Yo-jong, de jongere zus van Kim Jong-un, was de voorbije jaren opvallend veel op het toneel.

Wie zou de Noord-Koreaanse dictator Kim Jong-un kunnen opvolgen als hij verdwijnt? De keuze is erg klein

Wekenlang is de Noord-Koreaanse communistische leider Kim Jong-un uit het zicht van de media gebleven. De speculaties over zijn gezondheid brachten een groot probleem naar boven: er is niet veel keuze in de lijst van mogelijke opvolgers en zijn eventueel verdwijnen zou grote spanningen teweeg kunnen brengen, niet enkel in Noord-Korea, maar in heel Noordoost-Azië. 

Na weken van geruchten over zijn overlijden, ziekte of angst voor het coronavirus heeft Noord-Korea dan toch beelden verspreid van Kim Jong-un die een fabriek voor kunstmest opent. Het is wel nog niet echt duidelijk wanneer die beelden gemaakt zijn. Het verdwijnen van de communistische leider en zijn afwezigheid op een belangrijk evenement hebben de meest wilde speculaties doen losbarsten.

Bekijk hieronder de verspreide beelden en lees verder onder de video:

Video player inladen...

Of hij nu ziek was of niet, doet niets van het feit dat de kettingrokende en erg zware Kim er niet meteen gezond uitziet, ondanks zijn leeftijd, 36 jaar, maar zelfs dat is niet zeker. Het is overigens al de tweede keer dat Kim lange tijd uit de media verdwijnt. 

Mocht hij om een of andere reden overlijden of niet langer in staat zou zijn om het land te leiden, dan kan de propaganda dat wellicht een tijdje, maar niet eeuwig verborgen houden. De kwestie van de opvolging is alleszins aan de orde en daar wringt meer dan een schoentje.

Achter de schermen van de "Kim-dynastie"

Kim Jong-un is na zijn grootvader Kim Il-Sung (1948-1994) en zijn vader Kim Jong-il (1994-2011) de derde heerser van het communistische Noord-Korea. Ondanks alle marxistische ideologie die het regime in Pyongyang voortdurend uitbraakt, past Noord-Korea erg goed in de lijn van de oude Koreaanse keizersdynastieën inzake regeerstijl, bijvrouwen, opvolging en "zuiveringen" tussen halfbroers en halfzussen om die opvolging veilig te stellen. (Lees verder onder de foto).

Een Zuid-Koreaanse krant met de "Paektu-bloedlijn: grootvader, vader en zoon, met daarnaast oom en tante.
AP2010

Die opvolging moet steevast vanuit de "Paektu" of "Baekdu"-bloedlijn komen, vanuit wat we de Kim-dynastie zouden kunnen noemen. Daarvan afstappen, zou "heiligschennis" zijn. Paektu of Baekdu verwijst bovendien naar de hoogste berg van Korea, een mythische en zelfs heilige plek op de grens met China, waar het Koreaanse volk en de Mandsjoe-minderheid in China vandaan zouden komen. De berg komt vaak voor in de propaganda van het regime.

U merkt dat het communistische, maar tegelijk ook erg nationalistische, regime in Noord-Korea erg veel teert op de oude keizerlijke en soms bijna religieuze tradities van Korea. De top van het regime bestaat dan ook uit concentrische cirkels, waarbij de clan en de nauwe familie van Kim het centrum vormen, meestal verscholen achter een gordijn van mystiek en geheimzinnigheid, wat ook typisch was voor het oude keizerrijk.

Dynastie met een erg smalle basis

Nu we weten hoe het regime in elkaar zit, blijkt dat de opvolging erg onzeker is. De jonge leider Kim Jong-un -of Kim III- is getrouwd en heeft twee of drie kinderen, maar die zijn erg jong en komen dus nog niet in aanmerking. Zijn vrouw Ri Sol-ju, een voormalige actrice en zangeres, hoort niet echt tot de familie en zou ook als regent geen rol kunnen spelen.

Zus Kim Yo-jong zou als opvolgster veel minder persoonlijke macht hebben en onder voogdij van de clans staan

Zijn jongere zus Kim Yo-jong werd de voorbije weken wel als mogelijke opvolgster genoemd, maar dan wel bij gebrek aan beter. Ze trad uitdrukkelijk op de voorgrond als gaste tijdens de Olympische Winterspelen in Zuid-Korea in 2018 en was steeds aanwezig bij de toppen met VS-president Donald Trump en de Zuid-Koreaanse president Moon Jae-in. Eind vorig jaar leek Yo-jong even uit de gratie, maar iets meer dan een maand geleden keerde ze terug in de opperste regionen van de macht. Haar leeftijd, 32 jaar ongeveer, is dan weer een nadeel en als ze de nieuwe leidster zou worden, zou dat -zeker in het begin- enkel als compromisfiguur onder voogdij van oudere familieleden en machthebbers zijn.

