor iedereen ouder dan 12 jaar op het openbaar vervoer. Ook aan een bus-, tram- of metrohalte en in een treinstation zijn de maskers verplicht. 
  • Leerkrachten voor de klas zullen een mondmasker verplicht moeten opzetten, net als alle leerlingen ouder dan 12 jaar die in de klas zitten.

Voor alle duidelijkheid: een mondmasker alleen volstaat nooit ter bescherming. Het 1,5 meter afstand houden in de openbare ruimte en op het werk en de handen voldoende wassen blijven essentieel, ook wanneer u een masker draagt. De regering liet al weten dat ook een sjaal of bandana zou kunnen worden gebruikt om neus en mond te bedekken.

Drie soorten

Er zijn in grote lijnen drie soorten mondmaskers: de zelfgemaakte mondmaskers (met of zonder filter), het chirurgische masker en de respiratoire maskers (FFP2 en FFP3). De chirurgische en respiratoire (die betrekking hebben op de ademhaling, red.) maskers zijn in eerste instantie nog altijd voorbehouden voor het medisch personeel.

"Gewone" burgers zullen dus aangewezen zijn op zelfgemaakte of door de overheid aangeboden stoffen maskers (die gebaseerd zijn op het principe van de chirurgische maskers) en/of chirurgische maskers die mogelijk aangeboden zullen worden via uw gemeente en/of in de apotheek. 

Wat u vooral moet onthouden is dat het enorm belangrijk is dat u uw mondmasker op de juiste én dus veilige manier draagt. Een mondmasker kan een vals gevoel van veiligheid geven omdat u hierdoor mogelijk belangrijke regels zoals 1,5 meter afstand houden en voldoende de handen wassen minder nauw zou opvolgen. Die regels navolgen, blijft echter noodzakelijk. Met een masker aan gaat u mogelijk ook opnieuw vaker uw gezicht aanraken, wat absoluut te vermijden is. Een mondmasker alleen volstaat nooit om u te beschermen tegen besmetting. 

Zo draagt u uw masker op een veilige manier, enkele algemene richtlijnen: 

  • Was uw handen grondig met water en zeep vooraleer u het masker aanraakt. Gebruik de uiteinden van de linten of elastieken om het masker aan te brengen. Raak nooit de stoffen binnen- en buitenkant van het masker aan met uw vingers, ook niet bij het afdoen. Was uw handen zeker ook na het afdoen van het masker.
  • Dek uw mond én neus af met het masker: het moet zo goed mogelijk aansluiten op uw gezicht.
  • Raak het masker niet meer aan wanneer u het draagt. 
  • Steriliseer uw zelfgemaakt masker minstens 1 keer per dag door het te wassen op 90° of 5 minuten lang te laten koken in een pot.   
  • Draag het masker alleen wanneer het nodig is. Ook draagt u best een masker als u door ziekte thuis in isolatie moet (d.i. om uw huisgenoten te beschermen).   
  • Houd u -ook met een masker op- aan de basisregels: was regelmatig uw handen, houd voldoende afstand (1,5 meter) en vermijd mensen wanneer u zich ziek voelt. 

Dit soort maskers zal de overheid verdelen aan elke burger. Maar heel wat mensen zijn zelf al aan de slag gegaan intussen. Het doel van een zelfgemaakt masker is om de anderen rondom u niet te besmetten. Ze beschermen uzelf dus niet tegen een besmetting door anderen. "Als u uitadement of niest, worden de grootste druppels tegengehouden en daar komt het op neer: dat de druppels die vanuit uw mond komen niet worden overgedragen naar de personen rond u", legt Klaas Buelens (te zien in de instructiefilmpjes), ziekenhuishygiënist-verpleegkundige uit. 

Bekijk hier hoe u een zelfgemaakt masker met linten juist aan- en uitdoet en draagt: (en lees verder onder de video)

Video player inladen...

Bekijk hier hoe u een zelfgemaakt masker met elastieken juist aan- en uitdoet en draagt: (en lees verder onder de video) 

Video player inladen...

Veel mensen zijn al aan de slag gegaan en maken intussen zelf mondmaskers. Een voorbeeldpatroon dat door de FOD Volksgezondheid is goedgekeurd vindt u hier. Ze volgen het principe van het chirurgische masker en beschermen uw omgeving voor het geval u besmet zou zijn. 

Wilt u zelf een mondmasker maken, dan zijn dit enkele belangrijke tips: was vooraf grondig uw handen met water en zeep, maak uw naaimachine schoon, was uw handen opnieuw vooraleer u verder werkt, draag tijdens het maken zelf een mondmasker.  Meer informatie over zelf mondmaskers maken vindt u hier. 

