Een oude vrouwtjeskoala likt aan een natte boomstam tijdens een regenbui.
Echidna Walkabout and Koala Clancy Foundation

Wilde koala's drinken toch: ze likken regenwater van de bomen

Wetenschappers en  burgerwetenschappers hebben voor het eerst het natuurlijke drinkgedrag van koala's in het wild geobserveerd en vastgelegd. De dieren, waarvan lang gedacht werd dat ze nauwelijks of nooit drinken, blijken tijdens regenbuien water van de stammen van de bomen te likken. De ontdekking kan van belang zijn voor de pogingen om de soort, waarvan de populaties sterk achteruitgaan,  te redden. 

Koala's behoren tot de meest knuffelbare dieren ter wereld en in zoo's zijn ze overal een grote hit bij het publiek. Maar toch is er nog veel dat we niet weten over deze  buideldieren. 

Zo is het niet duidelijk hoe ze aan water geraken in de boomtoppen waar ze het grootste deel van hun leven doorbrengen. Hebben ze genoeg aan het water in de verse eucalyptusbladeren die ze eten, of dalen ze af uit hun bomen om te drinken uit poeltjes of plassen op de grond? Tot nu toe was er niemand die het echt wist. 

Een volwassen mannetje likt aan de stam van een eucalyptusboom tijdens een stortbui in de Liverpool Plains in New South Wales.
George Madani and Lachlan Hall

Koala's drinken zelden water

Lange tijd werd gedacht dat koala's niet drinken, hun naam is overigens afgeleid van het woord 'gula' in de uitgestorven Aboriginal-taal Dharug, dat  'geen water' betekent, of zoveel als 'niet-drinker'. 

Koala's eten elke dag zo'n 500 gram verse, sappige eucalyptusbladeren, en aangenomen wordt dat het water uit die bladeren goed is voor zo'n driekwart van hun dagelijkse opname van water, zowel in de zomer als in de winter. 

Koala's zijn immers goed aangepast aan het Australische klimaat en tot die aanpassingen behoren een uitzonderlijk vermogen om hun urine te concentreren en het feit dat ze, in vergelijking met andere dieren van dezelfde grootte, weinig water verliezen bij hun ademhaling of door hun huid. 

In gevangenschap is wel geobserveerd dat koala's water drinken, maar dat gedrag werd vaak beschouwd als onnatuurlijk en toegeschreven aan ziekte of ernstige hittestress. 

Wel zijn er anekdotische verslagen over koala's in het wild die drinken uit poeltjes als in de zomer de temperaturen boven 40 graden stijgen. Ook is vastgesteld dat koala's mensen benaderen om aan water te geraken, uit flessen, in tuinen en zelfs zwembaden, tijdens droogtes en na bosbranden, maar ook die waarnemingen worden beschouwd als uitzonderlijke gevallen. 

Een koala krijgt water uit een flesje van een brandweerman na een bosbrand. Overigens is het gevaarlijk om koala's op deze manier water te geven: normaal drinken koala's, als ze al drinken, met hun hoofd naar beneden. Als ze drinken met hun hoofd naar boven gericht, kunnen ze 'verdrinken'. Het water kan dan makkelijk in hun longen terechtkomen en dodelijke longontstekingen veroorzaken. Aangeraden wordt om het water in een kopje of zo te gieten en neer te zetten op de grond.

Boomstammen

Nu heeft een studie onder leiding van doctor Valentina Mella van de University of Sydney dus echter het drinkgedrag van koala's in het wild voor het eerst vastgelegd. De studie beschrijft hoe koala's drinken door water op te likken dat tijdens een regenbui naar beneden loopt langs gladde boomstammen. Dat wijst erop dat de dieren meer drinken dan tot nu toe gedacht werd.