Los daarvan zijn er niet zoveel mensen meer uit de kernfamilie die in aanmerking kunnen komen. Er is in die derde generatie nog een halfzus, Kim Sol-song, waarvan weinig geweten is, behalve dat ze in de propaganda-afdeling werkt. Er is nog wel een oudere volle broer van de leider, Kim Jong-chul, maar die werd indertijd opzij geschoven door vader Kim Jong-il wegens "te verwijfd" en omdat hij enkel graag gitaar speelt en een fan van Eric Clapton is, niet meteen eigenschappen voor een kandidaat-leider van een stalinistisch regime. Nog een oudere halfbroer, Kim Jong-nam, werd in 2017 in Maleisië vermoord, zo goed als zeker door Noord-Koreaanse geheime agenten. (Lees verder onder de foto).

Kim Jong-un (rechts) vreesde dat China zijn halfbroer Kim Jong-nam (links) als handpop zou gebruiken.
Copyright 2017 The Associated Press. All rights reserved.

Als het echt niet anders kan, is er nog altijd Kim Pyong-il, een jongere broer van de vader van Kim Jong-un en dus uit de tweede generatie. Die oom is 66, maar was de voorbije 30 jaar onafgebroken ambassadeur in Oost-Europa en Finland en heeft dus weinig voeling met de thuisbasis. Dat zou dus pas een echte zwakke compromisfiguur zijn.

Kim zuiverde zijn eigen dynastie uit, te veel?

Dat laatste brengt ons bij de talrijke "zuiveringen" die Kim Jong-un (Kim III) heeft laten uitvoeren sinds hij eind 2011 zijn vader Kim Jong-il is opgevolgd. De jonge Kim -nog niet zo veel eerder als opvolger naar voor geschoven- rekende al vrij snel af met de volgens hem storende elementen in de regerende Arbeiderspartij of in zijn familie. (Lees verder onder de foto).

De erg machtige oom Jang Song-thaek leek de heerser achter de troon tot hij geëxecuteerd werd.

Zo liet hij eind december 2013 zijn machtige aangetrouwde oom Jang Song-thaek uit een meeting wegsleuren en executeren. Diens echtgenote was Kim Kyong-hui, de tante van Kim III, de jongere zus van Kim Jong-il. Nadien is zij wat op de achtergrond verdwenen, maar begin dit jaar zat ze terug als eregaste naast Kim Jong-un en diens vrouw bij nieuwsjaarfestiviteiten. Die tante -ooit benoemd tot generaal in het leger- werd dus teruggehaald en zou mogelijk nog een rol achter de schermen kunnen spelen.

Veel van die recente zuiveringen waren bedoeld om potentiële rivalen van Kim Jong-un uit te schakelen en dan vooral figuren die door buurland China zouden uitgespeeld kunnen worden als alternatief. Het eveneens communistische China is traditioneel een bondgenoot van het regime in Noord-Korea, maar Peking toonde zich de voorbije jaren geërgerd door het eigengereide optreden van Kim III en door zijn gebrek aan hervormingen, ondanks sterk Chinees aandringen. Het probleem bij dat soort zuiveringen is dat er soms te weinig medestanders met gewicht overblijven of dat samenzweerders net samenzweren omdat ze vrezen om de volgende op de zwarte lijst te zijn. 

Zeker is dat de regerende familie geen "kameraden-club" is. Een eventueel overlijden van Kim Jong-un zou zeker tot een veel zwakkere opvolger/ster leiden met achter zijn of haar rug veel machtsstrijd. Dat kan de stabiliteit van het overbewapende regime en dus van de vrede in Noordoost-Azië in het gedrang brengen. Er is een precedent: de dood van Stalin -met dezelfde personencultus als Kim Jong-un- in 1953 leidde vijf jaar lang tot onderlinge afrekeningen en zuiveringen vooraleer Nikita Chroestsjov het land in een rustiger vaarwater kreeg en ook hij hield het niet lang vol.

In 2014 bracht "Terzake" een reeks over het leven zoals het is in Noord-Korea. Hieronder kunt u alvast deel 1 herbekijken:

Meest gelezen