De stof die u voor het masker gebruikt, moet goed ademen en mag geen vocht absorberen. Dicht geweven stoffen bieden de beste bescherming. Katoen en linnen kunnen gebruikt worden. Ook met keukenhanddoeken kunt u eventueel aan de slag. Hele dikke lagen stof maken het dan weer moeilijker om door te ademen en zijn dus onaangenaam wanneer u het masker een langere tijd wil dragen. In de zelfgemaakte maskers is volgens het hierboven vermelde patroon ruimte voorzien voor een filter. "Zo'n filter houdt druppeltjes tegen en kunt u gemakkelijk vervangen, een gewone koffiefilter kan werken, een stofzuigerzakfilter ook, maar die is duurder en ademt moeilijker", legt wetenschapsjournalist Koen Wauters uit. "Maar ook een mondmasker van goed katoen zonder filter is al beter dan niets."

Wanneer u uw zelfgemaakte maskers niet gebruikt, bewaart u ze best zo steriel mogelijk, apart in propere afsluitbare plastic zakjes (type vershoudzakjes bijvoorbeeld). Wanneer u uw mondmasker tussendoor even zou willen afzetten (om te eten bijvoorbeeld) legt u het best met de buitenkant (de "vuile" kant) naar beneden in een grotere persoonlijke afsluitbare plastic doos.  U neemt het daarna alleen vast bij de linten of elastieken wanneer u het opnieuw wilt aandoen. 

Zoals bovenaan in dit artikel al meegegeven werd, moet u uw zelfgemaakt masker ook minstens 1 keer per dag steriliseren door het te wassen op 90° of 5 minuten lang in een pot met kokend water te steken. "In de microgolfoven steken is geen veilige optie omdat de maskers daar snel in brand kunnen vliegen", benadrukt Koen Wauters. Stop uw masker zeker nooit in de diepvries of frigo. De koude doodt het virus niet en het masker riskeert uw voeding te besmetten.

Chirurgische maskers zijn de vierkanten lapjes die u voor neus en mond draagt (zie ook  de instructievideo's hieronder), vaak met een blauwe buitenkant en een witte binnenkant en een metalen klemmetje waarmee u het masker een beetje kunt aanspannen rond uw neus. "Het chirurgisch masker wordt, zoals de naam al doet vermoeden, gebruikt door chirurgen", legt viroloog Steven Van Gucht uit op de officiële website met informatie over het coronavirus. "Tijdens operaties zorgen ze er zo voor dat de microben in hun mond niet terechtkomen in de wonde van de patiënt."

Bekijk hier hoe u een chirurgisch masker met linten juist aan- en uitdoet en draagt: (en lees verder onder de video)

Video player inladen...

Bekijk hier hoe u een chirurgisch masker met elastieken juist aan- en uitdoet en draagt: (en lees verder onder de video) 

Video player inladen...

Zorgverleners dragen deze maskers om de patiënt te beschermen. Het doel van een chirurgisch masker is dus anderen rondom u niet te besmetten.

Ook de chirurgische maskers zijn in eerste instantie nog altijd voorbehouden voor het medisch personeel. Een chirurgisch masker is bedoeld voor eenmalig gebruik. Medisch personeel mag het tijdens deze crisis maximaal 8 uur aanhouden. Elke keer zo'n masker aan- en uitgedaan wordt is er immers een verhoogd risico op kruisbesmetting (besmetting met microben die van een andere patiënt afkomstig zijn). 

Respiratoire maskers (FFP2 en FFP3) zijn professionele maskers voor gezondheidswerkers die eruitzien als een eendenbek of bolvorm.  Ze beschermen de persoon die het masker draagt. "Dit soort maskers wordt gebruikt in ziekenhuizen waar patiënten met het coronavirus of andere infectieziekten verzorgd worden en in laboratoria waar het lichaamsmateriaal van deze patiënten wordt onderzocht", legt Steven Van Gucht uit. 

"Het is belangrijk dat deze maskers gereserveerd blijven voor het zorgpersoneel. Bovendien krijgt het zorgpersoneel dat zo’n masker moet gebruiken een opleiding, want het is belangrijk dat deze maskers met kennis van zaken aangebracht en verwijderd worden. Er moet bovendien een pastest gebeuren om zeker te zijn dat het masker goed aansluit op het gezicht. Een respiratoir masker bemoeilijkt ook de ademhaling. Bij verkeerd gebruik zijn deze maskers nutteloos.”

Deze maskers beschermen het medisch personeel tegen een besmetting. Ze worden in principe niet gedragen door "gewone mensen".