"Lange tijd hebben we gedacht dat koala's niet veel moesten drinken omdat ze het grootste deel van het water dat ze nodig hebben om te overleven, uit de eucalyptusbladeren halen waarmee ze zich voeden", zei doctor Mella. "Nu hebben we hen echter geobserveerd terwijl ze water oplikken van boomstammen. Dat verandert onze kennis over hoe koala's aan water geraken in het wild in aanzienlijke mate. Het is zeer opwindend." 

Een volwassen vrouwtje drinkt van een natte boomstam.
Echidna Walkabout and Koala Clancy Foundation

Overleven

Australië lijdt momenteel onder de ergste droogte in zijn (opgetekende) geschiedenis doordat er veel minder regen valt dan normaal en de maximumtemperaturen alle records breken. 

Koala's staan bloot aan ernstige hittestress en massale sterfte gedurende langdurige hete en droge weersomstandigheden en ze brengen meer tijd door met drinken van kunstmatige 'waterstations' als er weinig regen valt. 

Verder onderzoek zou kunnen bepalen wanneer en waarom koala's uit verschillende gebieden toegang nodig hebben tot 'vrij' water - water dat niet in de bladeren zit als vocht, maar dat vrij beschikbaar is als vloeistof in de vorm van regen, rivierwater of water in poeltjes - en of het nodig is om voor sommige populaties bijkomend water te voorzien. 

In de deelstaat New South Wales loopt er nu al een project van de University of Sydney met zogenaamde 'Blinky drinkers', kunstmatige waterbassins die in bomen worden vastgemaakt. Door de opwarming van de aarde drogen de eucalyptusbladeren uit, zo is uit een eerdere studie van Mella gebleken, en gevreesd wordt dat de situatie voor de koala's enkel nog erger zal worden. 

"Dit type van drinkgedrag - likken aan boomstammen - is afhankelijk van het feit of koala's in staat zijn regelmatige regenval te ondergaan om aan vrij toegankelijk water te geraken, en het wijst erop dat ze ernstige schadelijke effecten kunnen ondervinden als een gebrek aan regen hun vermogen om aan vrij water te geraken in gevaar brengt", zei Mella. 

"We weten dat koala's bomen gebruiken voor al hun essentiële noden, onder meer voor voeding, voor beschutting en om in te rusten. Deze studie toont aan dat koala's ook rekenen op bomen om aan vrij water te geraken en benadrukt het belang van het behoud van bomen voor de bescherming van de soort."

Een koala drinkt in een boom uit een 'Blinky drinker', een kunstmatig waterbassin.
The University of Sydney

Nachtdieren

"Aangezien koala's nachtdieren zijn en waarnemingen van hun gedrag zelden plaatsvinden tijdens hevige regenbuien, is het waarschijnlijk dat hun drinkgedrag grotendeels onopgemerkt is gebleven en daardoor onderschat is in het verleden", zei Valentina Mella. "Onze waarnemingen zijn waarschijnlijk maar goed voor een klein deel van het drinken dat normaal plaatsvindt tijdens regenbuien."

Koala's werden geobserveerd terwijl ze het aan natte oppervlak van takken en stammen likten gedurende een bui in verschillende weersomstandigheden, en dat zelfs als er in de buurt water beschikbaar was in meren of plassen. 

"Dat doet veronderstellen dat de koala's niet dronken als gevolg van hittestress en dat dit gedrag waarschijnlijk is hoe koala's in de natuur aan water geraken", zei Mella.

De studie van Mella, de Koala Clancy Foundation en onafhankelijke ecologen is gepubliveerd in Ethology. Dit artikel is gebaseerd op een persbericht van de University of Sydney.

Doctor Valentina Mella met een jonge koala.
The University of Sydney

Een video gemaakt door de onafhankelijke ecologen George Madani and Lachlan Hall van een volwassen mannetje die tijdens een regenbui water oplikt van de stam van een eucalyptusboom in de Liverpool Plains in NSW.

Een video van de University of Sydney over de 'water stations' die opgezet worden voor koala's.

Meest gelezen