Vaccin tegen coronavirus? "We ontwikkelen nu een prototype en tot nu toe lukt alles opperbest"

Nu het duidelijk wordt dat we voorlopig met het coronavirus zullen moeten leven, wordt reikhalzend uitgekeken naar een vaccin. Voor sommigen die ziek worden, kan een antiviraal middel wonderen verrichten, maar ook dat medicijn bestaat vandaag nog niet. Hoe ver staat het met de ontwikkeling van vaccins en van antivirale middelen? Viroloog Johan Neyts van de KU Leuven is optimistisch, maar waarschuwt dat we geduld moeten hebben. 

In Leuven wordt koortsachtig gewerkt aan de ontwikkeling van een vaccin. "We zijn bezig met de ontwikkeling van een prototype en dat lukt allemaal opperbest tot nu toe", zegt Johan Neyts in "De wereld vandaag", op Radio 1. De testfase op hamsters lijkt goed te verlopen, maar dat betekent niet dat we nu al een goed vaccin hébben. Neyts vertelt dat er nog twee fases moeten volgen, waarbij het vaccin telkens op een groep mensen wordt getest, waarbij de overheid ook telkens haar fiat moet geven. 

Iets klaar hebben tegen oktober lijkt me iets te optimistisch

Viroloog Johan Neyts (KU Leuven)

Zo'n hele procedure neemt normaal 10 jaar in beslag. "Normaal is het een marathon, nu moet het echt in een sprintje", aldus Neyts. Desondanks zitten ze aan de universiteit van Oxford al in de tweede fase, waarbij gezonde proefpersonen met het vaccin zijn geïnjecteerd. "Dat is snel", zegt Neyts, die realistisch blijft. "Iets klaar hebben tegen oktober lijkt me iets te optimistisch."

Wat is dan wel mogelijk? "Janssen Pharmaceutica hoopt ergens in de late zomer van 2021 de eerste vaccins klaar te hebben. Ik denk dat dit een realistisch scenario is." 

Leuven, Oxford, Janssen Pharmaceutica, het lijkt wel een race om de eerste te zijn, en dan nog eens met verschillende manieren van werken. "Het is ook goed dat niet iedereen met dezelfde technologie bezig is. Je legt best niet al je eitjes in één mandje." Dan hoeft het volgens Neyts niet erg te zijn als één technologie niet goed blijkt te zijn.

Dat er ook commerciële spelers mee zoeken, vindt hij geen probleem. "Overal waar ik met mensen van de farma-industrie praat, hoor ik dat ook zij die maatschappelijke verantwoordelijkheid voelen om het juiste te doen zodat dit probleem kan worden opgelost."

Met antivirale middelen zijn we ook dag en nacht bezig

Viroloog Johan Neyts (KU Leuven)

In afwachting van een vaccin wordt ook gezocht naar medicijnen om zieke mensen gepast te behandelen. "Met antivirale middelen zijn we ook dag en nacht bezig", zegt Johan Neyts. "We zijn op zoek in alle bestaande medicijnen, in stoffen die op weg zijn om een medicijn te worden en in stoffen die op weg waren om een medicijn te worden." 

Ook hier hetzelfde probleem, want de ontwikkeling van een nieuw antiviraal middel kan tot 10 jaar duren. Werken met bestaande stoffen om tijd te winnen, dus. "We vinden wel een aantal zaken die werkzaam zijn in het lab", zegt Neyts. Nu volgen nog de testfases op proefdieren en proefpersonen.

Een derde piste is het rechtstreeks inspuiten met antilichamen uit het bloed of de moedermelk van mensen die eerder al met het coronavirus besmet zijn. Volgens Neyts is dat een mogelijkheid bij patiënten die zwaar ziek zijn en bij wie geen tijd te verliezen is. "Maar dit gaat telkens over één case. Dat is nog geen bewijs dat die behandeling ook bij andere patiënten zal werken. Het is wel een indicatie, en dus goed nieuws."

Het moet mogelijk zijn om een vaccin tegen corona te onwikkelen

Viroloog Johan Neyts (KU Leuven)

"Iedereen in het vak is hoopvol", aldus Neyts. "Het moet mogelijk zijn om een vaccin tegen corona te ontwikkelen."

Het gaat hier niet om een virus zoals hiv, dat voortdurend evolueert en zich in de cellen van het afweersysteem verstopt. Hiv is al in 1983 ontdekt, en nog altijd hebben we er geen vaccin tegen.

"Op basis van wat we kennen van de familie van de corona's, weten we dat het wel moet lukken." Volgens Neyts geldt hetzelfde voor de antivirale middelen waar nu naar wordt gezocht. 

Beluister hieronder het gesprek met Johan Neyts: