Nicolas Maeterlinck

"Cijfers moeten omlaag vóór de winkels open kunnen": Hoe zit dat in elkaar? En over welke cijfers gaat het precies?

Politici en wetenschappers benadrukten het de voorbije dagen verschillende keren: de coronamaatregelen zullen alleen versoepeld worden als het virus min of meer onder controle is. Anders blijft alles bij het oude. Hoe wordt die berekening gemaakt? En op basis van welke cijfers precies?

De voorbije dagen werd vooral gesproken over het aantal ziekenhuisopnames dat zou moeten dalen voor we de maatregelen kunnen versoepelen. Maar het gaat niet alleen daarover. "We baseren ons niet op één cijfer, zo simpel is het niet", zei minister van Volksgezondheid Maggie De Block (Open VLD) in "De ochtend" op Radio 1.  

De Nationale Veiligheidsraad heeft wel al vastgelegd naar welke criteria zal worden gekeken. Maar er is nog niet beslist wat de drempelwaarden worden. Met andere woorden: het is bijvoorbeeld wel al zeker dat er minder mensen op de afdelingen intensieve zorg moeten liggen, maar nog niet hoeveel mensen dat precies moeten zijn, voor we een versoepeling van de maatregelen kunnen krijgen. De GEES, de groep experten die de Veiligheidsraad adviseert, werkt die waarden op dit ogenblik uit.

Naar verluidt gaat het om een heleboel criteria. We lichten er de belangrijkste uit.

1. Minder mensen op intensieve zorg

Een eerste criterium gaat over de afdelingen intensieve zorg. Daar moeten voldoende plaatsen zijn, ook als er een nieuwe opflakkering zou komen. "Dat is voor ons de belangrijkste indicator", zei viroloog Steven Van Gucht gisteren op de dagelijkse persconferentie. "Alle patiënten die het nodig hebben, moeten behandeld en gered kunnen worden op een afdeling intensieve zorg."

"Tegelijk willen we ook in de nabije toekomst terugkeren naar een normale werking van die afdelingen intensieve zorg. Dat wil zeggen dat alleen het normale personeel daar nog aan de slag is, en dat ze niet meer geholpen hoeven te worden door verpleegkundigen en dokters van andere afdelingen. Het wil ook zeggen dat we ervoor moeten kunnen zorgen dat het personeel op intensieve zorg weer wat meer tijd krijgt voor zijn privéleven. Dus de bezetting op die afdelingen moet nog naar beneden, er liggen nog te veel mensen op dit ogenblik."

(lees verder onder de grafiek)

Het aantal mensen op intensieve zorg is dus al gedaald. Op het drukste moment lagen er ongeveer 1.300 mensen, nu zijn dat er nog zowat 900. Maar het moet verder naar beneden. Volgens Van Gucht zou het onder de 450 moeten geraken, minder dan de helft van wat het nu is. Maar zoals gezegd: de Veiligheidsraad zal later beslissen of het inderdaad 450 wordt, of een ander cijfer.

Het personeel op intensieve zorg moet weer een privéleven krijgen

Steven Van Gucht, viroloog

2: Minder ziekenhuisopnames

Het moet niet alleen kalmer worden op de intensievezorgafdelingen, maar ook in de andere corona-afdelingen van de ziekenhuizen. Concreet zou het aantal ziekenhuisopnames moeten dalen. Dat is al gebeurd: op het hoogtepunt van de crisis kwamen er elke dag 500 à 600 mensen bij in het ziekenhuis, nu zitten we aan 200 nieuwe opnames per dag. Een sterke daling dus, maar het moet nog beter. 

(lees verder onder de grafiek)

Viroloog Marc Van Ranst maakte zich dit weekend zorgen, omdat het ernaar uitzag dat we maar niet onder de 200 nieuwe opnames geraakten. "Het aantal nieuwe opnames zit liefst tegen 4 mei (wanneer de bedrijven normaal weer aan de slag kunnen, red.) al zo laag mogelijk, maar zeker tegen 11 mei (wanneer de winkels normaal weer open zouden gaan, red.) moet dat aantal toch heel laag zijn", zegt Van Ranst.

