Drie illustratoren over hun werk in coronatijden: van "ongelofelijk boeiend" tot "constant jezelf heruitvinden"

De coronacrisis heeft een enorme impact op wie in creatieve sectoren werkt. In het begin van de crisis zagen ook illustratroren en grafisch vormgevers veel opdrachten wegvallen, maar intussen komen er door de crisis ook veel nieuwe opdrachten in de plaats. In deze tijden waarin een boodschap duidelijk overbrengen voor de overheid en bedrijven essentieel is, kunnen zij een belangrijke rol spelen. Eva Mouton, Niet Nu Laura (Laura Janssens) en Zwoltopia (Jeroen Van Zwol) getuigen bij VRT NWS.  

Eva Mouton: "Voor mij zijn het ongelofelijk boeiende tijden"

Illustrator en cartoonist Eva Mouton, onder meer bekend van Eva's Gedacht in De Standaard, haar muurschilderingen en haar boeken, ziet bij de start van de lockdown light half maart heel wat opdrachten wegvallen, maar vindt dat niet erg: "Ik was net volop aan een boek aan het werken (de opvolger van haar populaire “Hey baby”-spelletjeskalender, red.). Ik heb de eerste maand genoten van de rust en heel veel aan dat boek gewerkt." 

Bekijk hier de getuigenis van Eva Mouton: (en lees verder onder de video)

Video player inladen...

Maar wanneer duidelijk werd dat de coronacrisis langer zou duren, begon het al snel te kriebelen bij Mouton om andere dingen te doen. "Mensen begonnen zich te vervelen. Ik heb toen een Marc Van Ranst-kleurplaat gemaakt die ik bij mijn bestellingen stak. Ik kon wel met dat gegeven lockdown aan de slag." 

Corona brengt ook allerlei nieuwe opdrachten met zich mee voor Mouton. "Ik heb de Grote Mondmaskergids getekend voor de krant De Standaard, waar ik vast voor werk. Die is massaal gedeeld en mensen printen die ook voor in hun bedrijf of thuis. De vraag kwam ook van mijn vaste stoffenproducent: gaan we katoen printen voor mondmaskers? En ook voor Plan België (ngo die streeft naar gelijke kansen voor meisjes en kinderrechten, red.) heb ik een mondmasker getekend, de opbrengst gaat integraal naar hun werking." (zie afbeelding hieronder en lees verder onder de Instagrampost)

Mouton heeft zelf het gevoel dat mensen meer en op andere manieren contact zoeken met elkaar en ze merkt dat haar werk daar ook een positieve rol in kan spelen. "Ik had een Eva’s Gedacht gemaakt over het feit dat ik mijn mama zo miste (zie Instagrampost hieronder en lees verder onder de post). En ik dacht, zoals vaak wanneer ik iets teken: is het niet te kwetsbaar? Wat gaan de mensen denken? Maar de reacties waren fenomenaal. Veel mensen lieten me weten dat ze geweend hadden, dat ze het doorgestuurd hadden naar hun mama. Ik vind het heel mooi dat die verbondenheid er zo toch is."

Op Instagram heeft Mouton veel volgers en ze deelt daar op een open manier wat zij al geleerd heeft in haar leven. "Ik ben zelf iemand die soms last heeft van hypochondrie (ervan overtuigd zijn dat je een ernstige ziekte hebt terwijl dat niet het geval is, red.) of angsten en ik ben daarom bezig met mentale weerbaarheid en veerkracht. Aan het begin van de lockdown besefte ik meteen: ik heb weer last van mijn angsten, maar ik heb er in de loop der jaren wel mee leren omgaan. En ik zag dat heel mijn omgeving er plots ook last van had. Ik dacht, ok, ik ben hiervoor getraind. Hoe kan ik mensen het gevoel geven: die lockdown is geen gevangenis, als we nu solidair zijn en als we in onze zetel blijven zitten, komen we er allemaal wel door? Ik vind het mijn taak om erover te praten." 

Ik vind het mijn taak om over mentale weerbaarheid en veerkracht te praten. 

Eva Mouton

"In chaotische tijden hebben mensen nood aan een troostende tekening of zetten bedrijven heldere tekeningen in voor communicatie", besluit Mouton. "Ik heb heel veel werk en moet meer neen zeggen dan ja, dus voor mij als illustrator zijn het ongelofelijk boeiende tijden."

Niet Nu Laura: "Hamsters Philippe en Giovanni beetje mascottes van de lockdown"

De agenda van Laura Janssens, bekend onder haar cartoonistennaam Niet Nu Laura, werd door de coronacrisis ook helemaal door elkaar geschud. "De eerste week werd er meteen vanalles geschrapt. Dat was wel even schrikken, want je ziet als freelancer een groot deel van je inkomsten wegvallen." 

Bekijk hier de getuigenis van Laura Janssens: (en lees verder onder de video)

Video player inladen...

Maar ook Janssens kreeg al snel nieuwe opdrachten. "Ik had opeens wat extra tijd. Die heb ik zelf gebruikt om wat coronagerelateerde cartoons te maken, die inspiratie kwam heel vlug.  En ik kreeg meteen veel reactie van mijn eigen volgers op Instagram, maar ook van opdrachtgevers die er potentieel in zagen: ok, we kunnen ook op een toffe manier communiceren over het virus, met een mopje erin verwerkt. Toen begon ik opdrachten te krijgen voor hogescholen die leerlingen een hart onder de riem wilden steken met leuke cartoons. Ik heb ook voor een virtuele infodag voor een hogeschool getekend. Die opdrachten evolueren een beetje, het gaat veel over corona, maar als cartoonist is er nog behoorlijk wat werkzekerheid op dit moment." 

