Video player inladen...

Waarom lijkt het "BMR-vaccin" te beschermen? Wanneer mogen we een vaccin verwachten en wordt dat het nieuwe goud?

Wereldwijd wordt koortsachtig aan zeker 90 vaccins tegen het coronavirus gewerkt. Intussen wordt ook onderzocht of bestaande vaccins kunnen helpen. Zo zijn er aanwijzingen dat een vaccin tegen tuberculose zou beschermen tegen de ergste gevolgen van COVID-19. Er zijn ook aanwijzingen dat een ingeburgerd combinatievaccin bescherming zou geven. Hoe dat komt, legt KU Leuven-viroloog Johan Neyts uit in vijf antwoorden op evenveel vragen over de race naar het coronavaccin.

Johan Neyts is één van de vele onderzoekers die op dit moment volop op zoek zijn naar een vaccin dat ons moet beschermen tegen het coronavirus. Tot zo’n vaccin is gevonden zullen we met het virus moeten samenleven. Intussen leveren verschillende onderzoeken interessante bevindingen op. 

In de Nederlandse Volkskrant stond afgelopen weekend een interessant artikel, met als kop: “Weer aanwijzingen dat BMR-vaccin beschermt tegen corona”. Dat brengt ons bij de eerste vraag voor viroloog Neyts:

1. Wat is het BMR-vaccin en waarom lijkt dit wat te beschemen tegen COVID-19?

BMR is de afkorting van bof, mazelen en rubella (beter bekend als rode hond). Sinds 1985 worden Belgische kinderen met een combinatievaccin tegen deze kinderziekten ingeënt, in het kader van het basisvaccinatieschema.

Bof, mazelen en rode hond zouden subtiele moleculaire overeenkomsten vertonen met het coronavirus. Dat staat in een wetenschappelijk onderzoek dat Britse onderzoekers onlangs publiceerden.

“De stokjes die je op afbeeldingen van het coronavirus ziet, zouden gelijkenissen vertonen met het vaccin voor mazelen en bof”, legt professor Neyts uit, die tegelijk waarschuwt dat deze bevindingen nog heel voorbarig zijn.

Daarnaast valt het op dat oudere mensen, die dus niet ingeënt zijn met vaccins tegen bof, mazelen en rode hond vaker met COVID-19 opgenomen moeten worden dan mensen van 45 en jonger, die systematisch werden ingeënt.

“Dit zou één van de argumenten zijn die men aanhaalt om te zeggen dat het vaccin tegen mazelen of rode hond bescherming zou bieden tegen het coronavirus.” Maar het moet opgemerkt dat ouderen ook allerlei andere problemen hebben door de veroudering van hun immuunsysteem. Dus dat kan ook meespelen.

2. Zijn er nog andere bestaande vaccins waarvan aanwijzingen zijn dat ze werken tegen het coronavirus?

“Ja, een interessant vaccin is dat tegen tuberculose”, weet professor Neyts. Het gaat hier om het zogenoemde BCG-vaccin. Dat wordt aan jonge kinderen gegeven die op plaatsen wonen waar de besmettelijke longziekte nog voorkomt. “Uit analyses blijkt nu dat in landen waar kinderen ingeënt worden met dit vaccin minder overlijdens worden vastgesteld door het coronavirus.” 

Hoe zou dat kunnen komen? “Er is geweten dat dit vaccin een heel efficiënte activator is van het afweersysteem. Het traint als het ware ons immuunsysteem tegen ziekteverwekkers die het nog nooit heeft gezien. Dus wordt vermoed dat het vaccin tegen tuberculose ook wel een rol zou kunnen spelen bij het al dan niet ernstig ziek worden of overlijden nadat iemand besmet is met het coronavirus.”