Hij kijkt naar zo'n 50 tot 100 opnames per dag, "al is de trend die we zien belangrijker." Dat we niet onder de 200 geraakten, verklaarde Van Ranst door het paasweekend, waarin veel mensen toch elkaar opzochten, tegen de maatregelen in.

Zijn collega Steven Van Gucht ziet een andere verklaring: "De stijging lijkt vooral uit de woonzorgcentra te komen. In de ziekenhuizen worden steeds minder mensen opgenomen die jonger zijn dan 70 of zelfs 80. Bij de ouderen zien we wel nog een stijging." Gisteren zakte het cijfer trouwens naar 127. Het lijkt dus de goede richting uit te gaan, maar het blijft afwachten hoe dat cijfer verder evolueert.

Volgens een advies van de experten, dat vorige week uitlekte, zou er niet alleen moeten worden gekeken naar het aantal nieuwe opnames per dag, maar ook naar de stijging of daling tegenover de dag ervoor. De trend van het aantal opnames, met andere woorden. Als je die twee criteria (het aantal opnames en de trend) met elkaar in verband brengt, krijg je deze grafiek, die ook in het uitgelekte advies staat:

De grafiek lijkt op het eerste gezicht niet eenvoudig, maar de kleurcodes kunnen het hopelijk wat duidelijker maken: op 15, 22 en 29 maart zaten we nog in de donkerste, kritieke zone, sindsdien zijn we elke week een zone gedaald. Het cijfer van 26 april was nog niet in de grafiek opgenomen, aangezien die uit een advies van 20 april dateert, maar we zitten op dit ogenblik nog altijd in de zone "laag of matig risico". Waakzaamheid is dus geboden, en voor een versoepeling moeten we wachten tot we in de lichtblauwe zone komen.

Voor alle duidelijkheid: de grafiek is een zeer voorlopig voorstel van de expertengroep. Het zou kunnen dat de uiteindelijke grafiek er anders gaat uitzien, en dat de zones dus anders afgebakend worden.

3: De cijfers van de huisartsen

Daarnaast is er nog een pak criteria vastgelegd. Zo wordt er verwezen naar de cijfers van de huisartsen: hoeveel mensen melden zich bij hen met griepsymptomen bijvoorbeeld? Die cijfers zijn belangrijk, omdat ze een heel vroege indicatie geven van de evolutie. Ook het aantal nieuwe bevestigde besmettingen, of het aantal afwezigen op de werkvloer kan een indicatie zijn.

Behalve al die cijfercriteria stellen de experts trouwens nog een aantal voorwaarden: de epidemie moet bijvoorbeeld onder controle zijn in de woonzorgcentra, er moet op grote schaal getest worden, de contactopspoorders moeten aan de slag zijn, er moet op de werkvloer gecontroleerd worden of de maatregelen worden nageleefd.

Erika Vlieghe, voorzitter van de GEES, bevestigt dat de expertengroep de komende dagen zal vastleggen wat de drempelwaarden worden. “Voor alle duidelijkheid: niet alle voorwaarden hoeven volledig vervuld te zijn”, legt ze uit. “Op het ogenblik dat er over een versoepeling wordt gepraat, zullen we naar het totaalbeeld kijken. Als dan blijkt dat één of enkele drempels niet worden gehaald, kunnen we mogelijk toch doorgaan met de versoepeling, als het globale plaatje juist zit.

Conclusie

Welke cijfers moeten dalen, is al vastgelegd. We zien ook dat ze de goede richting uitgaan. Maar het is afwachten waar de grens wordt vastgelegd om te kunnen spreken van een versoepeling van de maatregelen. Dat moet binnenkort duidelijk worden.

Meest gelezen