Als cartoonist is er nog behoorlijk wat werkzekerheid op dit moment. 

Laura Janssens

Janssens bedacht ook twee figuren, de hamsters Philippe en Giovanni, die geïnspireerd zijn door de coronacrisis. De tekeningen zijn altijd erg actueel en herkenbaar voor het brede publiek. "Ik kwam het woord hamsterwoede veel tegen, dat gaat meer over mensen die heel enthousiast hun winkelkarren vol aan het laden waren. Maar ik stelde me er een heel agressieve hamster (zie Instagrampost hieronder) bij voor, die kwaad was op de mensen die zich niet aan maatregelen houden. Philippe en Giovanni zijn hamsters die, net zoals iedereen, de lockdown moeten ondergaan. Voor mij zijn dat zo'n beetje mascottes van de lockdown geworden." 

Net zoals Eva Mouton heeft ook Laura Janssens oog voor onze algemene gemoedstoestand en probeert ze in haar cartoons op een positieve, grappige manier, te vatten wat we individueel en collectief doormaken. "Nu merk ik dat het meer evolueert naar cartoons en Instagram-stories die zeggen: het is ok dat je je een beetje kut voelt op dit moment. Vaak zie en hoor je ook dat je deze tijd zoveel mogelijk moet benutten: ga sporten, ga een nieuwe taal leren, ga potten bakken, maar niet iedereen heeft daar op dit moment de energie of de motivatie voor, want veel mensen lijden er ook mentaal onder. Dus de jongste twee weken heb ik daar ook veel boodschappen rond getekend, tekeningen die zeggen: het is ok om niet ok te zijn. "

Ik maak nu ook tekeningen die zeggen: het is ok om niet ok te zijn.

Laura Janssens

De toekomst is onzeker, maar dat hoort volgens Janssens sowieso altijd al bij het freelance-bestaan. "Je hebt die extra onzekerheid: er gaan geen festivals zijn deze zomer, als illustrator teken ik regelmatig voor evenementen en die gaan er ook bijna niet zijn, dus dat is wel even slikken. Maar ik heb ook het gevoel dat je als freelance-illustrator constant bezig bent met jezelf heruit te vinden, dat hebben we de jongste weken ook gedaan, dus we gaan dat gewoon blijven doen en dan zie ik het wel goedkomen." 

Zwoltopia: "Veel nieuwe kansen, maar wel totaal andere manier van werken"

Ook Jeroen Van Zwol (Zwoltopia) heeft zich als illustrator en grafisch vormgever erg flexibel moeten opstellen tijdens deze coronaperiode: "Bij het begin van de crisis verschoven klanten uiteraard zelf meteen hun prioriteiten om ervoor te zorgen dat ze zelf boven water blijven, betalingstermijnen werden van 30 naar 60 dagen verlengd. Dat is even zweten voor een zelfstandige, maar ik heb dat wel snel kunnen oplossen met opdrachten." 

Bekijk hier de getuigenis van Jeroen Van Zwol: (en lees verder onder de video)

Video player inladen...

Van Zwol ging actief op zoek naar nieuwe manieren om hiermee aan de slag te gaan. "Ik heb er zelf werk in gestoken om bepaalde opdrachten aan te trekken, maar er zijn ook spontaan veel nieuwe kansen gekomen. Ik heb aanvragen gekregen voor videoworkshops, ik heb de vraag gekregen om mij in te zetten voor de Grote Naaiactie (zie Instagrampost hieronder). Ik kreeg ook veel aanvragen voor meer persoonlijke opdrachten: mensen die familie en vrienden een hart onder de riem wilden steken met gepersonaliseerde tekeningen via de post. Met veel kleine dingen heb ik mijn agenda kunnen vullen en zit ik nog op een lijn die ik traditioneel als goed zou opvatten (qua opdrachten en inkomsten, red.)." 

Veel grafische creatievelingen krijgen volgens Van Zwol nieuwe kansen. "Velen van ons mogen niet echt zwaar klagen nu, maar ik spreek zeker niet voor iedereen. We moeten wel heel flexibel zijn. Het is een totaal andere manier van werken. In mijn werk is humor en positiviteit een redelijk belangrijk element, dus ik denk dat mensen er voor een groot deel wel op rekenen en naar die afleiding zoeken, dus er is momenteel wel een vraag naar." 

Ik heb er zelf werk in gestoken om bepaalde opdrachten aan te trekken, maar er zijn ook spontaan nieuwe kansen gekomen. 

Jeroen Van Zwol

"Wij hebben nu de kans om boodschappen op een toegankelijke manier naar de mensen te brengen. Ik zie dat ook bij vrienden en collega's en ik ben dat ook aan het bekijken.  Iedereen probeert iets leuks te doen rond mondmaskers,  bijvoorbeeld designs ontwikkelen waardoor het leuker is om mondmaskers aan te doen." 

Ook Van Zwol heeft zijn gedrag op sociale media aangepast. "Op social media merk ik dat er over andere dingen gecommuniceerd wordt, maar ook proberen veel creatievelingen de mensen die thuis zitten en die het moeilijker hebben te entertainen. Ik heb op mijn Instagram-stories ook al interactieve spelletjes gemaakt, waarbij je een figuurtje kon aankleden met stickers en GIF's om het een beetje dynamisch te houden. Het is een hele rijke periode voor creativiteit." 

Net zoals voor alle zelfstandigen is de toekomst voor hem onzeker. "Veel bedrijven hebben nu hulp nodig om bepaalde dingen te communiceren. Maar ik heb geen idee wat dat binnen een maand gaat zijn. Misschien volgt dan een domper, het is financieel heel spannend. Zoals altijd bij zelfstandigen, is dat een beetje afwachten."