Beluister hier het gesprek met viroloog Johan Neyts in "De wereld vandaag" op Radio 1 en lees eronder voort:

3. Wanneer mogen we nu een vaccin verwachten dat ons beschermt tegen het coronavirus?

De Duitse minister van Volksgezondheid Jens Spahn zegt dat dit nog jaren kan duren terwijl de Amerikaanse president Donald Trump denkt dat er nog voor het einde van dit jaar een vaccin tegen het coronavirus beschikbaar zal zijn. Wat is realistisch volgens een viroloog? 

“We moeten niet het optimisme hebben van Trump maar ook niet het pessisime van Spahn”, zegt Neyts afgemeten. Hij denkt dat de inschatting van de directeur van de Wereldgezondheidsorganisatie realistisch is. Die zei een tijd geleden dat er ten vroegste tegen de zomer van 2021 een vaccin zal zijn.

De professor vindt het ook niet slecht dat de Duitse minister Spahn het optimisme probeert te temperen. “Het is niet omdat er in de zomer van 2021 al miljoenen dosissen van een vaccin beschikbaar zouden zijn, dat dit ook breed inzetbaar zou zijn. Je moet immers zo’n 7 miljard mensen gaan vaccineren.”

Neyts herinnert er vanuit de praktijk ook aan dat een vaccin ontwikkelen een werk van lange adem is dat doorgaans 10 à 15 jaar in beslag neemt. “Het vaccin dat het snelst ontwikkeld werd, dat tegen bof, daarvan heeft de ontwikkeling 4 jaar geduurd. Dus ik denk dat er wel enige voorzichtigheid geboden is”. Ook al omdat slechts 10 procent van de vaccins die in de fase zitten dat ze getest kunnen worden op gezonde vrijwilligers maar de eindmeet halen. 

4. Er is bezorgdheid dat er een wedloop kan komen tussen grootmachten. Terecht?

Volgens professor Neyts is de bezorgdheid deels terecht. Hij herinnert aan de berichten van een maand geleden waaruit moest blijken dat de Amerikaanse president Trump een deal wilde sluiten met het Duitse farmabedrijf CureVac om exclusief aan de VS de rechten te verkopen voor een vaccin.

“Stel je voor dat bepaalde fabrikanten van een vaccin worden opgekocht door de Verenigde Staten zodat we in Europa niet meer onze eigen vaccins zouden kunnen ontwikkelen”, waarschuwt Neyts.

Hij merkt overigens ook op dat we er met zijn allen ook voor moeten zorgen dat een vaccin ook breed gebruikt kan worden in armere regio’s van de wereld, zoals in grote delen van Afrika, Latijns-Amerika en Zuidoost-Azië. En dit aan een betaalbare prijs.

5. Hoe kan je dan voorkomen dat het vaccin in verkeerde handen valt?

Neyts vindt het in deze optiek goed dat Europa samen met de WHO en andere organisaties, zoals de Bill & Melinda Gates Foundation het initiatief neemt om veel kapitaal op te halen. Vandaag haalden ze voorlopig 7,4 miljard euro op tijdens een internationale donorconferentie.

Dat geld moet gebruikt worden voor twee zaken: om een vaccin te ontwikkelen én om de massale productie van het vaccin mogelijk te maken zodat het over de hele wereld verspreid kan worden, waar het nodig is, ook op de meest afgelegen plekken.

En wat als Neyts zelf een vaccin vindt? Kan hij dan zelf voorkomen dat het in verkeerde handen terechtkomt? Als dat zou gebeuren zou Neyts met de universiteit van Leuven op zoek moeten gaan naar een partner om het te produceren. Bij die partnerkeuze zou hij goed opletten en in het contract laten vastleggen dat het vaccin beschikbaar moet worden gesteld in landen waar het nodig is, “zodanig dat het niet alleen in rijke landen wordt gebruikt, zoals in de VS, dat zou zonde zijn”.

Bekijk hier een uitgebreid gesprek met viroloog Johan Neyts in het tv-programma "Vandaag":

Video player inladen...

Meest gelezen