Video player inladen...

Maar 3 procent Belgen immuun voor coronavirus, epidemioloog: "Zullen nog lang met virus moeten leven"

Bij het begin van de strenge maatregelen om het coronavirus te bestrijden was maar 3 procent van de Belgen immuun voor het virus. Dat blijkt uit onderzoek van de Universiteit van Antwerpen op meer dan 3.600 bloedstalen. Wie besmet raakte met het coronavirus, maakt antistoffen aan en is daardoor (minstens een tijdlang) immuun voor het virus. Met die 3 procent staat België nog veraf van een zogenoemde "groepsimmuniteit", die nodig is om het virus onder controle te krijgen.

De Universiteit van Antwerpen onderzocht meer dan 3.600 bloedstalen van Belgen van alle leeftijden. Het gaat om 'reststalen': stalen van mensen die voor eender welk probleem naar de dokter gingen. Hun stalen werden anoniem getest. 

De resultaten zeggen ons concreet iets over hoeveel Belgen besmet waren met het coronavirus vlak vóór de strenge coronamaatregelen in ons land ingingen midden maart. Want de stalen dateren van een tijd geleden. Voor de goede verstaander: de stalen zélf zijn 3 weken geleden afgenomen, maar immuniteit is pas zichtbaar 2 weken ná een besmetting. Het zegt ons dus iets over besmettingen 5 weken geleden: net vóór de maatregelen werden opgelegd.

Intussen zal het cijfer ongetwijfeld al wat hoger liggen. Maar wellicht niet veel hoger, werd vandaag ook gezegd op de persconferentie over de cijfers van het aantal coronabesmettingen in ons land. "We zijn een aantal weken verder, maar we verwachten niet dat het percentage immuniteit heel hoog zal zijn. Misschien 10 procent of 5 procent, we weten het niet precies. Dat zal blijken uit studies in de toekomst", zei viroloog Steven Van Gucht.

Het gaat om een druppelinfectie, mensen moeten echt dicht bij elkaar zitten om het door te geven

Pierre Van Damme, Professor epidemiologie Universiteit Antwerpen

Het lage cijfer is op zich in eerste instantie goed nieuws. Het zegt namelijk iets over het besmettingsgevaar. Dat lijkt laag te liggen, want wetenschappers verwachtten oorspronkelijk een hoger resultaat. Schattingen gingen van 10 tot 15 procent. "3 procent is relatief laag. Dus zo besmettelijk is de infectie niet", zegt epidemioloog aan de Universiteit Antwerpen Pierre Van Damme. "Het toont wel degelijk dat het gaat om een druppelinfectie. En dat mensen dicht bij elkaar moeten zitten om het door te geven. Als we de maatregelen om afstand te houden volgen,  en ons bijvoorbeeld houden aan goede handhygiëne, dan gaat het wel degelijk een invloed hebben op de overdracht."

Mijlenver van groepsimmuniteit

Maar een laag percentage immuniteit, is ook slecht nieuws. Er zijn weinig Belgen besmet, en daarmee staan we dus ver van een zogenoemde 'groepsimmuniteit'. Dat betekent dat een groot deel - minstens de helft - van de bevolking besmet is geraakt en dus immuun is voor het coronavirus. Dan krijgt het virus niet langer vrij spel. "We zijn ver van de 50, 60 of 70 procent groepsimmmuniteit om de epidemie te zien uitdoven", zegt Pierre Van Damme. "We gaan dus lang met zo'n virus moeten leren samenleven. We gaan de groepsimmuniteit maar zeer traag zien aanzwellen."

Toch staat ons land op dit moment aan de start van de exitstrategie: stelselmatig zullen de maatregelen in ons land afgebouwd worden. Is dat wel een goed idee? "We gaan die versoepeling echt heel voorzichtig en stap voor stap moeten doen. Om te vermijden dat we een heropflakkering hebben", zegt Van Damme. Daarnaast zullen we volgens de epidemioloog moeten zorgen dat nieuwe besmettingen meteen worden opgespoord. "We moeten zorgen voor een zeer goed testbeleid en een goed contactopsporingsbeleid. Van zodra je ergens ziet dat er een kleine haard van infecties is, moet je er onmiddellijk bij zijn", zegt Van Damme. "Ik denk dat we inzien dat dat de enige manier zal zijn om verdere versoepeling mogelijk te maken, ook al zal het niet makkelijk zijn om te realiseren."

We zullen moeten wachten op een vaccin om de groepsimmuniteit kunstmatig te veroorzaken

Pierre Van Damme, Professor epidemiologie Universiteit Antwerpen

Maar zal ons land die groepsimmuniteit ooit wel halen? Op een natuurlijke manier, zonder de ziekenhuizen te overbelasten, dat lijkt moeilijk. "Het ziet er niet naar uit dat we op een natuurlijke manier aan die groepsimmuniteit zullen geraken. We zullen dus moeten wachten op een vaccin dat die immuniteit kunstmatig zal veroorzaken", aldus Van Damme. "We hopen ondertussen om volgend jaar met zo'n vaccin te zitten."

Nog een belangrijke nuance, het is wetenschappelijk nog niet afgeklopt wat het precies betekent als iemand immuun is. Kan je de ziekte dan nooit meer krijgen? "Er wordt nog onderzocht wat de kwaliteit is van de antistoffen en hoe lang ze aanwezig zullen zijn. Maar als we onze kennis van andere coronavirussen doortrekken, kan dat gaan over een bescherming van 1 à 2 jaar in het kortste geval, of 9 à 10 jaar in het langste geval", zegt Van Damme.

Europees gemiddelde

3 procent immuniteit in België, dat cijfer ligt in de lijn van andere Europese landen.  "Als we kijken naar Oostenrijk, die zitten rond de 1 procent. Wij zitten rond de 3 procent, maar zijn ook een paar weken later begonnen met de maatregelen", zegt epidemioloog van de Universiteit van Antwerpen Pierre Van Damme.  Ook Nederland kwam met hetzelfde resultaat van 3 procent, bij stalen die zijn afgenomen bij bloedgevers.

Een uitschieter in Europa is Zweden. Daar zijn er nu eerste cijfers. "Ze moeten nog gevalideerd worden, maar ze gaan tot de 10 procent", zegt Van Damme. Het verbaast de epidemioloog niet, gezien Zweden geen zware maatregelen heeft genomen. We zien al weken beelden van Zweden die genieten van de zon op een terrasje. Zweden gokte erop dat de bevolking genoeg afstand zou houden, en dat het aantal besmettingen daardoor binnen de perken zou blijven. Tegelijk hoopte het op die manier een groepsimmuniteit te veroorzaken bij de bevolking. Maar dat is dus niet gelukt. "Het virus heeft zich beter verspreid, maar in zo'n situatie kan de ziektelast toch redelijk hoog zijn. En men kan dus tegelijk niet rekenen op zware groepsimmuniteit. Ook daar zal het relatief traag gaan. Het is een les voor landen die rekenen op groepsimmuniteit. Dat is niet de juiste strategie geweest."

Bekijk hieronder het verslag uit "Het Journaal":

Video player inladen...
Video player inladen...

Meest gelezen